Canonical Ref: KS 6.23
Metrical Form: अनुष्टुप्
Sanskrit (Devanāgarī)
किं येन सृजसि व्यक्तमुत येन बिभर्षि तत् । अथ विश्वस्य संहर्ता भागः कतम एष ते ॥
व्याख्या / Traditional Commentary & Notes
Classical Exegesis
सञ्जीविनीटीका (मल्लिनाथः):
किमिति । हे देव ! एष दृश्यमानस्ते भागो मूर्तिः किम् । येन भागेन व्यक्तं प्रपञ्चं सृजसि सः । यत्तदोर्नित्यसंबन्धात्सर्वत्र तच्छब्दोऽध्याहार्यः । उत येन भागेन तद्व्यक्तं बिभर्षि पालयसि स वा । अथ यो भागस्तस्य विश्वस्य संहर्ता स वा । किमादयः संदेहे । कतमः । ब्रह्मविष्णुमहेश्वरेष्वयं कतमो भागस्तदुच्यतामित्यर्थः
अन्वयः:
(हे भगवन् !) एष ते भागः किम् ? येन व्यक्तं सृजसि सः । उत येन बिभर्षि सः । अथ यो विश्वस्य संहर्ता सः, कतमो ।
Linguistic & Morphemic Analysis (Padaccheda)
Grammatical Parsing
किं
Lemma: क
POS: pron
येन
Lemma: यद्
POS: pron
सृजसि
Lemma: सृज्
POS: 2. P. • Verb: सृजसि
व्यक्तम्
Lemma: व्यक्त
POS: adj
उत
Lemma: उत
POS: ind
येन
Lemma: यद्
POS: pron
बिभर्षि
Lemma: भृ
POS: 1. Ā. • Verb: बिभर्षि
तत्
Lemma: तद्
POS: pron
अथ
Lemma: अथ
POS: ind
विश्वस्य
Lemma: विश्व
POS: pron
संहर्ता
Lemma: संहर्तृ
POS: adj
भागः
Lemma: भाग
POS: m
कतम
Lemma: कतम
POS: pron
एष
Lemma: एतद्
POS: pron
ते
Lemma: त्वद्
POS: pron
Canonical CTS URN Reference
Kumārasambhavam, KS 6.23. Poorvam Open Research Engine (PORE) Corpus.