Canonical Ref: KS 8.75
Metrical Form: रथोद्धता
Sanskrit (Devanāgarī)
लोहितार्कमणिभाजनार्पितं कल्पवृक्षमधु बिभ्रती स्वयम् । त्वामियं स्थितिमतीमुपस्थिता गन्धमादनवनाधिदेवता ॥
व्याख्या / Traditional Commentary & Notes
Classical Exegesis
सञ्जीविनीटीका (मल्लिनाथः):
लोहितेति । लोहितेऽरुणेऽर्कमणिभाजने सूर्यकान्तपात्रेऽर्पितं कल्पवृक्षमधु = कल्पतरुप्रसूतं मद्यं, स्वयं बिभ्रती गन्धमादनवनाधिदेवता स्थितिमतीमवस्थानवतीम् । इह स्ववने तिष्ठन्तीमित्यर्थः । त्वामियं प्रत्यक्षोपस्तिता प्राप्ता । स्वगृहागतां त्वां सम्भावयितुमागतेत्यर्थः
अन्वयः:
लोहिताऽर्कमणिभाजनाऽर्पितं कल्पवृक्षमधु स्वयं बिभ्रती इमं गन्धमादनवनाऽधिदेवता स्थितिमतीं त्वां स्वयम् उपागता ।
Linguistic & Morphemic Analysis (Padaccheda)
Grammatical Parsing
लोहितार्कमणिभाजनार्पितं
Lemma: लोहित
POS: adj
लोहितार्कमणिभाजनार्पितं
Lemma: अर्क
POS: m
लोहितार्कमणिभाजनार्पितं
Lemma: मणि
POS: m
लोहितार्कमणिभाजनार्पितं
Lemma: भाजन
POS: n
लोहितार्कमणिभाजनार्पितं
Lemma: अर्पय्
POS: 10. Ā.
कल्पवृक्षमधु
Lemma: कल्पवृक्ष
POS: m
कल्पवृक्षमधु
Lemma: मधु
POS: n
बिभ्रती
Lemma: भृ
POS: 1. Ā.
स्वयम्
Lemma: स्वयम्
POS: ind
त्वाम्
Lemma: त्वद्
POS: pron
इयं
Lemma: इदम्
POS: pron
स्थितिमतीम्
Lemma: स्थितिमत्
POS: adj
उपस्थिता
Lemma: उपस्था
POS: 1. Ā.
गन्धमादनवनाधिदेवता
Lemma: गन्धमादन
POS: m
गन्धमादनवनाधिदेवता
Lemma: वन
POS: n
गन्धमादनवनाधिदेवता
Lemma: अधिदेवता
POS: f
Canonical CTS URN Reference
Kumārasambhavam, KS 8.75. Poorvam Open Research Engine (PORE) Corpus.