Araṇyakaparva (Vanaparva) Adhyāya 46
अरण्यकपर्व • अध्यायः 46
Araṇyakaparva (Vanaparva) Adhyāya 46 of the classical Mahābhārata with 42 verses.
Total: 42 Verses
•
Citations: MBh 3.46.1–42
•
250 Lexicon Terms
•
Page 1 of 2 (Verses 30 shown)
अत्यद्भुतमिदं कर्म पार्थस्यामिततेजसः । धृतराष्ट्रो महातेजाः श्रुत्वा विप्र किमब्रवीत् ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
यज्ञं
यज्ञ [m]
भरतसिंहस्य
भरत [m]
भरतसिंहस्य
सिंह [m]
पार्थस्यामिततेजसः
पार्थ [m]
पार्थस्यामिततेजसः
अमित [adj]
पार्थस्यामिततेजसः
तेजस् [n]
धृतराष्ट्रो
धृतराष्ट्र [m]
महाराज
महत् [adj]
महाराज
राज [m]
प्राहिणोद्
प्रहि [5. P.]
विदुराय
विदुर [m]
वै
वै [ind]
शक्रलोकगतं पार्थं श्रुत्वा राजाम्बिकासुतः । द्वैपायनादृषिश्रेष्ठात्संजयं वाक्यमब्रवीत् ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
शक्रलोकगतं
शक्र [m]
शक्रलोकगतं
लोक [m]
शक्रलोकगतं
गम् [6. Ā.]
पार्थं
पार्थ [m]
श्रुत्वा
श्रु [4. P.]
राजाम्बिकासुतः
राजन् [m]
राजाम्बिकासुतः
अम्बिका [f]
राजाम्बिकासुतः
सुत [m]
देवयानी
देवयानी [f]
नृपश्रेष्ठ
नृप [m]
नृपश्रेष्ठ
श्रेष्ठ [adj]
पितरं
पितृ [m]
वाक्यम्
वाक्य [n]
अब्रवीत्
ब्रू [2. Ā.]
श्रुतं मे सूत कार्त्स्न्येन कर्म पार्थस्य धीमतः । कच्चित्तवापि विदितं यथातथ्येन सारथे ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
श्रुतं
श्रु [4. P.]
मे
मद् [pron]
सूत
सूत [m]
कार्त्स्न्येन
कार्त्स्न्य [n]
कर्म
कर्मन् [n]
पार्थस्य
पार्थ [m]
धीमतः
धीमत् [adj]
कच्चित्
कच्चित् [ind]
तवापि
त्वद् [pron]
तवापि
अपि [ind]
विदितं
विद् [6. Ā.]
यथातथ्येन
यथातथ्येन [ind]
सारथे
सारथि [m]
प्रमत्तो ग्राम्यधर्मेषु मन्दात्मा पापनिश्चयः । मम पुत्रः सुदुर्बुद्धिः पृथिवीं घातयिष्यति ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
प्रमत्तो
प्रमद् [4. Ā.]
ग्राम्यधर्मेषु
ग्राम्य [adj]
ग्राम्यधर्मेषु
धर्म [mn]
मन्दात्मा
मन्द [adj]
मन्दात्मा
आत्मन् [m]
पापनिश्चयः
पाप [adj]
पापनिश्चयः
निश्चय [m]
मम
मद् [pron]
पुत्रः
पुत्र [m]
सुदुर्बुद्धिः
सु [ind]
सुदुर्बुद्धिः
दुर्बुद्धि [adj]
पृथिवीं
पृथिवी [f]
घातयिष्यति
घातय् [10. Ā.]
यस्य नित्यमृता वाचः स्वैरेष्वपि महात्मनः । त्रैलोक्यमपि तस्य स्याद्योद्धा यस्य धनंजयः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
यस्य
यद् [pron]
नित्यम्
नित्यम् [ind]
ऋता
ऋत [adj]
वाचः
वाच् [f]
स्वैरेष्वपि
स्वैर [adj]
स्वैरेष्वपि
अपि [ind]
महात्मनः
महात्मन् [adj]
त्रैलोक्यम्
त्रैलोक्य [n]
अपि
अपि [ind]
तस्य
तद् [pron]
स्याद्
अस् [2. P.]
योद्धा
योद्धृ [m]
यस्य
यद् [pron]
धनंजयः
धनंजय [m]
अस्यतः कर्णिनाराचांस्तीक्ष्णाग्रांश्च शिलाशितान् । कोऽर्जुनस्याग्रतस्तिष्ठेदपि मृत्युर्जरातिगः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
अस्यतः
अस् [4. Ā.]
कर्णिनाराचांस्तीक्ष्णाग्रांश्च
कर्णिन् [adj]
कर्णिनाराचांस्तीक्ष्णाग्रांश्च
नाराच [m]
कर्णिनाराचांस्तीक्ष्णाग्रांश्च
तीक्ष्ण [adj]
कर्णिनाराचांस्तीक्ष्णाग्रांश्च
अग्र [n]
कर्णिनाराचांस्तीक्ष्णाग्रांश्च
च [ind]
शिलाशितान्
शिला [f]
शिलाशितान्
शा [4. P.]
को
क [pron]
ऽर्जुनस्याग्रतस्तिष्ठेद्
अर्जुन [m]
ऽर्जुनस्याग्रतस्तिष्ठेद्
अग्रतस् [ind]
ऽर्जुनस्याग्रतस्तिष्ठेद्
स्था [1. Ā.]
अपि
अपि [ind]
मृत्युर्
मृत्यु [m]
जरातिगः
जरा [f]
जरातिगः
अतिग [adj]
मम पुत्रा दुरात्मानः सर्वे मृत्युवशं गताः । येषां युद्धं दुराधर्षैः पाण्डवैः प्रत्युपस्थितम् ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
मम
मद् [pron]
पुत्रा
पुत्र [m]
दुरात्मानः
दुरात्मन् [adj]
सर्वे
सर्व [pron]
ऽहंकारसंयुताः
अहंकार [m]
ऽहंकारसंयुताः
संयुत [adj]
येषां
यद् [pron]
युद्धं
युद्ध [n]
दुराधर्षैः
दुराधर्ष [adj]
पाण्डवैः
पाण्डव [m]
प्रत्युपस्थितम्
प्रत्युपस्था [1. Ā.]
तस्यैव च न पश्यामि युधि गाण्डीवधन्वनः । अनिशं चिन्तयानोऽपि य एनमुदियाद्रथी ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
तस्यैव
तद् [pron]
तस्यैव
एव [ind]
च
च [ind]
न
न [ind]
पश्यामि
दृश् [6. P.]
युधि
युध् [f]
गाण्डीवधन्वनः
गाण्डीवधन्वन् [m]
अनिशं
अनिशम् [ind]
चिन्तयानो
चिन्तय् [10. Ā.]
ऽपि
अपि [ind]
य
यद् [pron]
एनम्
एनद् [pron]
उदियाद्
उदि [4. Ā.]
रथी
रथिन् [m]
द्रोणकर्णौ प्रतीयातां यदि भीष्मोऽपि वा रणे । महान्स्यात्संशयो लोके न तु पश्यामि नो जयम् ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
द्रोणकर्णौ
द्रोण [m]
द्रोणकर्णौ
कर्ण [m]
प्रतीयातां
प्रती [2. P.]
यदि
यदि [ind]
भीष्मोऽपि
भीष्म [m]
भीष्मोऽपि
अपि [ind]
वा
वा [ind]
रणे
रण [m]
महान्
महत् [adj]
स्यात्
अस् [2. P.]
संशयो
संशय [m]
लोके
लोक [m]
न
न [ind]
तु
तु [ind]
पश्यामि
दृश् [6. P.]
नो
मद् [pron]
जयम्
जय [m]
घृणी कर्णः प्रमादी च आचार्यः स्थविरो गुरुः । अमर्षी बलवान्पार्थः संरम्भी दृढविक्रमः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
घृणी
घृणिन् [adj]
कर्णः
कर्ण [m]
प्रमादी
प्रमादिन् [adj]
च
च [ind]
आचार्यः
आचार्य [m]
स्थविरो
स्थविर [adj]
गुरुः
गुरु [m]
अमर्षी
अमर्षिन् [adj]
बलवान्
बलवत् [adj]
पार्थः
पार्थ [m]
संरम्भी
संरम्भिन् [adj]
दृढविक्रमः
दृढ [adj]
दृढविक्रमः
विक्रम [m]
भवेत्सुतुमुलं युद्धं सर्वशोऽप्यपराजितम् । सर्वे ह्यस्त्रविदः शूराः सर्वे प्राप्ता महद्यशः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
भवेत्
भू [1. Ā.]
सुतुमुलं
सु [ind]
सुतुमुलं
तुमुल [adj]
युद्धं
युद्ध [n]
सर्वशो
सर्वशस् [ind]
ऽप्य्
अपि [ind]
अपराजितम्
अपराजित [adj]
सर्वे
सर्व [pron]
त्वतिरथाः
तु [ind]
त्वतिरथाः
अतिरथ [m]
शूराः
शूर [m]
सर्वे
सर्व [pron]
युद्धविशारदाः
युद्ध [n]
युद्धविशारदाः
विशारद [adj]
अपि सर्वेश्वरत्वं हि न वाञ्छेरन्पराजिताः । वधे नूनं भवेच्छान्तिस्तेषां वा फल्गुनस्य वा ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
अपि
अपि [ind]
सर्वेश्वरत्वं
सर्व [pron]
सर्वेश्वरत्वं
ईश्वर [m]
सर्वेश्वरत्वं
त्व [n]
हि
हि [ind]
न
न [ind]
वाञ्छेरन्
वाञ्छ् [1. Ā.]
पराजिताः
पराजि [2. P.]
वधे
वध [m]
नूनं
नूनम् [ind]
भवेच्छान्तिस्
भू [1. Ā.]
भवेच्छान्तिस्
शान्ति [f]
तेषां
तद् [pron]
वा
वा [ind]
फल्गुनस्य
फल्गुन [m]
वा
वा [ind]
न तु हन्तार्जुनस्यास्ति जेता वास्य न विद्यते । मन्युस्तस्य कथं शाम्येन्मन्दान्प्रति समुत्थितः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
न
न [ind]
तु
तु [ind]
हन्तार्जुनस्यास्ति
हन्तृ [adj]
हन्तार्जुनस्यास्ति
अर्जुन [m]
हन्तार्जुनस्यास्ति
अस् [2. P.]
जेता
जि [9. P.]
वास्य
वा [ind]
वास्य
इदम् [pron]
न
न [ind]
विद्यते
विद् [2. Ā.]
मन्युस्
मन्यु [mf]
तस्य
तद् [pron]
कथं
कथम् [ind]
शाम्येन्
शम् [1. P.]
मन्दान्
मन्द [adj]
प्रति
प्रति [ind]
समुत्थितः
समुत्था [1. Ā.]
त्रिदशेशसमो वीरः खाण्डवेऽग्निमतर्पयत् । जिगाय पार्थिवान्सर्वान्राजसूये महाक्रतौ ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
त्रिदशेशसमो
त्रिदश [m]
त्रिदशेशसमो
ईश [m]
त्रिदशेशसमो
सम [adj]
वीरः
वीर [m]
खाण्डवे
खाण्डव [mn]
ऽग्निम्
अग्नि [m]
अतर्पयत्
तर्पय् [10. Ā.]
जिगाय
जि [9. P.]
पार्थिवान्
पार्थिव [m]
सर्वान्
सर्व [pron]
राजसूये
राजसूय [m]
महाक्रतौ
महत् [adj]
महाक्रतौ
क्रतु [m]
शेषं कुर्याद्गिरेर्वज्रं निपतन्मूर्ध्नि संजय । न तु कुर्युः शराः शेषमस्तास्तात किरीटिना ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
शेषं
शेष [mn]
कुर्याद्
कृ [2. Ā.]
गिरेर्
गिरि [m]
वज्रं
वज्र [mn]
निपतन्
निपत् [1. Ā.]
मूर्ध्नि
मूर्धन् [m]
संजय
संजय [m]
न
न [ind]
तु
तु [ind]
कुर्युः
कृ [2. Ā.]
शराः
शर [m]
शेषम्
शेष [mn]
अस्तास्
अस् [4. Ā.]
तात
तात [m]
किरीटिना
किरीटिन् [m]
यथा हि किरणा भानोस्तपन्तीह चराचरम् । तथा पार्थभुजोत्सृष्टाः शरास्तप्स्यन्ति मे सुतान् ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
यथा
यथा [ind]
हि
हि [ind]
किरणा
किरण [m]
भानोस्
भानु [m]
तपन्तीह
तप् [4. Ā.]
तपन्तीह
इह [ind]
चराचरम्
चराचर [n]
तथा
तथा [ind]
पार्थभुजोत्सृष्टाः
पार्थ [m]
पार्थभुजोत्सृष्टाः
भुज [m]
पार्थभुजोत्सृष्टाः
उत्सृज् [6. Ā.]
शरास्
शर [m]
तप्स्यन्ति
तप् [4. Ā.]
मे
मद् [pron]
सुतान्
सुत [m]
अपि वा रथघोषेण भयार्ता सव्यसाचिनः । प्रतिभाति विदीर्णेव सर्वतो भारती चमूः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
अपि
अपि [ind]
वा
वा [ind]
रथघोषेण
रथ [m]
रथघोषेण
घोष [m]
भयार्ता
भय [n]
भयार्ता
आर्त [adj]
सव्यसाचिनः
सव्यसाचिन् [m]
प्रतिभाति
प्रतिभा [2. P.]
विदीर्णेव
विदृ [4. P.]
विदीर्णेव
इव [ind]
सर्वतो
सर्वतस् [ind]
भारती
भारत [adj]
चमूः
चमू [f]
यदुद्वपन्प्रवपंश्चैव बाणा;न्स्थाताततायी समरे किरीटी । सृष्टोऽन्तकः सर्वहरो विधात्रा; भवेद्यथा तद्वदपारणीयः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
यद्
यत् [ind]
उद्वपन्
उद्वप् [1. P.]
प्रवपंश्
प्रवप् [1. P.]
चैव
च [ind]
चैव
एव [ind]
बाणान्
बाण [m]
स्थाताततायी
स्था [1. Ā.]
स्थाताततायी
आततायिन् [adj]
समरे
समर [mn]
किरीटी
किरीटिन् [m]
सृष्टो
सृज् [2. P.]
ऽन्तकः
अन्तक [m]
सर्वहरो
सर्व [pron]
सर्वहरो
हर [adj]
विधात्रा
विधातृ [m]
भवेद्
भू [1. Ā.]
यथा
यथा [ind]
तद्वद्
तद्वत् [ind]
अपारणीयः
अपारणीय [adj]
यदेतत्कथितं राजंस्त्वया दुर्योधनं प्रति । सर्वमेतद्यथात्थ त्वं नैतन्मिथ्या महीपते ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
यद्
यद् [pron]
एतत्
एतद् [pron]
कथितं
कथय् [10. Ā.]
राजंस्
राजन् [m]
त्वया
त्वद् [pron]
दुर्योधनं
दुर्योधन [m]
प्रति
प्रति [ind]
सर्वम्
सर्व [pron]
एतद्
एतद् [pron]
यथात्थ
यथा [ind]
यथात्थ
अह् [1. P.]
त्वं
त्वद् [pron]
नैतन्
न [ind]
नैतन्
एतद् [pron]
मिथ्या
मिथ्या [ind]
महीपते
महीपति [m]
मन्युना हि समाविष्टाः पाण्डवास्तेऽमितौजसः । दृष्ट्वा कृष्णां सभां नीतां धर्मपत्नीं यशस्विनीम् ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
कुन्त्या
कुन्ती [f]
सह
सह [ind]
महेष्वासाः
महत् [adj]
महेष्वासाः
इष्वास [m]
पाण्डवा
पाण्डव [m]
राजसत्तम
राजन् [m]
राजसत्तम
सत्तम [adj]
सो
तद् [pron]
ऽब्रवीद्
ब्रू [2. Ā.]
विजने
विजन [n]
कुन्तीं
कुन्ती [f]
धर्मपत्नीं
धर्मपत्नी [f]
यशस्विनीम्
यशस्विन् [adj]
दुःशासनस्य ता वाचः श्रुत्वा ते दारुणोदयाः । कर्णस्य च महाराज न स्वप्स्यन्तीति मे मतिः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
दुःशासनस्य
दुःशासन [m]
ता
तद् [pron]
वाचः
वाच् [f]
श्रुत्वा
श्रु [4. P.]
ते
तद् [pron]
दारुणोदयाः
दारुण [adj]
दारुणोदयाः
उदय [m]
कर्णस्य
कर्ण [m]
च
च [ind]
महाराज
महत् [adj]
महाराज
राज [m]
न
न [ind]
स्वप्स्यन्तीति
स्वप् [1. Ā.]
स्वप्स्यन्तीति
इति [ind]
मे
मद् [pron]
मतिः
मति [f]
श्रुतं हि ते महाराज यथा पार्थेन संयुगे । एकादशतनुः स्थाणुर्धनुषा परितोषितः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
श्रुतं
श्रु [4. P.]
हि
हि [ind]
ते
त्वद् [pron]
महाराज
महत् [adj]
महाराज
राज [m]
यथा
यथा [ind]
पार्थेन
पार्थ [m]
संयुगे
संयुग [n]
एकादशतनुः
एकादशन् [adj]
एकादशतनुः
तनु [f]
स्थाणुर्
स्थाणु [m]
धनुषा
धनुस् [n]
परितोषितः
परितोषय् [10. P.]
कैरातं वेषमास्थाय योधयामास फल्गुनम् । जिज्ञासुः सर्वदेवेशः कपर्दी भगवान्स्वयम् ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
कैरातं
कैरात [adj]
वेषम्
वेष [m]
आस्थाय
आस्था [1. Ā.]
काञ्चनद्रुमसंनिभम्
काञ्चन [adj]
काञ्चनद्रुमसंनिभम्
द्रुम [m]
काञ्चनद्रुमसंनिभम्
संनिभ [adj]
जिज्ञासुः
जिज्ञासु [adj]
सर्वदेवेशः
सर्व [pron]
सर्वदेवेशः
देव [m]
सर्वदेवेशः
ईश [m]
कपर्दी
कपर्दिन् [m]
भगवान्
भगवन्त् [m]
स्वयम्
स्वयम् [ind]
तत्रैनं लोकपालास्ते दर्शयामासुरर्जुनम् । अस्त्रहेतोः पराक्रान्तं तपसा कौरवर्षभम् ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
अगच्छत्
गम् [6. Ā.]
परमां
परम [adj]
तृप्तिं
तृप्ति [f]
दर्शयामास
दर्शय् [10. Ā.]
चार्जुनम्
च [ind]
चार्जुनम्
अर्जुन [m]
अस्त्रहेतोः
अस्त्र [mn]
अस्त्रहेतोः
हेतु [m]
पराक्रान्तान्
पराक्रम् [6. P.]
ये
यद् [pron]
मे
मद् [pron]
द्रक्ष्यन्ति
दृश् [6. P.]
पुत्रकान्
पुत्रक [m]
नैतदुत्सहतेऽन्यो हि लब्धुमन्यत्र फल्गुनात् । साक्षाद्दर्शनमेतेषामीश्वराणां नरो भुवि ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
नैतद्
न [ind]
नैतद्
एतद् [pron]
उत्सहते
उत्सह् [1. P.]
ऽन्यो
अन्य [pron]
हि
हि [ind]
लब्धुम्
लभ् [1. P.]
अन्यत्र
अन्यत्र [ind]
फल्गुनात्
फल्गुन [m]
साक्षाद्
साक्षात् [ind]
दर्शनम्
दर्शन [n]
एतेषाम्
एतद् [pron]
ईश्वराणां
ईश्वर [m]
नरो
नर [m]
भुवि
भू [f]
महेश्वरेण यो राजन्न जीर्णो ग्रस्तमूर्तिमान् । कस्तमुत्सहते वीरं युद्धे जरयितुं पुमान् ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
महेश्वरेण
महेश्वर [m]
यो
यद् [pron]
राजन्
राजन् [m]
न
न [ind]
जीर्णो
जृ [6. P.]
ग्रस्तमूर्तिमान्
ग्रस् [1. Ā.]
ग्रस्तमूर्तिमान्
मूर्तिमत् [adj]
कस्
क [pron]
तम्
तद् [pron]
उत्सहते
उत्सह् [1. P.]
वीरं
वीर [m]
युद्धे
युध् [2. P.]
जरयितुं
जरय् [10. Ā.]
पुमान्
पुंस् [m]
आसादितमिदं घोरं तुमुलं लोमहर्षणम् । द्रौपदीं परिकर्षद्भिः कोपयद्भिश्च पाण्डवान् ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
एकस्य
एक [pron]
च
च [ind]
बहूनां
बहु [adj]
च
च [ind]
तुमुलं
तुमुल [adj]
लोमहर्षणम्
लोमन् [n]
लोमहर्षणम्
हर्षण [adj]
द्रौपदीं
द्रौपदी [f]
परिकर्षद्भिः
परिकृष् [6. P.]
कोपयद्भिश्
कोपय् [10. Ā.]
च
च [ind]
पाण्डवान्
पाण्डव [m]
यत्र विस्फुरमाणोष्ठो भीमः प्राह वचो महत् । दृष्ट्वा दुर्योधनेनोरू द्रौपद्या दर्शितावुभौ ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
यत्र
यत्र [ind]
विस्फुरमाणोष्ठो
विस्फुर् [6. Ā.]
विस्फुरमाणोष्ठो
उष्ठ [m]
भीमः
भीम [m]
प्राह
प्राह् [1. P.]
वचो
वचस् [n]
महत्
महत् [adj]
दृष्ट्वा
दृश् [6. P.]
दुर्योधनेनोरू
दुर्योधन [m]
दुर्योधनेनोरू
ऊरु [mf]
द्रौपद्या
द्रौपदी [f]
दर्शितावुभौ
दर्शय् [10. Ā.]
दर्शितावुभौ
उभ् [pron]
ऊरू भेत्स्यामि ते पाप गदया वज्रकल्पया । त्रयोदशानां वर्षाणामन्ते दुर्द्यूतदेविनः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
ऊरू
ऊरु [mf]
भेत्स्यामि
भिद् [6. P.]
ते
त्वद् [pron]
पाप
पाप [adj]
गदया
गदा [f]
वज्रकल्पया
वज्र [mn]
वज्रकल्पया
कल्प [mn]
त्रयोदशानां
त्रयोदश [adj]
वर्षाणाम्
वर्ष [mn]
अन्ते
अन्त [m]
दुर्द्यूतदेविनः
दुर्द्यूत [n]
दुर्द्यूतदेविनः
देविन् [adj]