Canonical Ref: KS 3.37
Metrical Form: उपजातिः
Sanskrit (Devanāgarī)
ददौ रसात्पङ्कजरेणुगन्धि गजाय गण्डूषजलं करेणुः । अर्धोपभुक्तेन बिसेन जायां संभावयामास रथाङ्गनामा ॥
व्याख्या / Traditional Commentary & Notes
Classical Exegesis
सञ्जीविनीटीका (मल्लिनाथः):
ददाविति । रसादतिरागात्करेणुः करिणी । `करेणुरिभ्यां स्त्री नेभे` इत्यमरः (अ.को.3|3|59) । पङ्काज्जायत इति पङ्कजं तस्य रेणुः पङ्कजरेणुस्तस्य गन्धोऽस्यास्तीति पङ्कजेरणुगन्धि गण्डूषजलं मुखान्तर्धृतजलं गजाय ददौ । रथाङ्गनामा चक्रवाकोऽर्धं यथातथोपभुक्तेनार्द्धजग्धेन बिसेन जायां संभावयामास । स्वजग्धशेषं ददावित्यर्थः
अन्वयः:
रसात् करेणुः पङ्कजरेणुगन्धि गण्डूषजलं गजाय ददौ । रथाऽङ्गनामा च अर्धोपमुक्तेन बिसेन जायां सम्भावयामास ।
Linguistic & Morphemic Analysis (Padaccheda)
Grammatical Parsing
ददौ
Lemma: दा
POS: 1. Ā. • Verb: ददौ
रसात्
Lemma: रस
POS: mn
पङ्कजरेणुगन्धि
Lemma: पङ्कज
POS: n
पङ्कजरेणुगन्धि
Lemma: रेणु
POS: mn
पङ्कजरेणुगन्धि
Lemma: गन्धि
POS: adj
गजाय
Lemma: गज
POS: m
गण्डूषजलं
Lemma: गण्डूष
POS: mn
गण्डूषजलं
Lemma: जल
POS: n
करेणुः
Lemma: करेणु
POS: f
अर्धोपभुक्तेन
Lemma: अर्ध
POS: adj
अर्धोपभुक्तेन
Lemma: उपभुज्
POS: 1. P.
बिसेन
Lemma: बिस
POS: mn
जायां
Lemma: जाया
POS: f
संभावयामास
Lemma: सम्भावय्
POS: 10. Ā. • Verb: संभावयामास
रथाङ्गनामा
Lemma: रथाङ्ग
POS: m
रथाङ्गनामा
Lemma: नामन्
POS: n
Canonical CTS URN Reference
Kumārasambhavam, KS 3.37. Poorvam Open Research Engine (PORE) Corpus.