Canonical Ref: KS 8.66
Metrical Form: रथोद्धता
Sanskrit (Devanāgarī)
उन्नतेषु शशिनः प्रभा स्थिता निम्नसंश्रयपरं निशातमः । नूनमात्मसदृशी प्रकल्पिता वेधसेह गुणदोषयोर्गतिः ॥
व्याख्या / Traditional Commentary & Notes
Classical Exegesis
सञ्जीविनीटीका (मल्लिनाथः):
उन्नतेष्विति । शशिनः प्रभा चन्द्रिकोन्नतेष्वद्रिशृङ्गादिषु स्थिता । निशातमस्तु निम्नसंश्रयपरं गर्तादिनीचस्थानप्रवणम् । तथाहि । वेधसा गुणदोषयोरात्मसदृशी स्वभावानुरुपा गतिः प्रवृत्तिः प्रकल्पितैव ननु । तेजस्विन उन्नमन्ति मलिनास्तु नीचन्तीति भावः
अन्वयः:
शशिनः प्रभा उन्नतेषु स्थिता । निशातमः निम्नसंश्रयपरम् । वेधसा गुणदोषयोः आत्मसदृशी गतिः प्रकल्पिता हि एव ननु ।
Linguistic & Morphemic Analysis (Padaccheda)
Grammatical Parsing
उन्नतेषु
Lemma: उन्नम्
POS: 1. Ā.
शशिनः
Lemma: शशिन्
POS: m
प्रभा
Lemma: प्रभा
POS: f
स्थिता
Lemma: स्था
POS: 1. Ā.
निम्नसंश्रयपरं
Lemma: निम्न
POS: adj
निम्नसंश्रयपरं
Lemma: संश्रय
POS: m
निम्नसंश्रयपरं
Lemma: पर
POS: pron
निशातमः
Lemma: निशा
POS: f
निशातमः
Lemma: तमस्
POS: n
नूनम्
Lemma: नूनम्
POS: ind
आत्मसदृशी
Lemma: आत्मन्
POS: m
आत्मसदृशी
Lemma: सदृश
POS: adj
प्रकल्पिता
Lemma: प्रकल्पय्
POS: 10. P.
वेधसेह
Lemma: वेधस्
POS: m
वेधसेह
Lemma: इह
POS: ind
गुणदोषयोर्
Lemma: गुण
POS: mn
गुणदोषयोर्
Lemma: दोष
POS: mn
गतिः
Lemma: गति
POS: f
Canonical CTS URN Reference
Kumārasambhavam, KS 8.66. Poorvam Open Research Engine (PORE) Corpus.