Canonical Ref: KS 1.34
Metrical Form: उपजातिः
Sanskrit (Devanāgarī)
सा राजहंसैरिव संनताङ्गी गतेषु लीलाञ्चितविक्रमेषु । व्यनीयत प्रत्युपदेशलुब्धैरादित्सुभिर्नूपुरसिञ्जितानि ॥
व्याख्या / Traditional Commentary & Notes
Classical Exegesis
सञ्जीविनीटीका (मल्लिनाथः):
सेति ॥ प्रत्युपदेशलुब्धैः । `गुरुशुश्रूषया विद्या पुष्कलेन धनेन वा । अथवा विद्यया विद्या चतुर्थी नोपपद्यते ।` इति न्यायादिति भावः । तदेव व्यनक्ति-नूपुरसिञ्जितान्यादित्सुभिरादातुमिच्छुभिः । मञ्जीरसिञ्जितमञ्जुकूजितोपदेशमिच्छद्भिरित्यर्थः । राजहंसैः संनताङ्गी । कुचभारादिति भावः । सा पार्वती लीलाभिर्विलासैरञ्चिताः पूजिता विक्रमाः पादन्यासा येषु तेषु । `अञ्चेः पूजायाम्` (पा.7|2|53) इतीडागमः । लीला विलासक्रिययोः ` इत्यमरः` । गतेषु विषयेषु व्यवीयतेव विनीता किमु । अन्यथा कथमस्या हंसगमनमित्युत्प्रेक्षा
अन्वयः:
प्रत्युपदेशलुब्धैः नूपुरसिञ्जितानि आदित्सुभिः राजहंसैः संनताङ्गी सा लीलाञ्चितविक्रमेषु गतेषु व्यनीयत इव ।
Linguistic & Morphemic Analysis (Padaccheda)
Grammatical Parsing
सा
Lemma: तद्
POS: pron
राजहंसैर्
Lemma: राजहंस
POS: m
इव
Lemma: इव
POS: ind
संनताङ्गी
Lemma: संनम्
POS: 1. Ā.
संनताङ्गी
Lemma: अङ्ग
POS: adj
गतेषु
Lemma: गम्
POS: 6. Ā.
लीलाञ्चितविक्रमेषु
Lemma: लीला
POS: f
लीलाञ्चितविक्रमेषु
Lemma: आञ्च्
POS: 1. P.
लीलाञ्चितविक्रमेषु
Lemma: विक्रम
POS: m
व्यनीयत
Lemma: विनी
POS: 1. Ā. • Verb: व्यनीयत
प्रत्युपदेशलुब्धैर्
Lemma: प्रत्युपदेश
POS: m
प्रत्युपदेशलुब्धैर्
Lemma: लुभ्
POS: 4. Ā.
आदित्सुभिर्
Lemma: आदित्सु
POS: adj
नूपुरसिञ्जितानि
Lemma: नूपुर
POS: mn
नूपुरसिञ्जितानि
Lemma: सिञ्जित
POS: n
Canonical CTS URN Reference
Kumārasambhavam, KS 1.34. Poorvam Open Research Engine (PORE) Corpus.