Skip to main content
Search
SP
Śṛṅgāraprakāśa of Bhoja • Chapter 17

Prakāśa 17: अनुभावप्रकाशः

प्रकाशः 17 • अनुभावप्रकाशः

Prakāśa 17 of Mahārājādhirāja Bhoja's encyclopedic masterpiece of poetics and aesthetics.

Total: 524 Verses • Citations: SP 17.1–524 • 4 Lexicon Terms • Page 4 of 18 (Verses 30 shown)
तुरङ्गकान्तामुखहव्यवाहज्वालेव भित्त्वा जलमुल्ललास॥ २४॥
३. विदर्भादिषु भवा वैदर्भी। यदसमस्तम् अतिसुकुमारबन्धम् अनुपचारवृत्तिमत्, स्थानानुप्रासयोगि, योगवृत्तिमद् वचः, सा वैदर्भी। तत्र—
मनीषिताः सन्ति गृहेषु देवताः तपः क्व वत्से! क्व च तावकं वपुः।
पदं सहेत भ्रमरस्य पेलवं शिरीषपुष्पं, न पुनः पतत्त्रिणः॥ २५॥
अतिसुकुमारबन्धा यथा—(विसा. १.१८)
कथय किमिह बाले! का त्वमित्युल्लपंस्तां झटिति किल दुकूलस्याञ्चले धारयामि।
अगमदथ निकेतं क्वाप्यसौ शारयन्ती नव—कुवलय—माला—मांसलैर्दृष्टिपातैः ॥ २६॥
अनुपचारवृत्तिमती यथा—(मेघ. ७९)
श्‍यामास्वङ्गं, चकितहरिणीप्रेक्षिते दृष्टिपातं वक्त्रच्छायां शशिनि, शिखिनां बर्हभारेषु केशान्।
उत्पश्‍यामि प्रतनुषु नदीविचिषु भ्रूविलासान् हन्तैकस्थं क्वचिदपि न ते चण्डि! सादृश्‍यमस्ति॥ २७॥
शिथिलशिथिलं न्यस्य स्वैरं धनुश्शिखरे शिरो नयनसलिलैः कुर्वन् मौर्वीलतामपरामिव।
अहह विकलः श्रुत्वा श्रुत्वा घनस्तनितध्वनिं किमपि किमपि ध्यायन्नार्यो न याति, न तिष्ठति॥ २८॥
योगवृत्तिमती यथा—(कुसं. ५. ५८)
यदा बुधैः सर्वगतस्त्वमुच्यसे न वेत्सि भावस्थामिमं कथं? जनम्।
इति स्वहस्तालिखितश्च मुग्धया रहस्युपालभ्यत चन्द्रशेखरः॥ २९॥
४. लाटादिषु भवा लाटीया। यदीषत्समस्तम्, अनतिसुकुमारबन्धं, नात्युपचारवत्, लाटीयानुप्रासवत् यौगिक(योग) रूढिमद् वचः, सा लटीया।
एतानि निस्सहतनोरसमञ्जसानि॰॥ ३०॥ (पृ. ५६५),
अनतिसुकुमारबन्धा यथा—(काव्याद. १. ७०)
मण्डलीकृत्य बर्हाणि कण्ठैर्मधुरगीतिभिः।
कलापिनः प्रनृत्यन्ति काले जीमूतमालिनि॥ ३१॥
नात्युपचारवती यथा—(शाकु. २.१०)
अनाघ्रातं पुष्पं, किसलयमलूनं कररुहै— रनाविद्धं रत्नं, मधु नवमनास्वादितरसम्।
अखण्डं पुण्यानां फलमपि च तद्रूपमनघं न जाने भोक्तारं कमिह समुपस्थास्यति विधिः॥ ३२॥
लाटीयानुप्रासो यथा—(मेघ. ९९)
अङ्गेनाङ्गं प्रतनु तनुना गाढतप्‍तेन तप्‍तं सास्त्रेणास्त्रद्रवमविरतोत्कण्ठमुत्कण्ठितेन ।
उष्णोच्छ‌्वासं समधिकतरोच्छ्‌वासिना दूरवर्ती सङ्कल्पैस्तैर्विशति विधिना वैरिणा रुद्धमार्गः॥ ३३॥
← Previous (Ch. 16) Full Table of Contents Next (Ch. 18) →