Canonical Ref: VR 2.33.3
Metrical Form: अनुष्टुप्
Sanskrit (Devanāgarī)
यो हि दत्त्वा द्विपश्रेष्ठं कक्ष्यायां कुरुते मनः । रज्जुस्नेहेन किं तस्य त्यजतः कुञ्जरोत्तमम् ॥
Roman Transliteration (IAST)
yo hi dattvā dvipaśreṣṭhaṃ kakṣyāyāṃ kurute manaḥ | rajjusnehena kiṃ tasya tyajataḥ kuñjarottamam ||
English Scholarly Translation
Having given away the best of elephants, will any one be interested in the rope tied to its girth? Why should one have any attachment for the rope after he has given up the elephant?
Linguistic & Morphemic Analysis (Padaccheda)
Grammatical Parsing
यो
Lemma: यद्
POS: pron
हि
Lemma: हि
POS: ind
दत्त्वा
Lemma: दा
POS: 1. Ā.
द्विपश्रेष्ठं
Lemma: द्विप
POS: m
द्विपश्रेष्ठं
Lemma: श्रेष्ठ
POS: adj
कक्ष्यायां
Lemma: कक्ष्या
POS: f
कुरुते
Lemma: कृ
POS: 2. Ā. • Verb: कुरुते
मनः
Lemma: मनस्
POS: n
रज्जुस्नेहेन
Lemma: रज्जु
POS: mf
रज्जुस्नेहेन
Lemma: स्नेह
POS: mn
किं
Lemma: क
POS: pron
तस्य
Lemma: तद्
POS: pron
त्यजतः
Lemma: त्यज्
POS: 1. Ā.
कुञ्जरोत्तमम्
Lemma: कुञ्जर
POS: m
कुञ्जरोत्तमम्
Lemma: उत्तम
POS: adj
Canonical CTS URN Reference
Vālmīki Rāmāyaṇam, VR 2.33.3. Poorvam Open Research Engine (PORE) Corpus.