Special Call Prof. Jay L. Garfield Commemorative Volume · Submissions Open
Announcements Newsletters About Us Contact
Search
MBh
Mahābhārata • Parva 2 (Sabhāparva) • Adhyāya 50

Sabhāparva Adhyāya 50

सभापर्व • अध्यायः 50

Sabhāparva Adhyāya 50 of the classical Mahābhārata with 29 verses.

Total: 29 Verses • Citations: MBh 2.50.1–29 • 250 Lexicon Terms
त्वं वै ज्येष्ठो ज्यैष्ठिनेयः पुत्र मा पाण्डवान्द्विषः । द्वेष्टा ह्यसुखमादत्ते यथैव निधनं तथा ॥
अव्युत्पन्नं समानार्थं तुल्यमित्रं युधिष्ठिरम् । अद्विषन्तं कथं द्विष्यात्त्वादृशो भरतर्षभ ॥
तुल्याभिजनवीर्यश्च कथं भ्रातुः श्रियं नृप । पुत्र कामयसे मोहान्मैवं भूः शाम्य साध्विह ॥
अथ यज्ञविभूतिं तां काङ्क्षसे भरतर्षभ । ऋत्विजस्तव तन्वन्तु सप्ततन्तुं महाध्वरम् ॥
आहरिष्यन्ति राजानस्तवापि विपुलं धनम् । प्रीत्या च बहुमानाच्च रत्नान्याभरणानि च ॥
अनर्थाचरितं तात परस्वस्पृहणं भृशम् । स्वसंतुष्टः स्वधर्मस्थो यः स वै सुखमेधते ॥
अव्यापारः परार्थेषु नित्योद्योगः स्वकर्मसु । उद्यमो रक्षणे स्वेषामेतद्वैभवलक्षणम् ॥
विपत्तिष्वव्यथो दक्षो नित्यमुत्थानवान्नरः । अप्रमत्तो विनीतात्मा नित्यं भद्राणि पश्यति ॥
अन्तर्वेद्यां ददद्वित्तं कामाननुभवन्प्रियान् । क्रीडन्स्त्रीभिर्निरातङ्कः प्रशाम्य भरतर्षभ ॥
जानन्वै मोहयसि मां नावि नौरिव संयता । स्वार्थे किं नावधानं ते उताहो द्वेष्टि मां भवान् ॥
न सन्तीमे धार्तराष्ट्रा येषां त्वमनुशासिता । भविष्यमर्थमाख्यासि सदा त्वं कृत्यमात्मनः ॥
परप्रणेयोऽग्रणीर्हि यश्च मार्गात्प्रमुह्यति । पन्थानमनुगच्छेयुः कथं तस्य पदानुगाः ॥
राजन्परिगतप्रज्ञो वृद्धसेवी जितेन्द्रियः । प्रतिपन्नान्स्वकार्येषु संमोहयसि नो भृशम् ॥
लोकवृत्ताद्राजवृत्तमन्यदाह बृहस्पतिः । तस्माद्राज्ञा प्रयत्नेन स्वार्थश्चिन्त्यः सदैव हि ॥
क्षत्रियस्य महाराज जये वृत्तिः समाहिता । स वै धर्मोऽस्त्वधर्मो वा स्ववृत्तौ भरतर्षभ ॥
प्रकालयेद्दिशः सर्वाः प्रतोदेनेव सारथिः । प्रत्यमित्रश्रियं दीप्तां बुभूषुर्भरतर्षभ ॥
प्रच्छन्नो वा प्रकाशो वा यो योगो रिपुबाधनः । तद्वै शस्त्रं शस्त्रविदां न शस्त्रं छेदनं स्मृतम् ॥
असंतोषः श्रियो मूलं तस्मात्तं कामयाम्यहम् । समुच्छ्रये यो यतते स राजन्परमो नयी ॥
ममत्वं हि न कर्तव्यमैश्वर्ये वा धनेऽपि वा । पूर्वावाप्तं हरन्त्यन्ये राजधर्मं हि तं विदुः ॥
अद्रोहे समयं कृत्वा चिच्छेद नमुचेः शिरः । शक्रः सा हि मता तस्य रिपौ वृत्तिः सनातनी ॥
द्वावेतौ ग्रसते भूमिः सर्पो बिलशयानिव । राजानं चाविरोद्धारं ब्राह्मणं चाप्रवासिनम् ॥
नास्ति वै जातितः शत्रुः पुरुषस्य विशां पते । येन साधारणी वृत्तिः स शत्रुर्नेतरो जनः ॥
शत्रुपक्षं समृध्यन्तं यो मोहात्समुपेक्षते । व्याधिराप्यायित इव तस्य मूलं छिनत्ति सः ॥
अल्पोऽपि ह्यरिरत्यन्तं वर्धमानपराक्रमः । वल्मीको मूलज इव ग्रसते वृक्षमन्तिकात् ॥
आजमीढ रिपोर्लक्ष्मीर्मा ते रोचिष्ट भारत । एष भारः सत्त्ववतां नयः शिरसि धिष्ठितः ॥
जन्मवृद्धिमिवार्थानां यो वृद्धिमभिकाङ्क्षते । एधते ज्ञातिषु स वै सद्योवृद्धिर्हि विक्रमः ॥
नाप्राप्य पाण्डवैश्वर्यं संशयो मे भविष्यति । अवाप्स्ये वा श्रियं तां हि शेष्ये वा निहतो युधि ॥
अतादृशस्य किं मेऽद्य जीवितेन विशां पते । वर्धन्ते पाण्डवा नित्यं वयं तु स्थिरवृद्धयः ॥
← Previous (Ch. 274) Full Table of Contents Next (Ch. 276) →