Ādiparva Adhyāya 222
आदिपर्व • अध्यायः 222
Ādiparva Adhyāya 222 of the classical Mahābhārata with 19 verses.
Total: 19 Verses
•
Citations: MBh 1.222.1–19
•
250 Lexicon Terms
अस्माद्बिलान्निष्पतितं श्येन आखुं जहार तम् । क्षुद्रं गृहीत्वा पादाभ्यां भयं न भविता ततः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
अस्माद्
इदम् [pron]
बिलान्
बिल [n]
निष्पतितं
निष्पत् [1. P.]
श्येन
श्येन [m]
आखुं
आखु [m]
जहार
हृ [2. P.]
तम्
तद् [pron]
क्षुद्रं
क्षुद्र [adj]
गृहीत्वा
ग्रह् [6. Ā.]
पादाभ्यां
पाद [m]
भयं
भय [n]
न
न [ind]
भविता
भू [1. Ā.]
ततः
ततस् [ind]
न हृतं तं वयं विद्मः श्येनेनाखुं कथंचन । अन्येऽपि भवितारोऽत्र तेभ्योऽपि भयमेव नः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
न
न [ind]
हृतं
हृ [2. P.]
तं
तद् [pron]
वयं
मद् [pron]
विद्मः
विद् [6. Ā.]
श्येनेनाखुं
श्येन [m]
श्येनेनाखुं
आखु [m]
कथंचन
कथंचन [ind]
अन्ये
अन्य [pron]
ऽपि
अपि [ind]
भवितारो
भू [1. Ā.]
ऽत्र
अत्र [ind]
तेभ्यो
तद् [pron]
ऽपि
अपि [ind]
भयम्
भय [n]
एव
एव [ind]
नः
मद् [pron]
संशयो ह्यग्निरागच्छेद्दृष्टं वायोर्निवर्तनम् । मृत्युर्नो बिलवासिभ्यो भवेन्मातरसंशयम् ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
संशयो
संशय [m]
ह्यग्निर्
हि [ind]
ह्यग्निर्
अग्नि [m]
आगच्छेद्
आगम् [6. P.]
दृष्टं
दृश् [6. P.]
वायोर्
वायु [m]
निवर्तनम्
निवर्तन [n]
मृत्युर्
मृत्यु [m]
नो
मद् [pron]
बिलवासिभ्यो
बिल [n]
बिलवासिभ्यो
वासिन् [adj]
भवेन्
भू [1. Ā.]
मातर्
मातृ [f]
असंशयम्
असंशय [m]
निःसंशयात्संशयितो मृत्युर्मातर्विशिष्यते । चर खे त्वं यथान्यायं पुत्रान्वेत्स्यसि शोभनान् ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
निःसंशयात्
निःसंशय [adj]
संशयितो
संशयित [adj]
मृत्युर्
मृत्यु [m]
मातर्
मातृ [f]
विशिष्यते
विशिष् [7. P.]
चर
चर् [1. Ā.]
खे
ख [n]
त्वं
त्वद् [pron]
यथान्यायं
यथान्यायम् [ind]
पुत्रान्
पुत्र [m]
वेत्स्यसि
विद् [2. Ā.]
शोभनान्
शोभन [adj]
अहं वै श्येनमायान्तमद्राक्षं बिलमन्तिकात् । संचरन्तं समादाय जहाराखुं बिलाद्बली ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
अहं
मद् [pron]
वै
वै [ind]
श्येनम्
श्येन [m]
आयान्तम्
आया [2. Ā.]
अद्राक्षं
दृश् [6. P.]
बिलम्
बिल [n]
अन्तिकात्
अन्तिक [n]
संचरन्तं
संचर् [1. Ā.]
समादाय
समादा [3. Ā.]
जहाराखुं
हृ [2. P.]
जहाराखुं
आखु [m]
बिलाद्
बिल [n]
बली
बलिन् [adj]
तं पतन्तमहं श्येनं त्वरिता पृष्ठतोऽन्वगाम् । आशिषोऽस्य प्रयुञ्जाना हरतो मूषकं बिलात् ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
तं
तद् [pron]
पतन्तम्
पत् [1. Ā.]
अहं
मद् [pron]
श्येनं
श्येन [m]
त्वरिता
त्वरित [adj]
पृष्ठतो
पृष्ठतस् [ind]
ऽन्वगाम्
अनुगा [3. P.]
आशिषो
आशिस् [f]
ऽस्य
इदम् [pron]
प्रयुञ्जाना
प्रयुज् [7. Ā.]
हरतो
हृ [2. P.]
मूषकं
मूषक [m]
बिलात्
बिल [n]
यो नो द्वेष्टारमादाय श्येनराज प्रधावसि । भव त्वं दिवमास्थाय निरमित्रो हिरण्मयः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
यो
यद् [pron]
नो
मद् [pron]
द्वेष्टारम्
द्वेष्टृ [adj]
आदाय
आदा [4. Ā.]
श्येनराज
श्येन [m]
श्येनराज
राज [m]
प्रधावसि
प्रधाव् [1. Ā.]
भव
भू [1. Ā.]
त्वं
त्वद् [pron]
दिवम्
दिव् [m]
आस्थाय
आस्था [1. Ā.]
निरमित्रो
निरमित्र [adj]
हिरण्मयः
हिरण्मय [adj]
यदा स भक्षितस्तेन क्षुधितेन पतत्रिणा । तदाहं तमनुज्ञाप्य प्रत्युपायां गृहान्प्रति ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
यदा
यदा [ind]
स
तद् [pron]
भक्षितस्तेन
भक्षय् [10. Ā.]
भक्षितस्तेन
तद् [pron]
क्षुधितेन
क्षुध् [4. P.]
पतत्रिणा
पतत्रिन् [m]
तदाहं
तदा [ind]
तदाहं
मद् [pron]
तम्
तद् [pron]
अनुज्ञाप्य
अनुज्ञापय् [10. P.]
प्रत्युपायां
प्रत्युपया [2. P.]
गृहान्
गृह [mn]
प्रति
प्रति [ind]
प्रविशध्वं बिलं पुत्रा विश्रब्धा नास्ति वो भयम् । श्येनेन मम पश्यन्त्या हृत आखुर्न संशयः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
प्रविशध्वं
प्रविश् [4. P.]
बिलं
बिल [n]
पुत्रा
पुत्र [m]
विश्रब्धा
विश्रम्भ् [1. Ā.]
नास्ति
न [ind]
नास्ति
अस् [2. P.]
वो
त्वद् [pron]
भयम्
भय [n]
श्येनेन
श्येन [m]
मम
मद् [pron]
पश्यन्त्या
दृश् [6. P.]
हृत
हृ [2. P.]
आखुर्
आखु [m]
न
न [ind]
संशयः
संशय [m]
न विद्म वै वयं मातर्हृतमाखुमितः पुरा । अविज्ञाय न शक्ष्यामो बिलमाविशतुं वयम् ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
न
न [ind]
विद्म
विद् [6. Ā.]
वै
वै [ind]
वयं
मद् [pron]
मातर्
मातृ [f]
हृतम्
हृ [2. P.]
आखुम्
आखु [m]
इतः
इतस् [ind]
पुरा
पुरा [ind]
अविज्ञाय
अविज्ञाय [ind]
न
न [ind]
शक्ष्यामो
शक् [4. P.]
बिलम्
बिल [n]
आविशतुं
आविश् [6. Ā.]
वयम्
मद् [pron]
अहं हि तं प्रजानामि हृतं श्येनेन मूषकम् । अत एव भयं नास्ति क्रियतां वचनं मम ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
अहं
मद् [pron]
हि
हि [ind]
तं
तद् [pron]
प्रजानामि
प्रज्ञा [9. Ā.]
हृतं
हृ [2. P.]
श्येनेन
श्येन [m]
मूषकम्
मूषक [m]
अत
अतस् [ind]
एव
एव [ind]
भयं
भय [n]
नास्ति
न [ind]
नास्ति
अस् [2. P.]
क्रियतां
कृ [2. Ā.]
वचनं
वचन [n]
मम
मद् [pron]
न त्वं मिथ्योपचारेण मोक्षयेथा भयं महत् । समाकुलेषु ज्ञानेषु न बुद्धिकृतमेव तत् ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
न
न [ind]
त्वं
त्वद् [pron]
मिथ्योपचारेण
मिथ्योपचार [m]
मोक्षयेथा
मोक्षय् [10. Ā.]
भयं
भय [n]
महत्
महत् [adj]
समाकुलेषु
समाकुल [adj]
ज्ञानेषु
ज्ञान [n]
न
न [ind]
बुद्धिकृतम्
बुद्धि [f]
बुद्धिकृतम्
कृ [2. Ā.]
एव
एव [ind]
तत्
तद् [pron]
न चोपकृतमस्माभिर्न चास्मान्वेत्थ ये वयम् । पीड्यमाना भरस्यस्मान्का सती के वयं तव ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
न
न [ind]
चोपकृतम्
च [ind]
चोपकृतम्
उपकृ [8. Ā.]
अस्माभिर्
मद् [pron]
न
न [ind]
चास्मान्
च [ind]
चास्मान्
मद् [pron]
वेत्थ
विद् [6. Ā.]
ये
यद् [pron]
वयम्
मद् [pron]
पीड्यमाना
पीडय् [10. Ā.]
भरस्यस्मान्
भृ [1. Ā.]
भरस्यस्मान्
मद् [pron]
का
क [pron]
सती
अस् [2. P.]
के
क [pron]
वयं
मद् [pron]
तव
त्वद् [pron]
तरुणी दर्शनीयासि समर्था भर्तुरेषणे । अनुगच्छ स्वभर्तारं पुत्रानाप्स्यसि शोभनान् ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
तरुणी
तरुण [adj]
दर्शनीयासि
दृश् [6. P.]
दर्शनीयासि
अस् [2. P.]
समर्था
समर्थ [adj]
भर्तुर्
भर्तृ [m]
एषणे
एषण [n]
चर
चर् [1. Ā.]
खे
ख [n]
त्वं
त्वद् [pron]
यथान्यायं
यथान्यायम् [ind]
पुत्रान्
पुत्र [m]
वेत्स्यसि
विद् [2. Ā.]
शोभनान्
शोभन [adj]
वयमप्यग्निमाविश्य लोकान्प्राप्स्यामहे शुभान् । अथास्मान्न दहेदग्निरायास्त्वं पुनरेव नः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
वयम्
मद् [pron]
अप्यग्निम्
अपि [ind]
अप्यग्निम्
अग्नि [m]
आविश्य
आविश् [6. Ā.]
लोकान्
लोक [m]
प्राप्स्यामहे
प्राप् [1. P.]
शुभान्
शुभ [adj]
अथास्मान्
अथ [ind]
अथास्मान्
मद् [pron]
न
न [ind]
दहेद्
दह् [2. P.]
अग्निर्
अग्नि [m]
आयास्त्वं
आया [2. Ā.]
आयास्त्वं
त्वद् [pron]
पुनर्
पुनर् [ind]
एव
एव [ind]
नः
मद् [pron]
एवमुक्ता ततः शार्ङ्गी पुत्रानुत्सृज्य खाण्डवे । जगाम त्वरिता देशं क्षेममग्नेरनाश्रयम् ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
एवम्
एवम् [ind]
उक्ता
वच् [2. P.]
ततः
ततस् [ind]
शार्ङ्गी
शार्ङ्गी [f]
पुत्रान्
पुत्र [m]
उत्सृज्य
उत्सृज् [6. Ā.]
खाण्डवे
खाण्डव [mn]
जगाम
गम् [6. Ā.]
त्वरिता
त्वरित [adj]
देशं
देश [m]
क्षेमम्
क्षेम [adj]
अग्नेर्
अग्नि [m]
अनाश्रयम्
अनाश्रय [m]
ततस्तीक्ष्णार्चिरभ्यागाज्ज्वलितो हव्यवाहनः । यत्र शार्ङ्गा बभूवुस्ते मन्दपालस्य पुत्रकाः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
ततस्तीक्ष्णार्चिर्
ततस् [ind]
ततस्तीक्ष्णार्चिर्
तीक्ष्ण [adj]
ततस्तीक्ष्णार्चिर्
अर्चि [m]
अभ्यागाज्ज्वलितो
अभ्यागा [3. P.]
अभ्यागाज्ज्वलितो
ज्वल् [1. Ā.]
हव्यवाहनः
हव्यवाहन [m]
यत्र
यत्र [ind]
शार्ङ्गा
शार्ङ्ग [m]
बभूवुस्ते
भू [1. Ā.]
बभूवुस्ते
तद् [pron]
मन्दपालस्य
मन्दपाल [m]
पुत्रकाः
पुत्रक [m]
ते शार्ङ्गा ज्वलनं दृष्ट्वा ज्वलितं स्वेन तेजसा । जरितारिस्ततो वाचं श्रावयामास पावकम् ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
ते
तद् [pron]
शार्ङ्गा
शार्ङ्ग [m]
ज्वलनं
ज्वलन [m]
दृष्ट्वा
दृश् [6. P.]
ज्वलितं
ज्वल् [1. Ā.]
स्वेन
स्व [adj]
तेजसा
तेजस् [n]
जरितारिस्ततो
जरितारि [m]
जरितारिस्ततो
ततस् [ind]
वाचं
वाच् [f]
श्रावयामास
श्रावय् [10. Ā.]
पावकम्
पावक [m]