Canonical Ref: KS 6.72
Metrical Form: अनुष्टुप्
Sanskrit (Devanāgarī)
यज्ञभागभुजां मध्ये पदमातस्थुषा त्वया । उच्चैर्हिरण्मयं शृङ्गं सुमेरोर्वितथीकृतम् ॥
व्याख्या / Traditional Commentary & Notes
Classical Exegesis
सञ्जीविनीटीका (मल्लिनाथः):
यज्ञेति । यज्ञभागभुजामिन्द्रादीनां मध्ये पदमातस्थुषा निहितवता त्वयोच्चैरुन्नतं हिरण्यस्य विकारो हिण्मयम् । `दाण्डिनायनहास्तिनायने-` त्यादिनिपातनात्साधु । सुमेरोः श्रृङ्गं शिखरम् । प्राधान्यं च ध्वन्यते । `श्रृङ्गं प्राधान्यसान्वोश्च` इत्यमरः । वितथीकृतं व्यर्थीकृतम् । तस्य यज्ञभागाभावादिति भावः । अस्य तु तत्सद्भावे प्रमाणम्- `हिमवतो हस्ती` ति श्रुतिः
अन्वयः:
यज्ञभागभुजां मध्ये पदम् आतस्थुषा त्वया सुमेरोः हिरण्मयम् उच्चैः श्रृङ्गं वितथीकृतम् ।
Linguistic & Morphemic Analysis (Padaccheda)
Grammatical Parsing
यज्ञभागभुजां
Lemma: यज्ञ
POS: m
यज्ञभागभुजां
Lemma: भाग
POS: m
यज्ञभागभुजां
Lemma: भुज्
POS: adj
मध्ये
Lemma: मध्य
POS: n
पदम्
Lemma: पद
POS: mn
आतस्थुषा
Lemma: आस्था
POS: 1. Ā.
त्वया
Lemma: त्वद्
POS: pron
उच्चैर्
Lemma: उच्चैस्
POS: ind
हिरण्मयं
Lemma: हिरण्मय
POS: adj
शृङ्गं
Lemma: शृङ्ग
POS: n
सुमेरोर्
Lemma: सुमेरु
POS: m
वितथीकृतम्
Lemma: वितथीकृ
POS: 8. Ā.
Canonical CTS URN Reference
Kumārasambhavam, KS 6.72. Poorvam Open Research Engine (PORE) Corpus.