Canonical Ref: KS 8.68
Metrical Form: रथोद्धता
Sanskrit (Devanāgarī)
कल्पवृक्षशिखरेषु संप्रति प्रस्फुरद्भिरिव पश्य सुन्दरि । हारयष्टिगणनामिवांशुभिः कर्तुमागतकुतूहलः शशी ॥
व्याख्या / Traditional Commentary & Notes
Classical Exegesis
सञ्जीविनीटीका (मल्लिनाथः):
कल्पवृक्षेति । हे अविकल्पेनाविवादेन सुन्दरि अविवल्पसुन्दरि ! शशी संप्रति कल्पवृक्षाणां शिखरेष्वग्रेषु प्रस्फुरद्भिरंशुभिः । करस्थानीयैरिति भावः । हारयष्टिरशनां कल्पतरुलम्बिहारपरिगणनां कर्तुमुद्यतकुतूहल इवोत्पन्नकौतुकः किम् । इत्युत्प्रेक्षा
अन्वयः:
हे सुन्दरि ! शशी सम्प्रति कल्पवृक्षशिखरेषु प्रस्फुरद्भिः अंशुभिः हारयष्टिरचनां कर्तुम् उद्यतकुतूहल इव, पश्य ।
Linguistic & Morphemic Analysis (Padaccheda)
Grammatical Parsing
कल्पवृक्षशिखरेषु
Lemma: कल्पवृक्ष
POS: m
कल्पवृक्षशिखरेषु
Lemma: शिखर
POS: mn
संप्रति
Lemma: सम्प्रति
POS: ind
प्रस्फुरद्भिर्
Lemma: प्रस्फुर्
POS: 6. Ā.
इव
Lemma: इव
POS: ind
पश्य
Lemma: पश्
POS: 4. Ā. • Verb: पश्य
सुन्दरि
Lemma: सुन्दरी
POS: f
हारयष्टिगणनाम्
Lemma: हार
POS: mn
हारयष्टिगणनाम्
Lemma: यष्टि
POS: fn
हारयष्टिगणनाम्
Lemma: गणना
POS: f
इवांशुभिः
Lemma: इव
POS: ind
इवांशुभिः
Lemma: अंशु
POS: m
कर्तुम्
Lemma: कृ
POS: 2. Ā.
आगतकुतूहलः
Lemma: आगम्
POS: 6. P.
आगतकुतूहलः
Lemma: कुतूहल
POS: n
शशी
Lemma: शशिन्
POS: m
Canonical CTS URN Reference
Kumārasambhavam, KS 8.68. Poorvam Open Research Engine (PORE) Corpus.