Canonical Ref: MBh 5.26.5
Sanskrit (Devanāgarī)
कर्मोदयं सुखमाशंसमानः; कृच्छ्रोपायं तत्त्वतः कर्म दुःखम् । सुखप्रेप्सुर्विजिघांसुश्च दुःखं; य इन्द्रियाणां प्रीतिवशानुगामी । कामाभिध्या स्वशरीरं दुनोति; यया प्रयुक्तोऽनुकरोति दुःखम् ॥
English Scholarly Translation
They are men desirous of only such happiness as has its source in virtue. He, who being desirous of happiness and of destroying misery, follows the pleasant dictates of his senses, adopts a way which leads to misery.
Linguistic & Morphemic Analysis (Padaccheda)
Grammatical Parsing
कर्मोदयं
Lemma: कर्मन्
POS: n
कर्मोदयं
Lemma: उदय
POS: m
सुखम्
Lemma: सुख
POS: n
आशंसमानः
Lemma: आशंस्
POS: 2. Ā.
कृच्छ्रोपायं
Lemma: कृच्छ्र
POS: mn
कृच्छ्रोपायं
Lemma: उपाय
POS: m
तत्त्वतः
Lemma: तत्त्व
POS: n
कर्म
Lemma: कर्मन्
POS: n
दुःखम्
Lemma: दुःख
POS: n
सुखप्रेप्सुर्
Lemma: सुख
POS: n
सुखप्रेप्सुर्
Lemma: प्रेप्सु
POS: adj
विजिघांसुश्च
Lemma: विजिघांसु
POS: adj
विजिघांसुश्च
Lemma: च
POS: ind
दुःखं
Lemma: दुःख
POS: n
य
Lemma: यद्
POS: pron
इन्द्रियाणां
Lemma: इन्द्रिय
POS: n
प्रीतिवशानुगामी
Lemma: प्रीति
POS: f
प्रीतिवशानुगामी
Lemma: वश
POS: m
प्रीतिवशानुगामी
Lemma: अनुगामिन्
POS: adj
कामाभिध्या
Lemma: काम
POS: m
कामाभिध्या
Lemma: अभिध्या
POS: f
स्वशरीरं
Lemma: स्व
POS: adj
स्वशरीरं
Lemma: शरीर
POS: n
दुनोति
Lemma: दु
POS: 4. P. • Verb: दुनोति
यया
Lemma: यद्
POS: pron
प्रयुक्तो
Lemma: प्रयुज्
POS: 7. Ā.
ऽनुकरोति
Lemma: अनुकृ
POS: 8. Ā. • Verb: अनुकरोति
दुःखम्
Lemma: दुःख
POS: n
Canonical CTS URN Reference
Mahābhārata, MBh 5.26.5. Poorvam Open Research Engine (PORE) Corpus.