Canonical Ref: KS 8.69
Metrical Form: रथोद्धता
Sanskrit (Devanāgarī)
उन्नतावनतभाववत्तया चन्द्रिका सतिमिरा गिरेरियम् । भक्तिभिर्बहुविधाभिरर्पिता भाति भूतिरिव मत्तदन्तिनः ॥
व्याख्या / Traditional Commentary & Notes
Classical Exegesis
सञ्जीविनीटीका (मल्लिनाथः):
उन्नतेति । गिरेरुन्नतावनतभाववत्तया निम्नोन्नतप्रदेशवत्वेन हेतुना सतिमिरा तिमिरमिश्रा । समोन्नतेषु तमसोऽनवकाशादिति भावः । इयं चन्द्रिका बहुविधाभिर्भक्तिभी रचनाभिरर्पिता विन्यस्ता मत्तदन्तिनो भूतिर्भसितमिवाभाति । `भूतिर्मातङ्गश्रृङ्गारे` इति विश्वः । तत्र भक्तिसहितानि गजाङ्गान्येव तिमिरभागोपमेत्यनुसंधेयम्
अन्वयः:
गिरेः उन्नताऽवनतभाववत्तया सतिमिरा इयं चन्द्रिका बहुविधाभिः भक्तिभिः अर्पिता मत्तहस्तिनः भूतिः इव भाति ।
Linguistic & Morphemic Analysis (Padaccheda)
Grammatical Parsing
उन्नतावनतभाववत्तया
Lemma: उन्नम्
POS: 1. Ā.
उन्नतावनतभाववत्तया
Lemma: अवनम्
POS: 1. Ā.
उन्नतावनतभाववत्तया
Lemma: भाववत्
POS: adj
उन्नतावनतभाववत्तया
Lemma: ता
POS: f
चन्द्रिका
Lemma: चन्द्रिका
POS: f
सतिमिरा
Lemma: स
POS: ind
सतिमिरा
Lemma: तिमिर
POS: n
गिरेर्
Lemma: गिरि
POS: m
इयम्
Lemma: इदम्
POS: pron
भक्तिभिर्
Lemma: भक्ति
POS: f
बहुविधाभिर्
Lemma: बहुविध
POS: adj
अर्पिता
Lemma: अर्पय्
POS: 10. Ā.
भाति
Lemma: भा
POS: 2. Ā. • Verb: भाति
भूतिर्
Lemma: भूति
POS: f
इव
Lemma: इव
POS: ind
मत्तदन्तिनः
Lemma: मद्
POS: 3. P.
मत्तदन्तिनः
Lemma: दन्तिन्
POS: m
Canonical CTS URN Reference
Kumārasambhavam, KS 8.69. Poorvam Open Research Engine (PORE) Corpus.