Canonical Ref: KS 6.28
Metrical Form: अनुष्टुप्
Sanskrit (Devanāgarī)
अत आहर्तुमिच्छामि पार्वतीमात्मजन्मने । उत्पत्तये हविर्भोक्तुर्यजमान इवारणिम् ॥
व्याख्या / Traditional Commentary & Notes
Classical Exegesis
सञ्जीविनीटीका (मल्लिनाथः):
अत इति । अतः सुरप्रार्थितत्वाद्धेतोरात्मने पुत्राय । पुत्रमुत्पादयितुमित्यर्थः । `कियार्थोपपदस्ये-` त्यादिना चतुर्थी । पार्वतीं यजमानो यष्टा । `पूङ्यजोः शानन्` (पा.3|2|128) इति शानन्प्रत्ययः । हविर्भोक्तुरग्नेरुत्पतयेऽरणिमग्निमन्थनादारुविशेषमिव । `निर्मन्थ्यदारुणि त्वरणिर्द्वयोः` इत्यमरः (अ.को.2|7|21) । आहर्तुं संग्रहीतुमिच्छामि॥ ६.२८ ॥
अन्वयः:
अतः (अहम्) आत्मजन्मने पार्वतीं, यजमानः हविर्भोक्तुः उत्पत्तये अरणिम् इव आहर्तुम् इच्छामि ।
Linguistic & Morphemic Analysis (Padaccheda)
Grammatical Parsing
अत
Lemma: अतस्
POS: ind
आहर्तुम्
Lemma: आहृ
POS: 1. Ā.
इच्छामि
Lemma: इष्
POS: 1. P. • Verb: इच्छामि
पार्वतीम्
Lemma: पार्वती
POS: f
आत्मजन्मने
Lemma: आत्मजन्मन्
POS: m
उत्पत्तये
Lemma: उत्पत्ति
POS: f
हविर्भोक्तुर्
Lemma: हविस्
POS: n
हविर्भोक्तुर्
Lemma: भोक्तृ
POS: m
यजमान
Lemma: यजमान
POS: m
इवारणिम्
Lemma: इव
POS: ind
इवारणिम्
Lemma: अरणि
POS: f
Canonical CTS URN Reference
Kumārasambhavam, KS 6.28. Poorvam Open Research Engine (PORE) Corpus.