Canonical Ref: KS 6.85
Metrical Form: अनुष्टुप्
Sanskrit (Devanāgarī)
शैलः संपूर्णकामोऽपि मेनामुखमुदैक्षत । प्रायेण गृहिणीनेत्राः कन्यार्थे हि कुटुम्बिनः ॥
व्याख्या / Traditional Commentary & Notes
Classical Exegesis
सञ्जीविनीटीका (मल्लिनाथः):
शैल इति । शैलो हिमवान्संपूर्णकामोऽपि । दातुं कृतनिश्चयोऽपीत्यर्थः । मेनामुखमुदैक्षत । उचितोत्तरजिज्ञासयेति भावः । तथा हि । प्रायेण कुटुम्बिनो गृहस्थाः कन्यार्थेषु कन्याप्रयोजनेषु गृहिण्येव नेत्रं कार्यं ज्ञानकारणं येषां ते तथोक्ताः । कलत्रप्रधानवृत्तय इत्यर्थः
अन्वयः:
शैलः सम्पूर्णकामः अपि मेनामुखम् उदैक्षत, (हि) प्रायेण कुटम्बिनः कन्यार्थेषु गृहिणीनेत्राः ।
Linguistic & Morphemic Analysis (Padaccheda)
Grammatical Parsing
शैलः
Lemma: शैल
POS: mn
सम्पूर्णकामो
Lemma: सम्पृ
POS: 3. P.
सम्पूर्णकामो
Lemma: काम
POS: m
ऽपि
Lemma: अपि
POS: ind
मेनामुखम्
Lemma: मेना
POS: f
मेनामुखम्
Lemma: मुख
POS: n
उदैक्षत
Lemma: उदीक्ष्
POS: 1. P. • Verb: उदैक्षत
प्रायेण
Lemma: प्रायेण
POS: ind
गृहिणीनेत्राः
Lemma: गृहिणी
POS: f
गृहिणीनेत्राः
Lemma: नेत्र
POS: mn
कन्यार्थे
Lemma: कन्या
POS: f
कन्यार्थे
Lemma: अर्थ
POS: mn
हि
Lemma: हि
POS: ind
कुटुम्बिनः
Lemma: कुटुम्बिन्
POS: m
Canonical CTS URN Reference
Kumārasambhavam, KS 6.85. Poorvam Open Research Engine (PORE) Corpus.