Canonical Ref: MD 52
Metrical Form: मन्दाक्रान्ता
Sanskrit (Devanāgarī)
आसीनानां सुरभितशिलं नाभिगन्धैर्मृगाणां तस्या एव प्रभवमचलं प्राप्य गौरं तुषारैः । वक्ष्यस्यध्वश्रमविनयने तस्य शृङ्गे निषण्णः शोभां रम्यां त्रिनयनवृषोत्खातपङ्कोपमेयाम् ॥
व्याख्या / Traditional Commentary & Notes
Classical Exegesis
वल्लभदेवः:
तस्या एव खनद्याः प्रभवं जनकमचलमद्रिं हिमवन्तमासाद्य तदीयशिखरे स्थितस्त्वं हरवृषशिरीषदारितकर्दमसदृशीं मनोहरां शोभां वक्ष्यसि धारयिष्यसि । तस्य वृषभसितत्वात्तव च पङ्ककालत्वात् । कीदृशमचलम् । मृगाणां कस्तूरिकाकुरङ्गाणामुपविष्टानां नाभिगन्धैः सुगन्धीकृतशिलम् । तुषारैर्हिमैर्गौरं शुभ्रम् । तुहिनशीतलत्वाच्च शृङ्गस्य मार्गस्वेदनिवर्तकत्वम् । प्रभवत्यस्मादिति प्रभवः ॥
Linguistic & Morphemic Analysis (Padaccheda)
Grammatical Parsing
आसीनानां
Lemma: आस्
POS: 4. P.
सुरभितशिलं
Lemma: सुरभय्
POS: Denom. P.
सुरभितशिलं
Lemma: शिला
POS: f
नाभिगन्धैर्
Lemma: नाभि
POS: m
नाभिगन्धैर्
Lemma: गन्ध
POS: mn
मृगाणां
Lemma: मृग
POS: m
तस्या
Lemma: तद्
POS: pron
एव
Lemma: एव
POS: ind
प्रभवम्
Lemma: प्रभव
POS: m
अचलं
Lemma: अचल
POS: m
प्राप्य
Lemma: प्राप्
POS: 1. P.
गौरं
Lemma: गौर
POS: adj
तुषारैः
Lemma: तुषार
POS: m
वक्ष्यस्य्
Lemma: वच्
POS: 2. P. • Verb: वक्ष्यसि
अध्वश्रमविनयेन
Lemma: अध्वन्
POS: m
अध्वश्रमविनयेन
Lemma: श्रम
POS: m
अध्वश्रमविनयेन
Lemma: विनय
POS: m
तस्य
Lemma: तद्
POS: pron
शृङ्गे
Lemma: शृङ्ग
POS: n
निषण्णः
Lemma: निषद्
POS: 1. Ā.
शोभां
Lemma: शोभा
POS: f
शुभ्रां
Lemma: शुभ्र
POS: adj
त्रिनयनवृषोत्खातपङ्कोपमेयम्
Lemma: त्रिनयन
POS: m
त्रिनयनवृषोत्खातपङ्कोपमेयम्
Lemma: वृष
POS: m
त्रिनयनवृषोत्खातपङ्कोपमेयम्
Lemma: उत्खन्
POS: 1. P.
त्रिनयनवृषोत्खातपङ्कोपमेयम्
Lemma: पङ्क
POS: mn
त्रिनयनवृषोत्खातपङ्कोपमेयम्
Lemma: उपमा
POS: 3. P.
Canonical CTS URN Reference
Meghadūtam, MD 52. Poorvam Open Research Engine (PORE) Corpus.