Sabhāparva Adhyāya 30
सभापर्व • अध्यायः 30
Sabhāparva Adhyāya 30 of the classical Mahābhārata with 55 verses.
Total: 55 Verses
•
Citations: MBh 2.30.1–55
•
250 Lexicon Terms
•
Page 1 of 2 (Verses 30 shown)
रक्षणाद्धर्मराजस्य सत्यस्य परिपालनात् । शत्रूणां क्षपणाच्चैव स्वकर्मनिरताः प्रजाः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
परिग्रहान्नरेन्द्रस्य
परिग्रह [m]
परिग्रहान्नरेन्द्रस्य
नरेन्द्र [m]
भीमस्य
भीम [m]
परिपालनात्
परिपालन [n]
शत्रूणां
शत्रु [m]
क्षपणाच्चैव
क्षपण [n]
क्षपणाच्चैव
च [ind]
क्षपणाच्चैव
एव [ind]
बीभत्सोः
बीभत्सु [adj]
सव्यसाचिनः
सव्यसाचिन् [m]
बलीनां सम्यगादानाद्धर्मतश्चानुशासनात् । निकामवर्षी पर्जन्यः स्फीतो जनपदोऽभवत् ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
बलीनां
बलि [m]
सम्यग्
सम्यक् [ind]
आदानाद्
आदान [n]
धर्मतश्चानुशासनात्
धर्म [mn]
धर्मतश्चानुशासनात्
च [ind]
धर्मतश्चानुशासनात्
अनुशासन [n]
निकामवर्षी
निकाम [adj]
निकामवर्षी
वर्षिन् [adj]
पर्जन्यः
पर्जन्य [m]
स्फीतो
स्फीत [adj]
जनपदो
जनपद [m]
ऽभवत्
भू [1. Ā.]
सर्वारम्भाः सुप्रवृत्ता गोरक्षं कर्षणं वणिक् । विशेषात्सर्वमेवैतत्संजज्ञे राजकर्मणः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
सर्वारम्भाः
सर्व [pron]
सर्वारम्भाः
आरम्भ [m]
सुप्रवृत्ता
सु [ind]
सुप्रवृत्ता
प्रवृत् [1. Ā.]
गोरक्षं
गोरक्ष [n]
कर्षणं
कर्षण [n]
वणिक्
वणिज् [m]
विशेषात्
विशेषात् [ind]
सर्वम्
सर्व [pron]
एवैतत्
एव [ind]
एवैतत्
एतद् [pron]
संजज्ञे
संजन् [4. Ā.]
राजकर्मणा
राजन् [m]
राजकर्मणा
कर्मन् [n]
दस्युभ्यो वञ्चकेभ्यो वा राजन्प्रति परस्परम् । राजवल्लभतश्चैव नाश्रूयन्त मृषा गिरः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
दस्युभ्यो
दस्यु [m]
वञ्चकेभ्यश्च
वञ्चक [adj]
वञ्चकेभ्यश्च
च [ind]
राज्ञः
राजन् [m]
प्रति
प्रति [ind]
परस्परम्
परस्पर [adj]
राजवल्लभतश्चैव
राजन् [m]
राजवल्लभतश्चैव
वल्लभ [adj]
राजवल्लभतश्चैव
च [ind]
राजवल्लभतश्चैव
एव [ind]
नाश्रूयत
न [ind]
नाश्रूयत
श्रु [4. P.]
मृषाकृतम्
मृषा [ind]
मृषाकृतम्
कृ [2. Ā.]
अवर्षं चातिवर्षं च व्याधिपावकमूर्छनम् । सर्वमेतत्तदा नासीद्धर्मनित्ये युधिष्ठिरे ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
अनुकर्षं
अनुकर्ष [m]
च
च [ind]
निष्कर्षं
निष्कर्ष [m]
व्याधिपावकमूर्छनम्
व्याधि [m]
व्याधिपावकमूर्छनम्
पावक [m]
व्याधिपावकमूर्छनम्
मूर्छन [fn]
कृष्णया
कृष्णा [f]
सह
सह [ind]
तत्रासीद्
तत्र [ind]
तत्रासीद्
अस् [2. P.]
धर्मराजो
धर्मराज [m]
युधिष्ठिरः
युधिष्ठिर [m]
प्रियं कर्तुमुपस्थातुं बलिकर्म स्वभावजम् । अभिहर्तुं नृपा जग्मुर्नान्यैः कार्यैः पृथक्पृथक् ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
प्रियं
प्रिय [adj]
कर्तुम्
कृ [2. Ā.]
उपस्थातुं
उपस्था [1. Ā.]
बलिकर्म
बलि [m]
बलिकर्म
कर्मन् [n]
स्वकर्मजम्
स्व [adj]
स्वकर्मजम्
कर्मन् [n]
स्वकर्मजम्
ज [adj]
अभिहर्तुं
अभिहृ [2. P.]
नृपा
नृप [m]
जग्मुर्
गम् [6. Ā.]
नान्यैः
न [ind]
नान्यैः
अन्य [pron]
कार्यैः
कार्य [n]
पृथक्
पृथक् [ind]
पृथक्
पृथक् [ind]
धर्म्यैर्धनागमैस्तस्य ववृधे निचयो महान् । कर्तुं यस्य न शक्येत क्षयो वर्षशतैरपि ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
धर्म्यैर्
धर्म्य [adj]
धनागमैस्तस्य
धन [n]
धनागमैस्तस्य
आगम [m]
धनागमैस्तस्य
तद् [pron]
ववृधे
वृध् [6. P.]
निचयो
निचय [m]
महान्
महत् [adj]
कर्तुं
कृ [2. Ā.]
यस्य
यद् [pron]
न
न [ind]
शक्येत
शक् [4. P.]
क्षयो
क्षय [m]
वर्षशतैर्
वर्ष [mn]
वर्षशतैर्
शत [mn]
अपि
अपि [ind]
स्वकोशस्य परीमाणं कोष्ठस्य च महीपतिः । विज्ञाय राजा कौन्तेयो यज्ञायैव मनो दधे ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
स्वकोशस्य
स्व [adj]
स्वकोशस्य
कोश [mn]
परीमाणं
परीमाण [n]
कोष्ठस्य
कोष्ठ [mn]
च
च [ind]
महीपतिः
महीपति [m]
विज्ञाय
विज्ञा [9. Ā.]
राजा
राजन् [m]
कौन्तेयो
कौन्तेय [m]
यज्ञायैव
यज्ञ [m]
यज्ञायैव
एव [ind]
मनो
मनस् [n]
दधे
धा [1. P.]
सुहृदश्चैव तं सर्वे पृथक्च सह चाब्रुवन् । यज्ञकालस्तव विभो क्रियतामत्र सांप्रतम् ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
इत्येवं
इति [ind]
इत्येवं
एवम् [ind]
सुहृदः
सुहृद् [m]
सर्वे
सर्व [pron]
पृथक्
पृथक् [ind]
च
च [ind]
सह
सह [ind]
चाब्रुवन्
च [ind]
चाब्रुवन्
ब्रू [2. Ā.]
यज्ञकालस्तव
यज्ञ [m]
यज्ञकालस्तव
काल [m]
यज्ञकालस्तव
त्वद् [pron]
विभो
विभु [adj]
क्रियताम्
कृ [2. Ā.]
अत्र
अत्र [ind]
सांप्रतम्
सांप्रतम् [ind]
अथैवं ब्रुवतामेव तेषामभ्याययौ हरिः । ऋषिः पुराणो वेदात्मा दृश्यश्चापि विजानताम् ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
अथैवं
अथ [ind]
अथैवं
एवम् [ind]
ब्रुवताम्
ब्रू [2. Ā.]
एव
एव [ind]
तेषाम्
तद् [pron]
अभ्याययौ
अभ्याया [2. P.]
हरिः
हरि [m]
ऋषिः
ऋषि [m]
पुराणो
पुराण [adj]
वेदात्मा
वेद [m]
वेदात्मा
आत्मन् [m]
दृश्यश्चापि
दृश् [6. P.]
दृश्यश्चापि
च [ind]
दृश्यश्चापि
अपि [ind]
विजानताम्
विज्ञा [9. Ā.]
जगतस्तस्थुषां श्रेष्ठः प्रभवश्चाप्ययश्च ह । भूतभव्यभवन्नाथः केशवः केशिसूदनः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
जगतस्तस्थुषां
जगन्त् [n]
जगतस्तस्थुषां
स्था [1. Ā.]
श्रेष्ठः
श्रेष्ठ [adj]
प्रभवश्चाप्ययश्च
प्रभव [m]
प्रभवश्चाप्ययश्च
च [ind]
प्रभवश्चाप्ययश्च
अप्यय [m]
प्रभवश्चाप्ययश्च
च [ind]
ह
ह [ind]
भूतभव्यभवन्नाथः
भू [1. Ā.]
भूतभव्यभवन्नाथः
भू [1. Ā.]
भूतभव्यभवन्नाथः
भू [1. Ā.]
भूतभव्यभवन्नाथः
नाथ [m]
केशवः
केशव [m]
केशिसूदनः
केशिसूदन [m]
प्राकारः सर्ववृष्णीनामापत्स्वभयदोऽरिहा । बलाधिकारे निक्षिप्य संहत्यानकदुन्दुभिम् ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
प्राकारः
प्राकार [m]
सर्ववृष्णीनाम्
सर्व [pron]
सर्ववृष्णीनाम्
वृष्णि [m]
आपत्स्वभयदो
आपद् [f]
आपत्स्वभयदो
अभय [n]
आपत्स्वभयदो
द [adj]
ऽरिहा
अरि [m]
ऽरिहा
हन् [adj]
बलाधिकारे
बल [mn]
बलाधिकारे
अधिकार [m]
निक्षिप्य
निक्षिप् [6. Ā.]
संहत्यानकदुन्दुभिम्
संहन् [2. P.]
संहत्यानकदुन्दुभिम्
आनकदुन्दुभि [m]
उच्चावचमुपादाय धर्मराजाय माधवः । धनौघं पुरुषव्याघ्रो बलेन महता वृतः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
उच्चावचम्
उच्चावच [adj]
उपादाय
उपादा [3. Ā.]
धर्मराजाय
धर्मराज [m]
माधवः
माधव [m]
धनौघं
धन [n]
धनौघं
ओघ [m]
पुरुषव्याघ्रो
पुरुष [m]
पुरुषव्याघ्रो
व्याघ्र [m]
बलेन
बल [mn]
महता
महत् [adj]
वृतः
वृ [1. Ā.]
तं धनौघमपर्यन्तं रत्नसागरमक्षयम् । नादयन्रथघोषेण प्रविवेश पुरोत्तमम् ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
तं
तद् [pron]
धनौघम्
धन [n]
धनौघम्
ओघ [m]
अपर्यन्तं
अपर्यन्त [adj]
रत्नसागरम्
रत्न [mn]
रत्नसागरम्
सागर [m]
अक्षयम्
अक्षय [adj]
सुहृत्परिवृतो
सुहृद् [m]
सुहृत्परिवृतो
परिवृ [5. Ā.]
राजा
राजन् [m]
प्रविवेश
प्रविश् [4. P.]
पुरोत्तमम्
पुर [n]
पुरोत्तमम्
उत्तम [adj]
असूर्यमिव सूर्येण निवातमिव वायुना । कृष्णेन समुपेतेन जहृषे भारतं पुरम् ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
असूर्यम्
अ [ind]
असूर्यम्
सूर्य [m]
इव
इव [ind]
सूर्येण
सूर्य [m]
निवातम्
निवात [adj]
इव
इव [ind]
वायुना
वायु [m]
कृष्णेन
कृष्ण [m]
समुपेतेन
समुपे [2. P.]
जहृषे
हृष् [1. P.]
भारतं
भारत [adj]
पुरम्
पुर [n]
तं मुदाभिसमागम्य सत्कृत्य च यथाविधि । संपृष्ट्वा कुशलं चैव सुखासीनं युधिष्ठिरः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
तं
तद् [pron]
मुदाभिसमागम्य
मुद् [f]
मुदाभिसमागम्य
अभिसमागम् [1. P.]
सत्कृत्य
सत्कृ [8. Ā.]
च
च [ind]
यथाविधि
यथाविधि [ind]
संपृष्ट्वा
सम्प्रच्छ् [6. Ā.]
कुशलं
कुशल [n]
चैव
च [ind]
चैव
एव [ind]
सुखासीनं
सुख [n]
सुखासीनं
आस् [4. P.]
युधिष्ठिरः
युधिष्ठिर [m]
धौम्यद्वैपायनमुखैरृत्विग्भिः पुरुषर्षभः । भीमार्जुनयमैश्चापि सहितः कृष्णमब्रवीत् ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
धौम्यद्वैपायनमुखैर्
धौम्य [m]
धौम्यद्वैपायनमुखैर्
द्वैपायन [m]
धौम्यद्वैपायनमुखैर्
मुख [n]
ऋत्विग्भिः
ऋत्विज् [m]
पुरुषर्षभः
पुरुष [m]
पुरुषर्षभः
ऋषभ [m]
भीमार्जुनयमैश्चापि
भीम [m]
भीमार्जुनयमैश्चापि
अर्जुन [m]
भीमार्जुनयमैश्चापि
यम [m]
भीमार्जुनयमैश्चापि
च [ind]
भीमार्जुनयमैश्चापि
अपि [ind]
सहितः
सहित [adj]
कृष्णम्
कृष्ण [m]
अब्रवीत्
ब्रू [2. Ā.]
त्वत्कृते पृथिवी सर्वा मद्वशे कृष्ण वर्तते । धनं च बहु वार्ष्णेय त्वत्प्रसादादुपार्जितम् ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
त्वत्कृते
त्वद् [pron]
त्वत्कृते
कृते [ind]
पृथिवी
पृथिवी [f]
सर्वा
सर्व [pron]
मद्वशे
मद् [pron]
मद्वशे
वश [m]
कृष्ण
कृष्ण [m]
वर्तते
वृत् [3. P.]
धनं
धन [n]
च
च [ind]
बहु
बहु [adj]
वार्ष्णेय
वार्ष्णेय [m]
त्वत्प्रसादाद्
त्वद् [pron]
त्वत्प्रसादाद्
प्रसाद [m]
उपार्जितम्
उपार्जय् [10. P.]
सोऽहमिच्छामि तत्सर्वं विधिवद्देवकीसुत । उपयोक्तुं द्विजाग्र्येषु हव्यवाहे च माधव ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
सो
तद् [pron]
ऽहम्
मद् [pron]
इच्छामि
इष् [1. P.]
तत्
तद् [pron]
सर्वं
सर्व [pron]
विधिवद्
विधिवत् [ind]
देवकीसुत
देवकी [f]
देवकीसुत
सुत [m]
उपयोक्तुं
उपयुज् [7. Ā.]
द्विजाग्र्येषु
द्विजाग्र्य [m]
हव्यवाहे
हव्यवाह [m]
च
च [ind]
माधव
माधव [m]
तदहं यष्टुमिच्छामि दाशार्ह सहितस्त्वया । अनुजैश्च महाबाहो तन्मानुज्ञातुमर्हसि ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
तद्
तद् [pron]
अहं
मद् [pron]
यष्टुम्
यज् [2. P.]
इच्छामि
इष् [1. P.]
दाशार्ह
दाशार्ह [m]
सहितस्त्वया
सहित [adj]
सहितस्त्वया
त्वद् [pron]
अनुजैश्च
अनुज [m]
अनुजैश्च
च [ind]
महाबाहो
महत् [adj]
महाबाहो
बाहु [mf]
तन्मानुज्ञातुम्
तद् [pron]
तन्मानुज्ञातुम्
मद् [pron]
तन्मानुज्ञातुम्
अनुज्ञा [9. Ā.]
अर्हसि
अर्ह् [1. Ā.]
स दीक्षापय गोविन्द त्वमात्मानं महाभुज । त्वयीष्टवति दाशार्ह विपाप्मा भविता ह्यहम् ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
स
तद् [pron]
दीक्षापय
दीक्षापय् [10. P.]
गोविन्द
गोविन्द [m]
त्वम्
त्वद् [pron]
आत्मानं
आत्मन् [m]
महाभुज
महत् [adj]
महाभुज
भुज [m]
त्वयीष्टवति
त्वद् [pron]
त्वयीष्टवति
यज् [2. P.]
दाशार्ह
दाशार्ह [m]
विपाप्मा
विपाप्मन् [adj]
भविता
भू [1. Ā.]
ह्यहम्
हि [ind]
ह्यहम्
मद् [pron]
मां वाप्यभ्यनुजानीहि सहैभिरनुजैर्विभो । अनुज्ञातस्त्वया कृष्ण प्राप्नुयां क्रतुमुत्तमम् ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
मां
मद् [pron]
वाप्यभ्यनुजानीहि
वा [ind]
वाप्यभ्यनुजानीहि
अपि [ind]
वाप्यभ्यनुजानीहि
अभ्यनुज्ञा [9. Ā.]
सहैभिर्
सह [ind]
सहैभिर्
इदम् [pron]
अनुजैर्
अनुज [m]
विभो
विभु [adj]
अनुज्ञातस्त्वया
अनुज्ञा [9. Ā.]
अनुज्ञातस्त्वया
त्वद् [pron]
कृष्ण
कृष्ण [m]
प्राप्नुयां
प्राप् [1. P.]
क्रतुम्
क्रतु [m]
उत्तमम्
उत्तम [adj]
तं कृष्णः प्रत्युवाचेदं बहूक्त्वा गुणविस्तरम् । त्वमेव राजशार्दूल सम्राडर्हो महाक्रतुम् । संप्राप्नुहि त्वया प्राप्ते कृतकृत्यास्ततो वयम् ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
तं
तद् [pron]
कृष्णः
कृष्ण [m]
प्रत्युवाचेदं
प्रतिवच् [3. Ā.]
प्रत्युवाचेदं
इदम् [pron]
बहूक्त्वा
बहु [adj]
बहूक्त्वा
वच् [2. P.]
गुणविस्तरम्
गुण [mn]
गुणविस्तरम्
विस्तर [m]
त्वम्
त्वद् [pron]
एव
एव [ind]
राजशार्दूल
राजन् [m]
राजशार्दूल
शार्दूल [m]
सम्राड्
सम्राज् [m]
अर्हो
अर्ह [adj]
महाक्रतुम्
महत् [adj]
महाक्रतुम्
क्रतु [m]
सम्प्राप्नुहि
सम्प्राप् [5. Ā.]
त्वया
त्वद् [pron]
प्राप्ते
प्राप् [1. P.]
कृतकृत्यास्ततो
कृतकृत्य [adj]
कृतकृत्यास्ततो
ततस् [ind]
वयम्
मद् [pron]
यजस्वाभीप्सितं यज्ञं मयि श्रेयस्यवस्थिते । नियुङ्क्ष्व चापि मां कृत्ये सर्वं कर्तास्मि ते वचः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
यजस्वाभीप्सितं
यज् [2. P.]
यजस्वाभीप्सितं
अभीप्स् [Desid. Ā.]
यज्ञं
यज्ञ [m]
मयि
मद् [pron]
श्रेयस्यवस्थिते
श्रेयस् [n]
श्रेयस्यवस्थिते
अवस्था [1. Ā.]
नियुङ्क्ष्व
नियुज् [7. Ā.]
चापि
च [ind]
चापि
अपि [ind]
मां
मद् [pron]
कृत्ये
कृत्य [n]
सर्वं
सर्व [pron]
कर्तास्मि
कृ [2. Ā.]
ते
त्वद् [pron]
वचः
वचस् [n]
सफलः कृष्ण संकल्पः सिद्धिश्च नियता मम । यस्य मे त्वं हृषीकेश यथेप्सितमुपस्थितः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
सफलः
स [ind]
सफलः
फल [n]
कृष्ण
कृष्ण [m]
संकल्पः
संकल्प [m]
सिद्धिश्च
सिद्धि [f]
सिद्धिश्च
च [ind]
नियता
नियम् [1. Ā.]
मम
मद् [pron]
यस्य
यद् [pron]
मे
मद् [pron]
त्वं
त्वद् [pron]
हृषीकेश
हृषीकेश [m]
यथेप्सितम्
यथेप्सित [adj]
उपस्थितः
उपस्था [1. Ā.]
अनुज्ञातस्तु कृष्णेन पाण्डवो भ्रातृभिः सह । ईहितुं राजसूयाय साधनान्युपचक्रमे ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
अनुज्ञातस्तु
अनुज्ञा [9. Ā.]
अनुज्ञातस्तु
तु [ind]
कृष्णेन
कृष्ण [m]
पाण्डवो
पाण्डव [m]
भ्रातृभिः
भ्रातृ [m]
सह
सह [ind]
ईहितुं
ईह् [1. P.]
राजसूयाय
राजसूय [m]
साधनान्युपचक्रमे
साधन [n]
साधनान्युपचक्रमे
उपक्रम् [1. Ā.]
तत आज्ञापयामास पाण्डवोऽरिनिबर्हणः । सहदेवं युधां श्रेष्ठं मन्त्रिणश्चैव सर्वशः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
तत
ततस् [ind]
आज्ञापयामास
आज्ञापय् [10. Ā.]
पाण्डवो
पाण्डव [m]
ऽरिनिबर्हणः
अरि [m]
ऽरिनिबर्हणः
निबर्हण [n]
सहदेवं
सहदेव [m]
युधां
युध् [m]
श्रेष्ठं
श्रेष्ठ [adj]
मन्त्रिणश्चैव
मन्त्रिन् [m]
मन्त्रिणश्चैव
च [ind]
मन्त्रिणश्चैव
एव [ind]
सर्वशः
सर्वशस् [ind]
अस्मिन्क्रतौ यथोक्तानि यज्ञाङ्गानि द्विजातिभिः । तथोपकरणं सर्वं मङ्गलानि च सर्वशः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
अस्मिन्
इदम् [pron]
क्रतौ
क्रतु [m]
यथोक्तानि
यथा [ind]
यथोक्तानि
वच् [2. P.]
यज्ञाङ्गानि
यज्ञ [m]
यज्ञाङ्गानि
अङ्ग [n]
द्विजातिभिः
द्विजाति [m]
तथोपकरणं
तथा [ind]
तथोपकरणं
उपकरण [n]
सर्वं
सर्व [pron]
मङ्गलानि
मङ्गल [n]
च
च [ind]
सर्वशः
सर्वशस् [ind]
अधियज्ञांश्च संभारान्धौम्योक्तान्क्षिप्रमेव हि । समानयन्तु पुरुषा यथायोगं यथाक्रमम् ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
अधियज्ञांश्च
अधियज्ञ [m]
अधियज्ञांश्च
च [ind]
संभारान्
सम्भार [mn]
धौम्योक्तान्
धौम्य [m]
धौम्योक्तान्
वच् [2. P.]
क्षिप्रम्
क्षिप्रम् [ind]
एव
एव [ind]
हि
हि [ind]
समानयन्तु
समानी [1. Ā.]
पुरुषा
पुरुष [m]
यथायोगं
यथायोगम् [ind]
यथाक्रमम्
यथाक्रमम् [ind]