Ādiparva Adhyāya 207
आदिपर्व • अध्यायः 207
Ādiparva Adhyāya 207 of the classical Mahābhārata with 24 verses.
Total: 24 Verses
•
Citations: MBh 1.207.1–24
•
250 Lexicon Terms
कथयित्वा तु तत्सर्वं ब्राह्मणेभ्यः स भारत । प्रययौ हिमवत्पार्श्वं ततो वज्रधरात्मजः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
कथयित्वा
कथय् [10. Ā.]
तु
तु [ind]
तत्
तद् [pron]
सर्वं
सर्व [pron]
ब्राह्मणेभ्यः
ब्राह्मण [m]
स
तद् [pron]
भारत
भारत [m]
प्रययौ
प्रया [2. Ā.]
हिमवत्पार्श्वं
हिमवन्त् [m]
हिमवत्पार्श्वं
पार्श्व [mn]
ततो
ततस् [ind]
वज्रधरात्मजः
वज्रधर [m]
वज्रधरात्मजः
आत्मज [m]
अगस्त्यवटमासाद्य वसिष्ठस्य च पर्वतम् । भृगुतुङ्गे च कौन्तेयः कृतवाञ्शौचमात्मनः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
अगस्त्यवटम्
अगस्त्य [mn]
अगस्त्यवटम्
वट [m]
आसाद्य
आसादय् [10. Ā.]
वसिष्ठस्य
वसिष्ठ [m]
च
च [ind]
पर्वतम्
पर्वत [mn]
भृगुतुङ्गे
भृगुतुङ्ग [mn]
च
च [ind]
कौन्तेयः
कौन्तेय [m]
कृतवाञ्
कृ [2. Ā.]
शौचम्
शौच [n]
आत्मनः
आत्मन् [m]
प्रददौ गोसहस्राणि तीर्थेष्वायतनेषु च । निवेशांश्च द्विजातिभ्यः सोऽददत्कुरुसत्तमः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
प्रददौ
प्रदा [3. Ā.]
गोसहस्राणि
गो [mf]
गोसहस्राणि
सहस्र [mn]
तीर्थेष्वायतनेषु
तीर्थ [mn]
तीर्थेष्वायतनेषु
आयतन [n]
च
च [ind]
निवेशांश्च
निवेश [m]
निवेशांश्च
च [ind]
द्विजातिभ्यः
द्विजाति [m]
सो
तद् [pron]
ऽददत्
दा [1. Ā.]
कुरुसत्तमः
कुरुसत्तम [m]
हिरण्यबिन्दोस्तीर्थे च स्नात्वा पुरुषसत्तमः । दृष्टवान्पर्वतश्रेष्ठं पुण्यान्यायतनानि च ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
हिरण्यबिन्दोस्तीर्थे
हिरण्यबिन्दु [m]
हिरण्यबिन्दोस्तीर्थे
तीर्थ [mn]
च
च [ind]
स्नात्वा
स्ना [2. Ā.]
पुरुषसत्तमः
पुरुष [m]
पुरुषसत्तमः
सत्तम [adj]
दृष्टवान्
दृश् [6. P.]
पर्वतश्रेष्ठं
पर्वत [mn]
पर्वतश्रेष्ठं
श्रेष्ठ [adj]
पुण्यान्यायतनानि
पुण्य [adj]
पुण्यान्यायतनानि
आयतन [n]
च
च [ind]
अवतीर्य नरश्रेष्ठो ब्राह्मणैः सह भारत । प्राचीं दिशमभिप्रेप्सुर्जगाम भरतर्षभः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
अवतीर्य
अवतृ [6. P.]
नरश्रेष्ठो
नर [m]
नरश्रेष्ठो
श्रेष्ठ [adj]
ब्राह्मणैः
ब्राह्मण [m]
सह
सह [ind]
भारत
भारत [m]
प्राचीं
प्राञ्च् [adj]
दिशम्
दिश् [f]
अभिप्रेप्सुर्
अभिप्रेप्सु [adj]
जगाम
गम् [6. Ā.]
भरतर्षभः
भरत [m]
भरतर्षभः
ऋषभ [m]
आनुपूर्व्येण तीर्थानि दृष्टवान्कुरुसत्तमः । नदीं चोत्पलिनीं रम्यामरण्यं नैमिषं प्रति ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
आनुपूर्व्येण
आनुपूर्व्य [n]
तीर्थानि
तीर्थ [mn]
दृष्टवान्
दृश् [6. P.]
कुरुसत्तमः
कुरुसत्तम [m]
नदीं
नदी [f]
चोत्पलिनीं
च [ind]
चोत्पलिनीं
उत्पलिनी [f]
रम्याम्
रम्य [adj]
अरण्यं
अरण्य [n]
नैमिषं
नैमिष [n]
प्रति
प्रति [ind]
नन्दामपरनन्दां च कौशिकीं च यशस्विनीम् । महानदीं गयां चैव गङ्गामपि च भारत ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
नन्दाम्
नन्दा [f]
अपरनन्दां
अपर [pron]
अपरनन्दां
नन्दा [f]
च
च [ind]
कौशिकीं
कौशिकी [f]
च
च [ind]
यशस्विनीम्
यशस्विन् [adj]
महानदीं
महानदी [f]
गयां
गया [f]
चैव
च [ind]
चैव
एव [ind]
गङ्गाम्
गङ्गा [f]
अपि
अपि [ind]
च
च [ind]
भारत
भारत [m]
एवं सर्वाणि तीर्थानि पश्यमानस्तथाश्रमान् । आत्मनः पावनं कुर्वन्ब्राह्मणेभ्यो ददौ वसु ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
एवं
एवम् [ind]
सर्वाणि
सर्व [pron]
तीर्थानि
तीर्थ [mn]
पश्यमानस्तथाश्रमान्
पश् [4. Ā.]
पश्यमानस्तथाश्रमान्
तथा [ind]
पश्यमानस्तथाश्रमान्
आश्रम [mn]
आत्मनः
आत्मन् [m]
पावनं
पावन [n]
कुर्वन्
कृ [2. Ā.]
ब्राह्मणेभ्यो
ब्राह्मण [m]
ददौ
दा [1. Ā.]
वसु
वसु [n]
अङ्गवङ्गकलिङ्गेषु यानि पुण्यानि कानिचित् । जगाम तानि सर्वाणि तीर्थान्यायतनानि च । दृष्ट्वा च विधिवत्तानि धनं चापि ददौ ततः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
अङ्गवङ्गकलिङ्गेषु
अङ्ग [m]
अङ्गवङ्गकलिङ्गेषु
वङ्ग [m]
अङ्गवङ्गकलिङ्गेषु
कलिङ्ग [mn]
यानि
यद् [pron]
पुण्यानि
पुण्य [adj]
कानिचित्
कश्चित् [pron]
जगाम
गम् [6. Ā.]
तानि
तद् [pron]
सर्वाणि
सर्व [pron]
तीर्थान्यायतनानि
तीर्थ [mn]
तीर्थान्यायतनानि
आयतन [n]
च
च [ind]
दृष्ट्वा
दृश् [6. P.]
च
च [ind]
विधिवत्
विधिवत् [ind]
तानि
तद् [pron]
धनं
धन [n]
चापि
च [ind]
चापि
अपि [ind]
ददौ
दा [1. Ā.]
ततः
ततस् [ind]
कलिङ्गराष्ट्रद्वारेषु ब्राह्मणाः पाण्डवानुगाः । अभ्यनुज्ञाय कौन्तेयमुपावर्तन्त भारत ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
कलिङ्गराष्ट्रद्वारेषु
कलिङ्ग [mn]
कलिङ्गराष्ट्रद्वारेषु
राष्ट्र [mn]
कलिङ्गराष्ट्रद्वारेषु
द्वार [n]
ब्राह्मणाः
ब्राह्मण [m]
पाण्डवानुगाः
पाण्डव [m]
पाण्डवानुगाः
अनुग [adj]
अभ्यनुज्ञाय
अभ्यनुज्ञा [9. Ā.]
कौन्तेयम्
कौन्तेय [m]
उपावर्तन्त
उपावृत् [1. Ā.]
भारत
भारत [m]
स तु तैरभ्यनुज्ञातः कुन्तीपुत्रो धनंजयः । सहायैरल्पकैः शूरः प्रययौ येन सागरम् ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
उवाच
वच् [2. P.]
तं
तद् [pron]
सत्यधृतिः
सत्य [n]
सत्यधृतिः
धृति [f]
कुन्तीपुत्रो
कुन्ती [f]
कुन्तीपुत्रो
पुत्र [m]
युधिष्ठिरः
युधिष्ठिर [m]
सहायैर्
सहाय [m]
अल्पकैः
अल्पक [adj]
शूरः
शूर [m]
प्रययौ
प्रया [2. Ā.]
येन
यद् [pron]
सागरम्
सागर [m]
स कलिङ्गानतिक्रम्य देशानायतनानि च । धर्म्याणि रमणीयानि प्रेक्षमाणो ययौ प्रभुः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
स
तद् [pron]
कलिङ्गान्
कलिङ्ग [mn]
अतिक्रम्य
अतिक्रम् [6. P.]
देशान्
देश [m]
आयतनानि
आयतन [n]
च
च [ind]
धर्म्याणि
धर्म्य [adj]
रमणीयानि
रमणीय [adj]
प्रेक्षमाणो
प्रेक्ष् [1. P.]
ययौ
या [2. Ā.]
प्रभुः
प्रभु [m]
महेन्द्रपर्वतं दृष्ट्वा तापसैरुपशोभितम् । समुद्रतीरेण शनैर्मणलूरं जगाम ह ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
महेन्द्रपर्वतं
महेन्द्र [m]
महेन्द्रपर्वतं
पर्वत [mn]
दृष्ट्वा
दृश् [6. P.]
तापसैर्
तापस [m]
उपशोभितम्
उपशोभय् [10. P.]
समुद्रतीरेण
समुद्र [m]
समुद्रतीरेण
तीर [n]
शनैर्
शनैस् [ind]
मणलूरं
मणलूर [m]
जगाम
गम् [6. Ā.]
ह
ह [ind]
तत्र सर्वाणि तीर्थानि पुण्यान्यायतनानि च । अभिगम्य महाबाहुरभ्यगच्छन्महीपतिम् । मणलूरेश्वरं राजन्धर्मज्ञं चित्रवाहनम् ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
तत्रासनानि
तत्र [ind]
तत्रासनानि
आसन [n]
मुख्यानि
मुख्य [adj]
यानानि
यान [n]
शयनानि
शयन [n]
च
च [ind]
अभिगम्य
अभिगम् [1. Ā.]
महाबाहुर्
महत् [adj]
महाबाहुर्
बाहु [mf]
अभ्यगच्छन्
अभिगम् [1. Ā.]
महीपतिम्
महीपति [m]
मणलूरेश्वरं
मणलूर [m]
मणलूरेश्वरं
ईश्वर [m]
राजन्
राजन् [m]
धर्मज्ञं
धर्म [mn]
धर्मज्ञं
ज्ञ [adj]
चित्रवाहनम्
चित्रवाहन [m]
तस्य चित्राङ्गदा नाम दुहिता चारुदर्शना । तां ददर्श पुरे तस्मिन्विचरन्तीं यदृच्छया ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
तस्य
तद् [pron]
चित्राङ्गदा
चित्राङ्गदा [f]
नाम
नाम [ind]
दुहिता
दुहितृ [f]
चारुदर्शना
चारु [adj]
चारुदर्शना
दर्शन [n]
तां
तद् [pron]
ददर्श
दृश् [6. P.]
पुरे
पुर [n]
तस्मिन्
तद् [pron]
विचरन्तीं
विचर् [1. Ā.]
यदृच्छया
यदृच्छा [f]
दृष्ट्वा च तां वरारोहां चकमे चैत्रवाहिनीम् । अभिगम्य च राजानं ज्ञापयत्स्वं प्रयोजनम् । तमुवाचाथ राजा स सान्त्वपूर्वमिदं वचः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
दृष्ट्वा
दृश् [6. P.]
च
च [ind]
तां
तद् [pron]
वरारोहां
वरारोह [adj]
चकमे
कम् [4. P.]
चैत्रवाहिनीम्
चैत्र [m]
चैत्रवाहिनीम्
वाहिनी [f]
अभिगम्य
अभिगम् [1. Ā.]
च
च [ind]
राजानं
राजन् [m]
ज्ञापयत्
ज्ञापय् [10. Ā.]
स्वं
स्व [adj]
प्रयोजनम्
प्रयोजन [n]
तम्
तद् [pron]
उवाचाथ
वच् [2. P.]
उवाचाथ
अथ [ind]
राजा
राजन् [m]
स
तद् [pron]
सान्त्वपूर्वम्
सान्त्व [n]
सान्त्वपूर्वम्
पूर्वम् [ind]
इदं
इदम् [pron]
वचः
वचस् [n]
राजा प्रभंकरो नाम कुले अस्मिन्बभूव ह । अपुत्रः प्रसवेनार्थी तपस्तेपे स उत्तमम् ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
राजा
राजन् [m]
प्रभंकरो
प्रभंकर [m]
नाम
नाम [ind]
कुले
कुल [n]
अस्मिन्
इदम् [pron]
बभूव
भू [1. Ā.]
ह
ह [ind]
अपुत्रः
अपुत्र [adj]
प्रसवेनार्थी
प्रसव [m]
प्रसवेनार्थी
अर्थिन् [adj]
तपस्तेपे
तपस् [n]
तपस्तेपे
तप् [4. Ā.]
स
तद् [pron]
उत्तमम्
उत्तम [adj]
उग्रेण तपसा तेन प्रणिपातेन शंकरः । ईश्वरस्तोषितस्तेन महादेव उमापतिः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
उग्रेण
उग्र [adj]
तपसा
तपस् [n]
तेन
तद् [pron]
प्रणिपातेन
प्रणिपात [m]
शंकरः
शंकर [m]
ईश्वरस्तोषितस्तेन
ईश्वर [m]
ईश्वरस्तोषितस्तेन
तोषय् [10. Ā.]
ईश्वरस्तोषितस्तेन
तद् [pron]
महादेव
महादेव [m]
उमापतिः
उमापति [m]
स तस्मै भगवान्प्रादादेकैकं प्रसवं कुले । एकैकः प्रसवस्तस्माद्भवत्यस्मिन्कुले सदा ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
स
तद् [pron]
तस्मै
तद् [pron]
भगवान्
भगवन्त् [m]
प्रादाद्
प्रदा [3. Ā.]
एकैकं
एकैक [adj]
प्रसवं
प्रसव [m]
कुले
कुल [n]
एकैकः
एकैक [adj]
प्रसवस्तस्माद्
प्रसव [m]
प्रसवस्तस्माद्
तद् [pron]
भवत्यस्मिन्
भू [1. Ā.]
भवत्यस्मिन्
इदम् [pron]
कुले
कुल [n]
सदा
सदा [ind]
तेषां कुमाराः सर्वेषां पूर्वेषां मम जज्ञिरे । कन्या तु मम जातेयं कुलस्योत्पादनी ध्रुवम् ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
तेषां
तद् [pron]
कुमाराः
कुमार [m]
सर्वेषां
सर्व [pron]
पूर्वेषां
पूर्व [pron]
मम
मद् [pron]
जज्ञिरे
ज्ञा [4. Ā.]
कन्या
कन्या [f]
तु
तु [ind]
मम
मद् [pron]
जातेयं
जन् [4. P.]
जातेयं
इदम् [pron]
कुलस्योत्पादनी
कुल [n]
कुलस्योत्पादनी
उत्पादन [adj]
ध्रुवम्
ध्रुवम् [ind]
पुत्रो ममेयमिति मे भावना पुरुषोत्तम । पुत्रिका हेतुविधिना संज्ञिता भरतर्षभ ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
पुत्रो
पुत्र [m]
ममेयम्
मद् [pron]
ममेयम्
इदम् [pron]
इति
इति [ind]
मे
मद् [pron]
भावना
भावना [fn]
पुरुषोत्तम
पुरुष [m]
पुरुषोत्तम
उत्तम [adj]
पुत्रिका
पुत्रिका [f]
हेतुविधिना
हेतु [m]
हेतुविधिना
विधि [m]
संज्ञिता
संज्ञित [adj]
भरतर्षभ
भरत [m]
भरतर्षभ
ऋषभ [m]
एतच्छुल्कं भवत्वस्याः कुलकृज्जायतामिह । एतेन समयेनेमां प्रतिगृह्णीष्व पाण्डव ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
एतच्छुल्कं
एतद् [pron]
एतच्छुल्कं
शुल्क [mn]
भवत्वस्याः
भू [1. Ā.]
भवत्वस्याः
इदम् [pron]
कुलकृज्जायताम्
कुल [n]
कुलकृज्जायताम्
कृत् [adj]
कुलकृज्जायताम्
जन् [4. P.]
इह
इह [ind]
एतेन
एतद् [pron]
समयेनेमां
समय [m]
समयेनेमां
इदम् [pron]
प्रतिगृह्णीष्व
प्रतिग्रह् [9. Ā.]
पाण्डव
पाण्डव [m]
स तथेति प्रतिज्ञाय कन्यां तां प्रतिगृह्य च । उवास नगरे तस्मिन्कौन्तेयस्त्रिहिमाः समाः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
ते
तद् [pron]
तथेति
तथा [ind]
तथेति
इति [ind]
प्रतिज्ञाय
प्रतिज्ञा [9. Ā.]
कृत्वा
कृ [2. Ā.]
चैतान्
च [ind]
चैतान्
एतद् [pron]
प्रदक्षिणम्
प्रदक्षिण [adj]
उवास
वस् [2. P.]
नगरे
नगर [mn]
तस्मिन्
तद् [pron]
कौन्तेयस्त्रिहिमाः
कौन्तेय [m]
कौन्तेयस्त्रिहिमाः
त्रि [nr]
कौन्तेयस्त्रिहिमाः
हिम [m]
समाः
समा [f]