Canonical Ref: VR 2.21.1
Metrical Form: अनुष्टुप्
Sanskrit (Devanāgarī)
तं समीक्ष्य त्ववहितं पितुर्निर्देशपालने । कौसल्या बाष्पसंरुद्धा वचो धर्मिष्ठमब्रवीत् ॥
Roman Transliteration (IAST)
taṃ samīkṣya tvavahitaṃ piturnirdeśapālane | kausalyā bāṣpasaṃruddhā vaco dharmiṣṭhamabravīt ||
English Scholarly Translation
Seeing Räma determined upon carrying out his father's behest's, Kausalya with her voice choked with vapour begot of tears, spoke to him the following pious words.
Linguistic & Morphemic Analysis (Padaccheda)
Grammatical Parsing
तं
Lemma: तद्
POS: pron
समीक्ष्य
Lemma: समीक्ष्
POS: 1. Ā.
त्व्
Lemma: तु
POS: ind
अवहितं
Lemma: अवधा
POS: 3. Ā.
पितुर्
Lemma: पितृ
POS: m
निर्देशपालने
Lemma: निर्देश
POS: m
निर्देशपालने
Lemma: पालन
POS: n
कौसल्या
Lemma: कौसल्या
POS: f
बाष्पसंरुद्धा
Lemma: बाष्प
POS: mn
बाष्पसंरुद्धा
Lemma: संरुध्
POS: 7. P.
वचो
Lemma: वचस्
POS: n
धर्मिष्ठम्
Lemma: धर्मिष्ठ
POS: adj
अब्रवीत्
Lemma: ब्रू
POS: 2. Ā. • Verb: अब्रवीत्
Canonical CTS URN Reference
Vālmīki Rāmāyaṇam, VR 2.21.1. Poorvam Open Research Engine (PORE) Corpus.