Canonical Ref: MD 82
Metrical Form: मन्दाक्रान्ता
Sanskrit (Devanāgarī)
आलोके ते निपतति पुरा सा बलिव्याकुला वा मत्सादृश्यं विरहतनु वा भावगम्यं लिखन्ती । पृच्छन्ती वा मधुरवचनां शारिकां पञ्जरस्थां कच्चिद्भर्तुः स्मरसि निभृते त्वं हि तस्य प्रियेति ॥
व्याख्या / Traditional Commentary & Notes
Classical Exegesis
वल्लभदेवः:
मत्प्रियैवंविधा तवालोके दर्शनपथे पुरा निपतत्यचिराद्यास्यते । एवंविधान्व्यापारान्कुर्वतीं तां द्रक्ष्यसीत्यर्थः । कीदृशी । बलिव्याकुला देवपूजातत्परा । मम सादृश्यमनुकारं विरहवशात्तनु दुर्बलं भावगम्यं चित्तस्थितं लिखन्ती वा । मञ्जुवादिनी सारिकां पञ्जरस्थां पृच्छन्ती वा । किमित्याह । हे निभृते विनीते कच्चिद्भर्तुः स्मरसि मत्पतिं ध्यायसि । यस्मात्त्वं तस्यातीव प्रिया । पुरा निपततीति यावत्पुरानिपातयोर्लट् ॥
Linguistic & Morphemic Analysis (Padaccheda)
Grammatical Parsing
आलोके
Lemma: आलोक
POS: m
ते
Lemma: त्वद्
POS: pron
निपतति
Lemma: निपत्
POS: 1. Ā. • Verb: निपतति
पुरा
Lemma: पुरा
POS: ind
सा
Lemma: तद्
POS: pron
बलिव्याकुला
Lemma: बलि
POS: m
बलिव्याकुला
Lemma: व्याकुल
POS: adj
वा
Lemma: वा
POS: ind
मत्सादृश्यं
Lemma: मद्
POS: pron
मत्सादृश्यं
Lemma: सादृश्य
POS: n
विरहतनु
Lemma: विरह
POS: m
विरहतनु
Lemma: तनु
POS: adj
वा
Lemma: वा
POS: ind
भावगम्यं
Lemma: भाव
POS: m
भावगम्यं
Lemma: गम्
POS: 6. Ā.
लिखन्ती
Lemma: लिख्
POS: 6. Ā.
पृच्छन्ती
Lemma: प्रच्छ्
POS: 1. P.
वा
Lemma: वा
POS: ind
मधुरवचनां
Lemma: मधुर
POS: adj
मधुरवचनां
Lemma: वचन
POS: n
सारिकां
Lemma: सारिका
POS: f
पञ्जरस्थां
Lemma: पञ्जर
POS: mn
पञ्जरस्थां
Lemma: स्थ
POS: adj
कच्चिद्
Lemma: कच्चित्
POS: ind
भर्तुः
Lemma: भर्तृ
POS: m
स्मरसि
Lemma: स्मृ
POS: 1. Ā. • Verb: स्मरसि
रसिके
Lemma: रसिक
POS: adj
त्वं
Lemma: त्वद्
POS: pron
हि
Lemma: हि
POS: ind
तस्य
Lemma: तद्
POS: pron
प्रियेति
Lemma: प्रिय
POS: adj
प्रियेति
Lemma: इति
POS: ind
Canonical CTS URN Reference
Meghadūtam, MD 82. Poorvam Open Research Engine (PORE) Corpus.