Canonical Ref: KS 8.64
Metrical Form: रथोद्धता
Sanskrit (Devanāgarī)
पश्य पार्वति नवेन्दुरश्मिभिः सामिभिन्नतिमिरं नभस्तलम् । लक्ष्यते द्विरदभोगदूषितं संप्रसीददिव मानसं सरः ॥
व्याख्या / Traditional Commentary & Notes
Classical Exegesis
सञ्जीविनीटीका (मल्लिनाथः):
पश्येति । हे पार्वति ! नवेन्दुरश्मिभिः सामिभिन्नतिमिरमर्धनिरस्तध्वान्तं नभस्तलं द्विरदभोगदूषितं गजक्रीडाकलुषितं संप्रसीदत्प्रसादं गच्छन्मानसं मानसाख्यं सर इव लक्ष्यते पश्य
अन्वयः:
हे पार्वति ! नवेन्दुरश्मिभिः भिन्नसान्द्रतिमिरं नभस्तलं द्विरदभोगदूषितं सप्रसादं मानसं सर इव लक्ष्यते । पश्य ।
Linguistic & Morphemic Analysis (Padaccheda)
Grammatical Parsing
पश्य
Lemma: पश्
POS: 4. Ā. • Verb: पश्य
पार्वति
Lemma: पार्वती
POS: f
नवेन्दुरश्मिभिः
Lemma: नव
POS: adj
नवेन्दुरश्मिभिः
Lemma: इन्दु
POS: m
नवेन्दुरश्मिभिः
Lemma: रश्मि
POS: mf
सामिभिन्नतिमिरं
Lemma: सामि
POS: ind
सामिभिन्नतिमिरं
Lemma: भिद्
POS: 6. P.
सामिभिन्नतिमिरं
Lemma: तिमिर
POS: n
नभस्तलम्
Lemma: नभस्तल
POS: n
लक्ष्यते
Lemma: लक्षय्
POS: 10. Ā. • Verb: लक्ष्यते
द्विरदभोगदूषितं
Lemma: द्विरद
POS: m
द्विरदभोगदूषितं
Lemma: भोग
POS: m
द्विरदभोगदूषितं
Lemma: दूषय्
POS: 10. Ā.
सम्प्रसीदद्
Lemma: सम्प्रसद्
POS: 1. P.
इव
Lemma: इव
POS: ind
मानसं
Lemma: मानस
POS: n
सरः
Lemma: सरस्
POS: n
Canonical CTS URN Reference
Kumārasambhavam, KS 8.64. Poorvam Open Research Engine (PORE) Corpus.