Canonical Ref: MBh 14.46.43
Sanskrit (Devanāgarī)
इन्द्रियाण्युपसंहृत्य कूर्मोऽङ्गानीव सर्वशः । क्षीणेन्द्रियमनोबुद्धिर्निरीक्षेत निरिन्द्रियः ॥
English Scholarly Translation
Withdrawing his senses like the tortoise withdrawing its limbs, one should govern his senses and mind, cultivate a thoroughly peaceful understanding, and seek to master every subject.
Linguistic & Morphemic Analysis (Padaccheda)
Grammatical Parsing
इन्द्रियाण्युपसंहृत्य
Lemma: इन्द्रिय
POS: n
इन्द्रियाण्युपसंहृत्य
Lemma: उपसंहृ
POS: 1. Ā.
कूर्मो
Lemma: कूर्म
POS: m
ऽङ्गानीव
Lemma: अङ्ग
POS: n
ऽङ्गानीव
Lemma: इव
POS: ind
सर्वशः
Lemma: सर्वशस्
POS: ind
क्षीणेन्द्रियमनोबुद्धिर्
Lemma: क्षि
POS: 9. Ā.
क्षीणेन्द्रियमनोबुद्धिर्
Lemma: इन्द्रिय
POS: n
क्षीणेन्द्रियमनोबुद्धिर्
Lemma: मनस्
POS: n
क्षीणेन्द्रियमनोबुद्धिर्
Lemma: बुद्धि
POS: f
निरीक्षेत
Lemma: निरीक्ष्
POS: 1. P. • Verb: निरीक्षेत
निरिन्द्रियः
Lemma: निरिन्द्रिय
POS: adj
Canonical CTS URN Reference
Mahābhārata, MBh 14.46.43. Poorvam Open Research Engine (PORE) Corpus.