Canonical Ref: VR 1.44.18
Metrical Form: उपजातिः
Sanskrit (Devanāgarī)
अथ धन्वन्तरिर्नाम अप्सराश्च सुवर्चसः । अप्सु निर्मथनादेव रसात्तस्माद्वरस्त्रियः । उत्पेतुर्मनुजश्रेष्ठ तस्मादप्सरसोऽभवन् ॥
Roman Transliteration (IAST)
atha dhanvantarirnāma apsarāśca suvarcasaḥ | apsu nirmathanādeva rasāttasmādvarastriyaḥ | utpeturmanujaśreṣṭha tasmādapsaraso'bhavan ||
English Scholarly Translation
After a thousand years, had rolled on, arose a male being impregnated with the Āyurveda, of exceedingly righteous soul, called Dhanvantari, bearing in his hands a stick, and a Kamandalu. And there arose also, from the cream of the churning waters, those magnificent dames the shining Apsaras. And, O foremost of men, as they had emerged from water, they are called Apsaras.
Linguistic & Morphemic Analysis (Padaccheda)
Grammatical Parsing
अथ
Lemma: अथ
POS: ind
धन्वन्तरिर्
Lemma: धन्वन्तरि
POS: m
नाम
Lemma: नाम
POS: ind
अप्सराश्
Lemma: अप्सरस्
POS: f
च
Lemma: च
POS: ind
सुवर्चसः
Lemma: सुवर्चस्
POS: adj
अप्सु
Lemma: अप्
POS: m
निर्मथनाद्
Lemma: निर्मथन
POS: n
एव
Lemma: एव
POS: ind
रसात्
Lemma: रस
POS: mn
तस्माद्
Lemma: तद्
POS: pron
वरस्त्रियः
Lemma: वर
POS: adj
वरस्त्रियः
Lemma: स्त्री
POS: f
उत्पेतुर्
Lemma: उत्पत्
POS: 1. Ā. • Verb: उत्पेतुः
मनुजश्रेष्ठ
Lemma: मनुज
POS: m
मनुजश्रेष्ठ
Lemma: श्रेष्ठ
POS: adj
तस्माद्
Lemma: तद्
POS: pron
अप्सरसो
Lemma: अप्सरस्
POS: f
ऽभवन्
Lemma: भू
POS: 1. Ā. • Verb: अभवन्
Canonical CTS URN Reference
Vālmīki Rāmāyaṇam, VR 1.44.18. Poorvam Open Research Engine (PORE) Corpus.