Canonical Ref: KS 5.7
Metrical Form: वंशस्थम्
Sanskrit (Devanāgarī)
अथानुरूपाभिनिवेशतोषिणा कृताभ्यनुज्ञा गुरुणा गरीयसा । प्रजासु पश्चात्प्रथितं तदाख्यया जगाम गौरी शिखरं शिखण्डिमत् ॥
व्याख्या / Traditional Commentary & Notes
Classical Exegesis
सञ्जीविनीटीका (मल्लिनाथः):
अथेति ॥ अथ गौर्यनुरुपेण योग्येनाभिनिवेशेनाग्रहेण तुष्यतीति तथोक्तेन गरीयसा पूज्यतमेन गुरुणा पित्रा कृताभ्यनुज्ञा तपः कुर्विति कृतानुमतिः सती पश्चात्तपःसिद्ध्युत्तरकालं प्रजासु जनेषु तदाख्यया तस्या गौर्याः संज्ञया प्रथितम् । गौरीशिखरमिति प्रसिद्धमित्यर्थः । शिखण्डिमत् । न तु हिंस्रप्राणिप्रचुरमिति भावः । शिखरं श्रृङ्गं जगाम ययौ
अन्वयः:
अथ गौरी अनुरुपाऽभिनिवेशतोषिणा गरीयसा गुरुणा कृताऽभ्यनुज्ञा (सती) पश्चात् प्रजासु तदाख्यया प्रथितं शिखण्डिमत् शिखरं जगाम ।
Linguistic & Morphemic Analysis (Padaccheda)
Grammatical Parsing
अथानुरूपाभिनिवेशतोषिणा
Lemma: अथ
POS: ind
अथानुरूपाभिनिवेशतोषिणा
Lemma: अनुरूप
POS: adj
अथानुरूपाभिनिवेशतोषिणा
Lemma: अभिनिवेश
POS: m
अथानुरूपाभिनिवेशतोषिणा
Lemma: तोषिन्
POS: adj
कृताभ्यनुज्ञा
Lemma: कृ
POS: 2. Ā.
कृताभ्यनुज्ञा
Lemma: अभ्यनुज्ञा
POS: f
गुरुणा
Lemma: गुरु
POS: m
गरीयसा
Lemma: गरीयस्
POS: adj
प्रजासु
Lemma: प्रजा
POS: f
पश्चात्
Lemma: पश्चात्
POS: ind
प्रथितं
Lemma: प्रथय्
POS: 10. Ā.
तदाख्यया
Lemma: तद्
POS: pron
तदाख्यया
Lemma: आख्या
POS: f
जगाम
Lemma: गम्
POS: 6. Ā. • Verb: जगाम
गौरी
Lemma: गौरी
POS: f
शिखरं
Lemma: शिखर
POS: mn
शिखण्डिमत्
Lemma: शिखण्डिमत्
POS: adj
Canonical CTS URN Reference
Kumārasambhavam, KS 5.7. Poorvam Open Research Engine (PORE) Corpus.