Canonical Ref: KS 6.75
Metrical Form: अनुष्टुप्
Sanskrit (Devanāgarī)
अणिमादिगुणोपेतमस्पृष्टपुरुषान्तरम् । शब्दमीश्वर इत्युच्चैः सार्धचन्द्रं बिभर्ति यः ॥
व्याख्या / Traditional Commentary & Notes
Classical Exegesis
सञ्जीविनीटीका (मल्लिनाथः):
अणिमेति । यः शंभुरणिमादिगुणोपेतमणिमादिभिरष्टाभिर्गुणैर्वाच्यभूतैरुपेतम् । अष्टैश्वर्यवाचकमित्यर्थः, अतएवास्पृष्टं पुरुषान्तरं येन तं तथोक्तम् पुरुषान्तरस्यानभिधायकम् । तस्यैवैवंगुणत्वादित्यर्थः, उच्चः परमेश्वर इति शब्दम् । निरुपपदेश्वरशाब्दमित्यर्थः । सार्धचन्द्रमर्धचन्द्रयुक्तम् । अर्धचन्द्रं चेत्यर्थः । बिभर्ति
अन्वयः:
यः अणिमादिगुणोपेतम् अस्पृष्टपुरुषाऽन्तरम् उच्चैः ईश्वर इति शब्दं सार्धचन्द्रं बिभर्ति ।
Linguistic & Morphemic Analysis (Padaccheda)
Grammatical Parsing
अणिमादिगुणोपेतम्
Lemma: अणिमन्
POS: mf
अणिमादिगुणोपेतम्
Lemma: आदि
POS: m
अणिमादिगुणोपेतम्
Lemma: गुण
POS: mn
अणिमादिगुणोपेतम्
Lemma: उपे
POS: 2. Ā.
अस्पृष्टपुरुषान्तरम्
Lemma: अस्पृष्ट
POS: adj
अस्पृष्टपुरुषान्तरम्
Lemma: पुरुष
POS: m
अस्पृष्टपुरुषान्तरम्
Lemma: अन्तर
POS: n
शब्दम्
Lemma: शब्द
POS: m
ईश्वर
Lemma: ईश्वर
POS: m
इत्य्
Lemma: इति
POS: ind
उच्चैः
Lemma: उच्चैस्
POS: ind
सार्धचन्द्रं
Lemma: स
POS: ind
सार्धचन्द्रं
Lemma: अर्धचन्द्र
POS: m
बिभर्ति
Lemma: भृ
POS: 1. Ā. • Verb: बिभर्ति
यः
Lemma: यद्
POS: pron
Canonical CTS URN Reference
Kumārasambhavam, KS 6.75. Poorvam Open Research Engine (PORE) Corpus.