मुनिर्यथात्मानमथ प्रबोधवान्प्रकाशयन्तं स्वमसावबुध्यत । अपि प्रपन्नां प्रकृतिं विलोक्य ताम् अवाप्तसंस्कारतयासृजद्गिरः ॥
अये ! मयात्मा किमनिह्नुतीकृतः किमत्र मन्ता स तु मां शतक्रतुः । पुरः स्वभक्त्याथ नमन्ह्रियाविलो विलोकिताहे न तदिङ्गितान्यपि ॥
स्वनाम यन्नाम मुधाभ्यधामहो महेन्द्रकार्ये महदेतदुज्झितम् । हनूमदाद्यैर्यशसा मया पुनर्द्विषां हसैर्दूत्यपथः सितीकृतः ॥
धियात्मनस्तावदचारु नाचरं परस्तु तद्वेद स यद्वदिष्यति । जनावनायोद्यमिनं जनार्दनं क्षये जगज्जीवपिबं शिवं वदन् ॥
स्फुटत्पदः किं हृदयं त्रपाभराद्यदस्य शुद्धिर्विबुधैर्विबुध्यताम् । विदन्तु ते तत्त्वमिदं तु दन्तुरं जनानने कः करमर्पयिष्यति ॥
मम श्रमश्चेतनयानया फली बलीयसालोपि च सैव वेधसा । न वस्तु दैवस्वरसाद्विनाश्वरं सुरेश्वरोऽपि प्रतिकर्तुमीश्वरः ॥
इति स्वयं मोहमहोर्मिनिर्मितं प्रकाशनं शोचति नैषधे निजम् । तथाव्यथामग्नतदुद्दिधीर्षया दयालुरागाल्लघु हेमहंसराट् ॥
नलं स तत्पक्षरवोर्ध्ववीक्षिणं स एष पक्षीति भणन्तमभ्यधात् । नयादयैनामति मा निराशताम् असून्विहातेयमतः परं परम् ॥
सुरेषु पश्यन्निजसापराधताम् इयत्प्रयस्यापि तदर्थसिद्धये । न कूटसाक्षीभवनोचितो भवान्सतां हि चेतः शुचितात्मसाक्षिका ॥
इतीरिणापृच्छय नलं विदर्भजाम् अपि प्रयातेन खगेन सान्त्वितः । मृदुर्बभाषे भगिनीं दमस्य स प्रणम्य चित्तेन हरित्पतीन्नृपः ॥
ददेऽपि तुभ्यं कियतीः कदर्थनाः सुरेषु रागप्रसवावकेशिनीः । अदम्भदूत्येन भजन्तु वा दयां दिशन्तु वा दण्डममी ममागसा ॥
अयोगजामन्वभवं न वेदनां हिताय मेऽभूदियमुन्मदिष्णुता । उदेति दोषादपि दोषलाघवं कृशत्वमज्ञानवशादिवैनसः ॥
तवेत्ययोगस्मरपावकोऽपि मे कदर्थनात्यर्थतयाऽगमद्दयाम् । प्रकाशमुन्माद्य यदद्य कारयन्मयात्मनस्त्वामनुकम्पते स्म सः ॥
अमी समीहैकपरास्तवामराः स्वकिंकरं मामपि कर्तुमीशिषे विचार्य कार्यं सृज मा विधान्मुधा कृतानुतापस्त्वयि पार्ष्णिविग्रहम् ॥
उदासितेनैव मयेदमुद्यसे भिया न तेभ्यः स्मरतानवान्न वा । हितं यदि स्यान्मदसुव्ययेन ते तदा तव प्रेमणि शुद्धिलब्धये ॥
इतीरितैर्नैषधसूनृतामृतैः विदर्भजन्मा भृशमुल्ललास सा । ऋतोरधिश्रीः शिशिरनुजन्मनः पिकस्वरैर्दूरविकस्वरैर्यथा ॥
नलं तदावेत्य तमाशये निजे घृणां विगानं च मुमोच भीमजा । जुगुप्समाना हि मनो धृतं तदा सतीधिया दैवतदूतधावि सा ॥
मनोभुवस्ते भविनां मनः पिता निमज्जयन्नेनसि तन्न लज्जसे । अमुद्रि सत्पुत्रकथा त्वयेति सा स्थिता सती मन्मथनिन्दिनी धिया ॥
प्रसूनमित्येव तदङ्गवर्णना न सा विशेषात्कतमत्तदित्यभूत् । तदा कदम्बं तदवर्णि लोमभिः मुदश्रुणा प्रावृषि हर्षमागतैः ॥
मयैव संबोध्य नलं व्यलापि यत्स्वमाह मद्बुद्धमिदं विमृश्य तत् । असाविति भ्रान्तिमसाद्दमस्वसुः स्वभाषितस्वोद्भ्रमविभ्रमक्रमः ॥
विदर्भराजप्रभवा ततः परं त्रपासखी वक्तुमलं न वा नलम् । पुरस्तमूचेऽभिमुखं यदत्रपा ममज्ज तेनैव महाह्रदे ह्रियः ॥
यदापवार्यापि न दातुमुत्तरं शशाक सख्याः श्रवसि प्रियस्व सा । विहस्य सख्येव तमव्रवीत्तदा ह्रियाऽधुना मौनधना भवत्प्रिया ॥
पदातिथेयाँल्लिखितस्य ते स्वयं वितन्वती लोचननिर्झरानियम् । जगाद यां सैव मुखान्मम त्वया प्रसूनवाणोपनिषन्निशम्यताम् ॥
असंशयं स त्वयि हंस एव मां शशंस न त्वद्विरहाप्तसंशयाम् । क्व चन्द्रवंशस्य वतंस ! मद्वधान्नृशंसता संभविनी भवादृशे ॥
जितस्तवयास्येन विधुः स्मरः श्रिया कृतप्रतिज्ञौ मम तौ वधे कुतः । तवेति कृत्वा यदि तज्जितं मया न मोघसङ्कल्पधराः किलामराः ॥
निजांशुनिर्दग्धमदङ्गभस्मभिः मुधा विधुर्वाञ्छति लाञ्छनोन्मृजाम् । त्वदास्यतां यास्यति तावतापि किं वधूवधेनैव पुनः कलङ्कितः ॥
प्रसीद यच्छ स्वशरान्मनोभुवे स हन्तु मां तैर्धुतकौसुमाशुगः । त्वदेकचित्ताहमसून्विमुञ्चती त्वमेव भूत्वा तृणवज्जयामि तम् ॥
श्रुतिः सुराणां गुणगयनी यदि त्वदङ्घ्रिमग्नस्य जनस्य किं ततः । स्तवे रवेरप्सु कृताप्लवैः कृते न मुद्वती जातु भवेत्कुमुद्वती ॥
कथासु शिष्यै वरमद्य न ध्रिये ममावगन्तासि न भावमन्यथा । त्वदर्थमुक्तासुतया सुनाथ ! मां प्रतीहि जावाभ्यधिक ! त्वदेकिकाम् ॥
महेन्द्रहेतेरपि रक्षणं भयाद्यदर्थिसाधारणमस्त्रभृद्द्रतम् । प्रसूनबाणादपि मामरक्षतः क्षतं तदुच्चैरवकीर्णिनस्तव ॥