Canonical Ref: MD 53
Metrical Form: मन्दाक्रान्ता
Sanskrit (Devanāgarī)
तं चेद्वायौ सरति सरलस्कन्धसंघट्टजन्मा बाधेतोल्काक्षपितचमरीवालभारो दवाग्निः । अर्हस्येनं शमयितुमलं वारिधारासहस्रैरापन्नार्तिप्रशमनफलाः संपदो ह्युत्तमानाम् ॥
व्याख्या / Traditional Commentary & Notes
Classical Exegesis
वल्लभदेवः:
तं नगं यदि दावानलो बाधेत दहेत्तदेनमग्नि त्वमासारेण वेगवद्वर्षेण निर्वापयितुमर्हसि । यस्मान्महतामृद्धय आपन्नार्तिप्रशमितफलाः । यदि ह्यार्तानामापन्न विनाश्यते तत्किं समृद्ध्या प्रयोजनम् । कीदृशो दवाग्निः । वाते वहति सति सरलस्कन्धसंघट्टजन्या देवदारुविटपसंयोगसमुत्थितः । तत्संघट्टवशाद्धि दावानलो जायते । तथोल्काभिर्ज्वालाभिर्दग्धचमरीबालभारः ॥
Linguistic & Morphemic Analysis (Padaccheda)
Grammatical Parsing
तं
Lemma: तद्
POS: pron
चेद्
Lemma: चेद्
POS: ind
वायौ
Lemma: वायु
POS: m
सरति
Lemma: सृ
POS: 3. Ā.
सरलस्कन्धसंघट्टजन्मा
Lemma: सरल
POS: m
सरलस्कन्धसंघट्टजन्मा
Lemma: स्कन्ध
POS: m
सरलस्कन्धसंघट्टजन्मा
Lemma: संघट्ट
POS: mn
सरलस्कन्धसंघट्टजन्मा
Lemma: जन्मन्
POS: n
बाधेतोल्काक्षपितचमरीबालभारो
Lemma: बाध्
POS: 1. P. • Verb: बाधेत
बाधेतोल्काक्षपितचमरीबालभारो
Lemma: उल्का
POS: mf
बाधेतोल्काक्षपितचमरीबालभारो
Lemma: क्षपय्
POS: 10. Ā.
बाधेतोल्काक्षपितचमरीबालभारो
Lemma: चमरी
POS: f
बाधेतोल्काक्षपितचमरीबालभारो
Lemma: बाल
POS: m
बाधेतोल्काक्षपितचमरीबालभारो
Lemma: भार
POS: m
दवाग्निः
Lemma: दव
POS: m
दवाग्निः
Lemma: अग्नि
POS: m
अर्हस्य्
Lemma: अर्ह्
POS: 1. Ā. • Verb: अर्हसि
एनं
Lemma: एनद्
POS: pron
शमयितुम्
Lemma: शमय्
POS: 10. Ā.
अलं
Lemma: अलम्
POS: ind
वारिधारासहस्रैर्
Lemma: वारि
POS: n
वारिधारासहस्रैर्
Lemma: धारा
POS: f
वारिधारासहस्रैर्
Lemma: सहस्र
POS: mn
आपन्नार्तिप्रशमनफलाः
Lemma: आपद्
POS: 4. P.
आपन्नार्तिप्रशमनफलाः
Lemma: आर्ति
POS: f
आपन्नार्तिप्रशमनफलाः
Lemma: प्रशमन
POS: n
आपन्नार्तिप्रशमनफलाः
Lemma: फल
POS: n
संपदो
Lemma: सम्पद्
POS: f
ह्य्
Lemma: हि
POS: ind
उत्तमानाम्
Lemma: उत्तम
POS: adj
Canonical CTS URN Reference
Meghadūtam, MD 53. Poorvam Open Research Engine (PORE) Corpus.