Canonical Ref: KS 2.60
Metrical Form: अनुष्टुप्
Sanskrit (Devanāgarī)
उभे एव क्षमे वोढुमुभयोर्वीर्यमाहितम् । सा वा शंभोस्तदीया वा मूर्तिर्जलमयी मम ॥
व्याख्या / Traditional Commentary & Notes
Classical Exegesis
सञ्जीविनीटीका (मल्लिनाथः):
उभे इति ॥ उभयोः शंभोर्मम चाहितं निषिक्तं बीजं तेजो वोढुं सोढुं सा वोमा शंभोरष्टमूर्तेस्तस्येयं तदीया जलमयी मूर्तिर्वा मम । न तृतीयेत्यर्थः । वा शब्दो द्वन्द्वार्थे न त्वन्यार्थे । एतदेवोदाहृत्येत्थमेव व्याख्यातं गणव्याख्याने । अत्र दीपकालङ्कारः । प्राकरणिकयोरुमामहेश्वरयोरप्राकरणिकयोर्ब्रह्मजलमूर्त्योश्चौपम्यस्य गम्यत्वात् । यथाह भोजराजः- `प्रस्तुतानामप्रस्तुतानां चौपम्यस्य गम्यत्वे दीपकम्` इति । न चेयं तुल्योगिता तस्याः केवलप्रस्तुतविषत्वेन केवलाप्रस्तुतविषयत्वेन चोत्थानादिति
अन्वयः:
उभयोः शम्भोः मम वा आहितं बीजं वोढुं क्रमेण शम्भोः सा वा मम च तदीया जलमयी मूर्तिः वा उभे एव क्षमे ।
Linguistic & Morphemic Analysis (Padaccheda)
Grammatical Parsing
उभे
Lemma: उभ्
POS: pron
एव
Lemma: एव
POS: ind
क्षमे
Lemma: क्षम
POS: adj
वोढुम्
Lemma: वह्
POS: 2. P.
उभयोर्
Lemma: उभय
POS: adj
वीर्यम्
Lemma: वीर्य
POS: n
आहितम्
Lemma: आधा
POS: 3. Ā.
सा
Lemma: तद्
POS: pron
वा
Lemma: वा
POS: ind
शंभोस्
Lemma: शम्भु
POS: m
तदीया
Lemma: तदीय
POS: adj
वा
Lemma: वा
POS: ind
मूर्तिर्
Lemma: मूर्ति
POS: f
जलमयी
Lemma: जल
POS: n
जलमयी
Lemma: मय
POS: adj
मम
Lemma: मद्
POS: pron
Canonical CTS URN Reference
Kumārasambhavam, KS 2.60. Poorvam Open Research Engine (PORE) Corpus.