Canonical Ref: VR 2.71.22
Metrical Form: अनुष्टुप्
Sanskrit (Devanāgarī)
त्रीणि द्वन्द्वानि भूतेषु प्रवृत्तान्यविशेषतः । तेषु चापरिहार्येषु नैवं भवितुमर्हति ॥
Roman Transliteration (IAST)
trīṇi dvandvāni bhūteṣu pravṛttānyaviśeṣataḥ | teṣu cāparihāryeṣu naivaṃ bhavitumarhati ||
English Scholarly Translation
Three couples* pertain in especial to all creatures and these being inevitable, you ought not to bear yourself thus. *Hunger and thirst, ignorance and grief, sickness and death.
Linguistic & Morphemic Analysis (Padaccheda)
Grammatical Parsing
त्रीणि
Lemma: त्रि
POS: nr
द्वंद्वानि
Lemma: द्वंद्व
POS: mn
भूतेषु
Lemma: भूत
POS: mn
प्रवृत्तान्य्
Lemma: प्रवृत्
POS: 1. Ā.
अविशेषतः
Lemma: अविशेषतस्
POS: ind
तेषु
Lemma: तद्
POS: pron
चापरिहार्येषु
Lemma: च
POS: ind
चापरिहार्येषु
Lemma: अपरिहार्य
POS: adj
नैवं
Lemma: न
POS: ind
नैवं
Lemma: एवम्
POS: ind
भवितुम्
Lemma: भू
POS: 1. Ā.
अर्हति
Lemma: अर्ह्
POS: 1. Ā. • Verb: अर्हति
Canonical CTS URN Reference
Vālmīki Rāmāyaṇam, VR 2.71.22. Poorvam Open Research Engine (PORE) Corpus.