Canonical Ref: RV 1.13
Metrical Form: अनुष्टुप्
Sanskrit (Devanāgarī)
व्यूढोरस्को वृषस्कन्धः शालप्रांशुर्महाभुजः । आत्मकर्मक्षमं देहं क्षात्रो धर्म इवाश्रितः ॥
व्याख्या / Traditional Commentary & Notes
Classical Exegesis
सञ्जीविनीटीका (मल्लिनाथः):
व्यूढेति॥ व्यूढं विपुलमुरो यस्य स व्यूढोरस्कः। `उरःप्रभृतिभ्यः कप्` (पा.5।4।151)। `व्यूढं विपुलं भद्रं स्फारं समं वरिष्ठं च` इचि यादवः। वृषस्य स्कन्ध इव स्कन्धो यस्य स तथा। `सप्तम्युपमान-`इत्यादिनोत्तरपदलोपी बहुव्रीहिः। शालो वृक्ष इव प्रांशुरुन्नतः शालप्रांशुः। `प्राकारवृक्षयोः शालः शालः सर्जतरुः स्मृतः।` इति यादवः। `उञ्चप्रांशून्नतोदग्रोच्छ्रितास्तुङ्गे` इत्यमरः। महाभुजो महाबाहुः। आत्मकर्मक्षमं स्वव्यापारानुरूपं देहमाश्रितः प्राप्तः, क्षात्रः क्षत्रसंबन्धी धर्म इव स्थितः, मूर्तिमान् पराक्रम इव स्थित इत्युत्प्रेक्षा ॥
Canonical CTS URN Reference
Raghuvaṁśam, RV 1.13. Poorvam Open Research Engine (PORE) Corpus.