Ādiparva Adhyāya 200
आदिपर्व • अध्यायः 200
Ādiparva Adhyāya 200 of the classical Mahābhārata with 24 verses.
Total: 24 Verses
•
Citations: MBh 1.200.1–24
•
250 Lexicon Terms
एवं संप्राप्य राज्यं तदिन्द्रप्रस्थे तपोधन । अत ऊर्ध्वं महात्मानः किमकुर्वन्त पाण्डवाः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
एवं
एवम् [ind]
सम्प्राप्य
सम्प्राप् [5. Ā.]
राज्यं
राज्य [n]
तद्
तद् [pron]
इन्द्रप्रस्थे
इन्द्रप्रस्थ [n]
तपोधन
तपोधन [adj]
अतः
अतस् [ind]
परं
पर [pron]
द्विजश्रेष्ठ
द्विजश्रेष्ठ [m]
किम्
क [pron]
अकुर्वत
कृ [2. Ā.]
पाण्डवाः
पाण्डव [m]
सर्व एव महात्मानः पूर्वे मम पितामहाः । द्रौपदी धर्मपत्नी च कथं तानन्ववर्तत ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
सर्व
सर्व [pron]
एव
एव [ind]
महात्मानः
महात्मन् [adj]
पूर्वे
पूर्व [pron]
मम
मद् [pron]
पितामहाः
पितामह [m]
द्रौपदी
द्रौपदी [f]
धर्मपत्नी
धर्म [mn]
धर्मपत्नी
पत्नी [f]
च
च [ind]
कथं
कथम् [ind]
तान्
तद् [pron]
अन्ववर्तत
अनुवृत् [1. Ā.]
कथं वा पञ्च कृष्णायामेकस्यां ते नराधिपाः । वर्तमाना महाभागा नाभिद्यन्त परस्परम् ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
कथं
कथम् [ind]
वा
वा [ind]
पञ्च
पञ्चन् [adj]
कृष्णायाम्
कृष्णा [f]
एकस्यां
एक [pron]
ते
तद् [pron]
नराधिपाः
नर [m]
नराधिपाः
अधिप [m]
वर्तमाना
वृत् [3. P.]
महाभागा
महाभाग [adj]
नाभिद्यन्त
न [ind]
नाभिद्यन्त
भिद् [6. P.]
परस्परम्
परस्पर [adj]
श्रोतुमिच्छाम्यहं सर्वं विस्तरेण तपोधन । तेषां चेष्टितमन्योन्यं युक्तानां कृष्णया तया ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
एतद्
एतद् [pron]
इच्छाम्यहं
इष् [1. P.]
इच्छाम्यहं
मद् [pron]
श्रोतुं
श्रु [4. P.]
विस्तरेण
विस्तर [m]
प्रकीर्तय
प्रकीर्तय् [10. P.]
तेषां
तद् [pron]
चेष्टितम्
चेष्ट् [1. Ā.]
अन्योन्यं
अन्योन्य [adj]
युक्तानां
युज् [6. Ā.]
कृष्णया
कृष्णा [f]
तया
तद् [pron]
धृतराष्ट्राभ्यनुज्ञाताः कृष्णया सह पाण्डवाः । रेमिरे पुरुषव्याघ्राः प्राप्तराज्याः परंतपाः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
अथ
अथ [ind]
द्रोणाभ्यनुज्ञाताः
द्रोण [m]
द्रोणाभ्यनुज्ञाताः
अभ्यनुज्ञा [9. Ā.]
कदाचित्
कदाचिद् [ind]
कुरुपाण्डवाः
कुरु [m]
कुरुपाण्डवाः
पाण्डव [m]
रेमिरे
रम् [4. Ā.]
पुरुषव्याघ्राः
पुरुष [m]
पुरुषव्याघ्राः
व्याघ्र [m]
प्राप्तराज्याः
प्राप् [1. P.]
प्राप्तराज्याः
राज्य [n]
परंतपाः
परंतप [adj]
प्राप्य राज्यं महातेजाः सत्यसंधो युधिष्ठिरः । पालयामास धर्मेण पृथिवीं भ्रातृभिः सह ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
प्राप्य
प्राप् [1. P.]
राज्यं
राज्य [n]
महातेजाः
महत् [adj]
महातेजाः
तेजस् [n]
सत्यसंधो
सत्य [adj]
सत्यसंधो
संधा [f]
युधिष्ठिरः
युधिष्ठिर [m]
पालयामास
पालय् [10. Ā.]
धर्मेण
धर्म [mn]
पृथिवीं
पृथिवी [f]
भ्रातृभिः
भ्रातृ [m]
सह
सह [ind]
जितारयो महाप्राज्ञाः सत्यधर्मपरायणाः । मुदं परमिकां प्राप्तास्तत्रोषुः पाण्डुनन्दनाः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
जितारयो
जि [9. P.]
जितारयो
अरि [m]
महाप्राज्ञाः
महत् [adj]
महाप्राज्ञाः
प्राज्ञ [adj]
सत्यधर्मपरायणाः
सत्य [n]
सत्यधर्मपरायणाः
धर्म [mn]
सत्यधर्मपरायणाः
परायण [n]
मुदं
मुद् [f]
परमिकां
परमक [adj]
प्राप्तास्तत्रोषुः
प्राप् [1. P.]
प्राप्तास्तत्रोषुः
तत्र [ind]
प्राप्तास्तत्रोषुः
वस् [2. P.]
पाण्डुनन्दनाः
पाण्डु [m]
पाण्डुनन्दनाः
नन्दन [m]
कुर्वाणाः पौरकार्याणि सर्वाणि पुरुषर्षभाः । आसां चक्रुर्महार्हेषु पार्थिवेष्वासनेषु च ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
कुर्वाणाः
कृ [2. Ā.]
पौरकार्याणि
पौर [m]
पौरकार्याणि
कार्य [n]
सर्वाणि
सर्व [pron]
पुरुषर्षभाः
पुरुष [m]
पुरुषर्षभाः
ऋषभ [m]
आसांचक्रुर्
आस् [4. P.]
महार्हेषु
महार्ह [adj]
पार्थिवेष्वासनेषु
पार्थिव [adj]
पार्थिवेष्वासनेषु
आसन [n]
च
च [ind]
अथ तेषूपविष्टेषु सर्वेष्वेव महात्मसु । नारदस्त्वथ देवर्षिराजगाम यदृच्छया । आसनं रुचिरं तस्मै प्रददौ स्वं युधिष्ठिरः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
अथ
अथ [ind]
तेषूपविष्टेषु
तद् [pron]
तेषूपविष्टेषु
उपविश् [6. P.]
सर्वेष्वेव
सर्व [pron]
सर्वेष्वेव
एव [ind]
महात्मसु
महात्मन् [adj]
नारदस्त्वथ
नारद [m]
नारदस्त्वथ
तु [ind]
नारदस्त्वथ
अथ [ind]
देवर्षिर्
देवर्षि [m]
आजगाम
आगम् [6. P.]
यदृच्छया
यदृच्छा [f]
आसनं
आसन [n]
रुचिरं
रुचिर [adj]
तस्मै
तद् [pron]
प्रददौ
प्रदा [3. Ā.]
स्वं
स्व [adj]
युधिष्ठिरः
युधिष्ठिर [m]
देवर्षेरुपविष्टस्य स्वयमर्घ्यं यथाविधि । प्रादाद्युधिष्ठिरो धीमान्राज्यं चास्मै न्यवेदयत् ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
देवर्षेर्
देवर्षि [m]
उपविष्टस्य
उपविश् [6. P.]
स्वयम्
स्वयम् [ind]
अर्घ्यं
अर्घ्य [n]
यथाविधि
यथाविधि [ind]
प्रादाद्
प्रदा [3. Ā.]
युधिष्ठिरो
युधिष्ठिर [m]
धीमान्
धीमत् [adj]
राज्यं
राज्य [n]
चास्मै
च [ind]
चास्मै
इदम् [pron]
न्यवेदयत्
निवेदय् [10. Ā.]
प्रतिगृह्य तु तां पूजामृषिः प्रीतमनाभवत् । आशीर्भिर्वर्धयित्वा तु तमुवाचास्यतामिति ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
प्रतिगृह्य
प्रतिग्रह् [9. Ā.]
तु
तु [ind]
तां
तद् [pron]
पूजाम्
पूजा [f]
ऋषिः
ऋषि [m]
प्रीतमनाभवत्
प्री [9. Ā.]
प्रीतमनाभवत्
मनस् [n]
प्रीतमनाभवत्
भू [1. Ā.]
आशीर्भिर्
आशिस् [f]
वर्धयित्वा
वर्धय् [10. Ā.]
तु
तु [ind]
तम्
तद् [pron]
उवाचास्यताम्
वच् [2. P.]
उवाचास्यताम्
आस् [4. P.]
इति
इति [ind]
निषसादाभ्यनुज्ञातस्ततो राजा युधिष्ठिरः । प्रेषयामास कृष्णायै भगवन्तमुपस्थितम् ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
भग्नः
भञ्ज् [4. P.]
स्याद्
अस् [2. P.]
वायुवेगेन
वायु [m]
वायुवेगेन
वेग [m]
तथा
तथा [ind]
राजा
राजन् [m]
युधिष्ठिरः
युधिष्ठिर [m]
प्रेषयामास
प्रेषय् [10. Ā.]
कृष्णायै
कृष्णा [f]
भगवन्तम्
भगवत् [adj]
उपस्थितम्
उपस्था [1. Ā.]
श्रुत्वैव द्रौपदी चापि शुचिर्भूत्वा समाहिता । जगाम तत्र यत्रास्ते नारदः पाण्डवैः सह ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
श्रुत्वैव
श्रु [4. P.]
श्रुत्वैव
एव [ind]
द्रौपदी
द्रौपदी [f]
चापि
च [ind]
चापि
अपि [ind]
शुचिर्
शुचि [adj]
भूत्वा
भू [1. Ā.]
समाहिता
समाहित [adj]
जगाम
गम् [6. Ā.]
तत्र
तत्र [ind]
यत्र
यत्र [ind]
स्म
स्म [ind]
पाण्डवा
पाण्डव [m]
भरतर्षभ
भरत [m]
भरतर्षभ
ऋषभ [m]
तस्याभिवाद्य चरणौ देवर्षेर्धर्मचारिणी । कृताञ्जलिः सुसंवीता स्थिताथ द्रुपदात्मजा ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
तस्याभिवाद्य
तद् [pron]
तस्याभिवाद्य
अभिवादय् [10. Ā.]
चरणौ
चरण [mn]
देवर्षेर्
देवर्षि [m]
धर्मचारिणी
धर्म [mn]
धर्मचारिणी
चारिन् [adj]
कृताञ्जलिः
कृताञ्जलि [adj]
सुसंवीता
सु [ind]
सुसंवीता
संव्ये [4. Ā.]
स्थिताथ
स्था [1. Ā.]
स्थिताथ
अथ [ind]
द्रुपदात्मजा
द्रुपद [m]
द्रुपदात्मजा
आत्मजा [f]
तस्याश्चापि स धर्मात्मा सत्यवागृषिसत्तमः । आशिषो विविधाः प्रोच्य राजपुत्र्यास्तु नारदः । गम्यतामिति होवाच भगवांस्तामनिन्दिताम् ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
तस्याश्चापि
तद् [pron]
तस्याश्चापि
च [ind]
तस्याश्चापि
अपि [ind]
स
तद् [pron]
धर्मात्मा
धर्म [mn]
धर्मात्मा
आत्मन् [m]
सत्यवाग्
सत्य [adj]
सत्यवाग्
वाच् [f]
ऋषिसत्तमः
ऋषि [m]
ऋषिसत्तमः
सत्तम [adj]
आशिषो
आशिस् [f]
विविधाः
विविध [adj]
प्रोच्य
प्रवच् [2. P.]
राजपुत्र्यास्तु
राजन् [m]
राजपुत्र्यास्तु
पुत्री [f]
राजपुत्र्यास्तु
तु [ind]
नारदः
नारद [m]
गम्यताम्
गम् [6. Ā.]
इति
इति [ind]
होवाच
ह [ind]
होवाच
वच् [2. P.]
भगवांस्ताम्
भगवत् [adj]
भगवांस्ताम्
तद् [pron]
अनिन्दिताम्
अनिन्दित [adj]
गतायामथ कृष्णायां युधिष्ठिरपुरोगमान् । विविक्ते पाण्डवान्सर्वानुवाच भगवानृषिः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
भ्रातरश्चापि
भ्रातृ [m]
भ्रातरश्चापि
च [ind]
भ्रातरश्चापि
अपि [ind]
संहृष्टा
संहृष् [1. Ā.]
युधिष्ठिरपुरोगमाः
युधिष्ठिर [m]
युधिष्ठिरपुरोगमाः
पुरोगम [adj]
विविक्ते
विविक्त [n]
पाण्डवान्
पाण्डव [m]
सर्वान्
सर्व [pron]
उवाच
वच् [2. P.]
भगवान्
भगवत् [adj]
ऋषिः
ऋषि [m]
पाञ्चाली भवतामेका धर्मपत्नी यशस्विनी । यथा वो नात्र भेदः स्यात्तथा नीतिर्विधीयताम् ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
पाञ्चाली
पाञ्चाली [f]
भवताम्
भवत् [adj]
एका
एक [pron]
धर्मपत्नी
धर्म [mn]
धर्मपत्नी
पत्नी [f]
यशस्विनी
यशस्विन् [adj]
यथा
यथा [ind]
वो
त्वद् [pron]
नात्र
न [ind]
नात्र
अत्र [ind]
भेदः
भेद [m]
स्यात्
अस् [2. P.]
तथा
तथा [ind]
नीतिर्
नीति [f]
विधीयताम्
विधा [3. Ā.]
सुन्दोपसुन्दावसुरौ भ्रातरौ सहितावुभौ । आस्तामवध्यावन्येषां त्रिषु लोकेषु विश्रुतौ ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
सुन्दोपसुन्दावसुरौ
सुन्द [m]
सुन्दोपसुन्दावसुरौ
उपसुन्द [m]
सुन्दोपसुन्दावसुरौ
असुर [m]
भ्रातरौ
भ्रातृ [m]
सहितावुभौ
सहित [adj]
सहितावुभौ
उभ् [pron]
भविता
भू [1. Ā.]
प्रथितो
प्रथ् [1. P.]
राजा
राजन् [m]
त्रिषु
त्रि [nr]
लोकेषु
लोक [m]
विश्रुतः
विश्रु [5. Ā.]
एकराज्यावेकगृहावेकशय्यासनाशनौ । तिलोत्तमायास्तौ हेतोरन्योन्यमभिजघ्नतुः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
एकराज्यावेकगृहावेकशय्यासनाशनौ
एक [pron]
एकराज्यावेकगृहावेकशय्यासनाशनौ
राज्य [n]
एकराज्यावेकगृहावेकशय्यासनाशनौ
एक [pron]
एकराज्यावेकगृहावेकशय्यासनाशनौ
गृह [mn]
एकराज्यावेकगृहावेकशय्यासनाशनौ
एक [pron]
एकराज्यावेकगृहावेकशय्यासनाशनौ
शय्या [f]
एकराज्यावेकगृहावेकशय्यासनाशनौ
आसन [n]
एकराज्यावेकगृहावेकशय्यासनाशनौ
अशन [n]
तिलोत्तमायास्तौ
तिलोत्तमा [f]
तिलोत्तमायास्तौ
तद् [pron]
हेतोर्
हेतु [m]
अन्योन्यम्
अन्योन्य [adj]
अभिजघ्नतुः
अभिहन् [4. P.]
रक्ष्यतां सौहृदं तस्मादन्योन्यप्रतिभाविकम् । यथा वो नात्र भेदः स्यात्तत्कुरुष्व युधिष्ठिर ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
रक्ष्यतां
रक्ष् [4. P.]
सौहृदं
सौहृद [n]
तस्माद्
तद् [pron]
अन्योन्यप्रतिभाविकम्
अन्योन्य [adj]
अन्योन्यप्रतिभाविकम्
प्रतिभाविक [adj]
यथा
यथा [ind]
वो
त्वद् [pron]
नात्र
न [ind]
नात्र
अत्र [ind]
भेदः
भेद [m]
स्यात्
अस् [2. P.]
तथा
तथा [ind]
नीतिर्
नीति [f]
विधीयताम्
विधा [3. Ā.]
सुन्दोपसुन्दावसुरौ कस्य पुत्रौ महामुने । उत्पन्नश्च कथं भेदः कथं चान्योन्यमघ्नताम् ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
सुन्दोपसुन्दावसुरौ
सुन्द [m]
सुन्दोपसुन्दावसुरौ
उपसुन्द [m]
सुन्दोपसुन्दावसुरौ
असुर [m]
भ्रातरौ
भ्रातृ [m]
सहितावुभौ
सहित [adj]
सहितावुभौ
उभ् [pron]
उत्पन्नश्च
उत्पद् [4. P.]
उत्पन्नश्च
च [ind]
कथं
कथम् [ind]
भेदः
भेद [m]
कथं
कथम् [ind]
चान्योन्यम्
च [ind]
चान्योन्यम्
अन्योन्य [adj]
अघ्नताम्
हन् [6. P.]
अप्सरा देवकन्या वा कस्य चैषा तिलोत्तमा । यस्याः कामेन संमत्तौ जघ्नतुस्तौ परस्परम् ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
अप्सरा
अप्सरस् [f]
देवकन्या
देव [m]
देवकन्या
कन्या [f]
वा
वा [ind]
कस्य
क [pron]
चैषा
च [ind]
चैषा
एतद् [pron]
तिलोत्तमा
तिलोत्तमा [f]
यस्याः
यद् [pron]
कामेन
काम [m]
संमत्तौ
सम्मद् [1. P.]
जघ्नतुस्तौ
हन् [6. P.]
जघ्नतुस्तौ
तद् [pron]
परस्परम्
परस्पर [adj]
एतत्सर्वं यथावृत्तं विस्तरेण तपोधन । श्रोतुमिच्छामहे विप्र परं कौतूहलं हि नः ॥
English Translation
O Brahmarshi, tell us all about this. We all together desire to hear you describe them. We are full of great curiosity."
Morphemic Decomposition & Padaccheda
एतत्
एतद् [pron]
सर्वं
सर्व [pron]
यथावृत्तं
यथावृत्त [n]
विस्तरेण
विस्तर [m]
तपोधन
तपोधन [adj]
श्रोतुम्
श्रु [4. P.]
इच्छामहे
इष् [1. P.]
विप्र
विप्र [m]
परं
पर [pron]
कौतूहलं
कौतूहल [n]
हि
हि [ind]
नः
मद् [pron]