Canonical Ref: KS 6.71
Metrical Form: अनुष्टुप्
Sanskrit (Devanāgarī)
तिर्यगूर्ध्वमधस्ताच्च व्यापको महिमा हरेः । त्रिविक्रमोद्यतस्यासीत्स च स्वाभाविकस्तव ॥
व्याख्या / Traditional Commentary & Notes
Classical Exegesis
सञ्जीविनीटीका (मल्लिनाथः):
तिर्यगिति । तिर्यगूर्ध्वमधस्ताच्च व्यापकः । सर्वव्यापीत्यर्थः । महिमा महत्त्वं हरेर्विष्णोस्त्रिषु विक्रमेषूद्यतस्य सत आसीत् । त्रिविक्रमोद्यतस्यास्ति कदाचिदेव न तु सर्वदेत्यर्थः । तव तु व्यापको महिमा स्वाभाविकः । नित्यसिद्ध इत्यर्थः
अन्वयः:
तिर्यक् ऊर्ध्वम् अधस्ताच्च व्यापको महिमा त्रिविक्रमोद्यतस्य हरेः आसीत्, तव तु व्यापको महिमा स्वाभाविकः ।
Linguistic & Morphemic Analysis (Padaccheda)
Grammatical Parsing
तिर्यग्
Lemma: तिर्यञ्च्
POS: adj
ऊर्ध्वम्
Lemma: ऊर्ध्वम्
POS: ind
अधस्ताच्
Lemma: अधस्तात्
POS: ind
च
Lemma: च
POS: ind
व्यापको
Lemma: व्यापक
POS: adj
महिमा
Lemma: महिमन्
POS: m
हरेः
Lemma: हरि
POS: m
त्रिविक्रमोद्यतस्यासीत्
Lemma: त्रिविक्रम
POS: m
त्रिविक्रमोद्यतस्यासीत्
Lemma: उद्यम्
POS: 6. P.
त्रिविक्रमोद्यतस्यासीत्
Lemma: अस्
POS: 2. P. • Verb: आसीत्
स
Lemma: तद्
POS: pron
च
Lemma: च
POS: ind
स्वाभाविकस्
Lemma: स्वाभाविक
POS: adj
तव
Lemma: त्वद्
POS: pron
Canonical CTS URN Reference
Kumārasambhavam, KS 6.71. Poorvam Open Research Engine (PORE) Corpus.