Canonical Ref: KS 3.49
Metrical Form: उपजातिः
Sanskrit (Devanāgarī)
कपालनेत्रान्तरलब्धमार्गैर्ज्योतिःप्ररोहैरुदितैः शिरस्तः । मृणालसूत्राधिकसौकुमार्यां बालस्य लक्ष्मीं ग्लपयन्तमिन्दोः ॥
व्याख्या / Traditional Commentary & Notes
Classical Exegesis
सञ्जीविनीटीका (मल्लिनाथः):
कपालेति । कपालनेत्रान्तरेण ब्रह्मकरोटिनेत्रविवरेण लब्धमार्गैः शिरस्तो ब्रह्मरन्ध्रात् पञ्चम्यास्तसिल् । उदितैरुद्भूतैर्ज्योतिः प्ररोहैस्तेजोङ्कुरैमृंणालसूत्राधिकं सौकुमार्यं मार्दवं यस्यास्तां बालस्येन्दोः शिरश्चन्द्रस्य लक्ष्मीं ग्लपयन्तम्
अन्वयः:
कपालनेत्रान्तरलब्धमार्गैः शिरस्त उदितैः ज्योतिःप्ररोहैः मृणालसूत्राऽधिकसौकुमार्यां बालस्य इन्दोः लक्ष्मीं ग्लपयन्तम् (तं ददर्श)
Linguistic & Morphemic Analysis (Padaccheda)
Grammatical Parsing
कपालनेत्रान्तरलब्धमार्गैर्
Lemma: कपाल
POS: mn
कपालनेत्रान्तरलब्धमार्गैर्
Lemma: नेत्र
POS: mn
कपालनेत्रान्तरलब्धमार्गैर्
Lemma: अन्तर
POS: n
कपालनेत्रान्तरलब्धमार्गैर्
Lemma: लभ्
POS: 1. P.
कपालनेत्रान्तरलब्धमार्गैर्
Lemma: मार्ग
POS: m
ज्योतिःप्ररोहैर्
Lemma: ज्योतिस्
POS: n
ज्योतिःप्ररोहैर्
Lemma: प्ररोह
POS: m
उदितैः
Lemma: उदि
POS: 4. Ā.
शिरस्तः
Lemma: शिरस्
POS: n
मृणालसूत्राधिकसौकुमार्यां
Lemma: मृणाल
POS: mn
मृणालसूत्राधिकसौकुमार्यां
Lemma: सूत्र
POS: n
मृणालसूत्राधिकसौकुमार्यां
Lemma: अधिक
POS: adj
मृणालसूत्राधिकसौकुमार्यां
Lemma: सौकुमार्य
POS: n
बालस्य
Lemma: बाल
POS: adj
लक्ष्मीं
Lemma: लक्ष्मी
POS: f
ग्लपयन्तम्
Lemma: ग्लपय्
POS: 10. Ā.
इन्दोः
Lemma: इन्दु
POS: m
Canonical CTS URN Reference
Kumārasambhavam, KS 3.49. Poorvam Open Research Engine (PORE) Corpus.