Canonical Ref: KS 8.78
Metrical Form: रथोद्धता
Sanskrit (Devanāgarī)
पार्वती तदुपयोगसम्भवां विक्रियामपि सतां मनोहराम् । अप्रतर्क्यविधियोगनिर्मितामाम्रतेव सहकारतां ययौ ॥
व्याख्या / Traditional Commentary & Notes
Classical Exegesis
सञ्जीविनीटीका (मल्लिनाथः):
पार्वतीति । पार्वती = कर्त्री । तदुपयोगसंभवां मद्यपानजन्यां विक्रियामपि सतां मनोहराम् आम्रताम्रत्वमप्रतर्क्यो दुर्ज्ञेयो यो विधियोगोऽनुष्ठानयोगस्तेन निर्मितां सहकारतामतिसौरभत्वमिव ययौ = प्रापेत्यर्थः । `आम्रश्चूतो रसालोसौ सहकारोऽतिसौरभः` इत्यमरः । आम्रमेवाऽनुष्ठानविशेषेण यथा सहकारो भवति तद्वद्विक्रियाऽपि मनोहराऽभूदिति भावः
अन्वयः:
पार्वती तदुपयोगसंभवां विक्रियाम् अपि सतां मनोहराम् आम्रताम् अप्रतर्क्यविधियोगनिर्मितां सहकारताम् इव ययौ ।
Linguistic & Morphemic Analysis (Padaccheda)
Grammatical Parsing
पार्वती
Lemma: पार्वती
POS: f
तदुपयोगसम्भवां
Lemma: तद्
POS: pron
तदुपयोगसम्भवां
Lemma: उपयोग
POS: m
तदुपयोगसम्भवां
Lemma: सम्भव
POS: m
विक्रियाम्
Lemma: विक्रिया
POS: f
अपि
Lemma: अपि
POS: ind
सतां
Lemma: सत्
POS: adj
मनोहराम्
Lemma: मनोहर
POS: adj
अप्रतर्क्यविधियोगनिर्मिताम्
Lemma: अप्रतर्क्य
POS: adj
अप्रतर्क्यविधियोगनिर्मिताम्
Lemma: विधि
POS: m
अप्रतर्क्यविधियोगनिर्मिताम्
Lemma: योग
POS: m
अप्रतर्क्यविधियोगनिर्मिताम्
Lemma: निर्मा
POS: 2. P.
आम्रतेव
Lemma: आम्र
POS: m
आम्रतेव
Lemma: ता
POS: f
आम्रतेव
Lemma: इव
POS: ind
सहकारतां
Lemma: सहकार
POS: m
सहकारतां
Lemma: ता
POS: f
ययौ
Lemma: या
POS: 2. Ā. • Verb: ययौ
Canonical CTS URN Reference
Kumārasambhavam, KS 8.78. Poorvam Open Research Engine (PORE) Corpus.