Śāntiparva Adhyāya 353
शान्तिपर्व • अध्यायः 353
Śāntiparva Adhyāya 353 of the classical Mahābhārata with 10 verses.
Total: 10 Verses
•
Citations: MBh 12.353.1–10
•
250 Lexicon Terms
स चामन्त्र्योरगश्रेष्ठं ब्राह्मणः कृतनिश्चयः । दीक्षाकाङ्क्षी तदा राजंश्च्यवनं भार्गवं श्रितः ॥
English Translation
Bhishma said Having saluted that foremost of Nagas in this way, the Brahmana, firmly resolved to follow the Unccha mode of life, went O king, to Chyavana of Bhrigu's race, from desire of being formally instructed and initiated in that VOW.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
स
तद् [pron]
चामन्त्र्योरगश्रेष्ठं
च [ind]
चामन्त्र्योरगश्रेष्ठं
आमन्त्रय् [Denom. Ā.]
चामन्त्र्योरगश्रेष्ठं
उरग [mn]
चामन्त्र्योरगश्रेष्ठं
श्रेष्ठ [adj]
ब्राह्मणः
ब्राह्मण [m]
कृतनिश्चयः
कृ [2. Ā.]
कृतनिश्चयः
निश्चय [m]
दीक्षाकाङ्क्षी
दीक्षा [f]
दीक्षाकाङ्क्षी
आकाङ्क्षिन् [adj]
तदा
तदा [ind]
राजंश्
राजन् [m]
च्यवनं
च्यवन [m]
भार्गवं
भार्गव [m]
श्रितः
श्रि [1. Ā.]
स तेन कृतसंस्कारो धर्ममेवोपतस्थिवान् । तथैव च कथामेतां राजन्कथितवांस्तदा ॥
English Translation
Chyavana performed the initiating rites of the Brahmana and formally initiated him into the Unccha mode of life. The son of Bhrigu,.0 king, recited this history to king Janaka in his palace. King Janaka, in his turn, described it to the celestial Rishi Narada of high soul.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
स
तद् [pron]
तेन
तद् [pron]
कृतसंस्कारो
कृ [2. Ā.]
कृतसंस्कारो
संस्कार [m]
धर्मम्
धर्म [mn]
एवोपतस्थिवान्
एव [ind]
एवोपतस्थिवान्
उपस्था [1. Ā.]
तथैव
तथा [ind]
तथैव
एव [ind]
च
च [ind]
कथाम्
कथा [f]
एतां
एतद् [pron]
राजन्
राजन् [m]
कथितवांस्
कथय् [10. Ā.]
तदा
तदा [ind]
भार्गवेणापि राजेन्द्र जनकस्य निवेशने । कथैषा कथिता पुण्या नारदाय महात्मने ॥
English Translation
Chyavana performed the initiating rites of the Brahmana and formally initiated him into the Unccha mode of life. The son of Bhrigu,.0 king, recited this history to king Janaka in his palace. King Janaka, in his turn, described it to the celestial Rishi Narada of high soul.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
भार्गवेणापि
भार्गव [m]
भार्गवेणापि
अपि [ind]
राजेन्द्र
राजन् [m]
राजेन्द्र
इन्द्र [m]
जनकस्य
जनक [m]
निवेशने
निवेशन [n]
कथैषा
कथा [f]
कथैषा
एतद् [pron]
कथिता
कथय् [10. Ā.]
पुण्या
पुण्य [adj]
नारदाय
नारद [m]
महात्मने
महात्मन् [adj]
नारदेनापि राजेन्द्र देवेन्द्रस्य निवेशने । कथिता भरतश्रेष्ठ पृष्टेनाक्लिष्टकर्मणा ॥
English Translation
The celestial Rishi Narada too of pure acts going on one occasion to the house of Indra the king of the gods, gave to Indra this history upon being asked by him.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
भार्गवेणापि
भार्गव [m]
भार्गवेणापि
अपि [ind]
राजेन्द्र
राजन् [m]
राजेन्द्र
इन्द्र [m]
जनकस्य
जनक [m]
निवेशने
निवेशन [n]
कथिता
कथ् [4. Ā.]
भरतश्रेष्ठ
भरत [m]
भरतश्रेष्ठ
श्रेष्ठ [adj]
पृष्टेनाक्लिष्टकर्मणा
प्रच्छ् [1. P.]
पृष्टेनाक्लिष्टकर्मणा
अक्लिष्ट [adj]
पृष्टेनाक्लिष्टकर्मणा
कर्मन् [n]
देवराजेन च पुरा कथैषा कथिता शुभा । समस्तेभ्यः प्रशस्तेभ्यो वसुभ्यो वसुधाधिप ॥
English Translation
The king of the gods, having acquired it thus from Narada, recited this blessed history to an assembly of all the foremost Brahmanas, O king.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
देवराजेन
देवराज [m]
च
च [ind]
पुरा
पुरा [ind]
कथैषा
कथा [f]
कथैषा
एतद् [pron]
कथिता
कथय् [10. Ā.]
शुभा
शुभ [adj]
समस्तेभ्यः
समस्त [adj]
प्रशस्तेभ्यो
प्रशंस् [1. Ā.]
वसुभ्यो
वसु [mn]
वसुधाधिप
वसुधाधिप [m]
यदा च मम रामेण युद्धमासीत्सुदारुणम् । वसुभिश्च तदा राजन्कथेयं कथिता मम ॥
English Translation
On the occasion, again, of my dreadful fight with Rama of Bhrigu's race the celestial Vasus, O king, had recited this history.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
यदा
यदा [ind]
च
च [ind]
मम
मद् [pron]
रामेण
राम [m]
युद्धम्
युद्ध [n]
आसीत्
अस् [2. P.]
सुदारुणम्
सु [ind]
सुदारुणम्
दारुण [adj]
वसुभिश्
वसु [mn]
च
च [ind]
तदा
तदा [ind]
राजन्
राजन् [m]
कथेयं
कथा [f]
कथेयं
इदम् [pron]
कथिता
कथय् [10. Ā.]
मम
मद् [pron]
पृच्छमानाय तत्त्वेन मया तुभ्यं विशां पते । कथेयं कथिता पुण्या धर्म्या धर्मभृतां वर ॥
English Translation
Asked by you, O foremost of pious men, I have recited this history that is excellent and sacred and endued with great merit.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
पृच्छमानाय
प्रच्छ् [1. P.]
तत्त्वेन
तत्त्व [n]
मया
मद् [pron]
तुभ्यं
त्वद् [pron]
विशां
विश् [f]
पते
पति [m]
कथेयं
कथा [f]
कथेयं
इदम् [pron]
कथिता
कथय् [10. Ā.]
पुण्या
पुण्य [adj]
धर्म्या
धर्म्य [adj]
धर्मभृतां
धर्म [mn]
धर्मभृतां
भृत् [adj]
वर
वर [adj]
तदेष परमो धर्मो यन्मां पृच्छसि भारत । असन्नधीरनाकाङ्क्षी धर्मार्थकरणे नृप ॥
English Translation
You had asked me about that which forms the highest duty, O king. This history is my answer to your query. A brave men he was, O king. This history is my answer to your query. A brave man he was, O king, who followed the practice of the Unccha vow in this way, without desiring for any fruit.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
तद्
तद् [pron]
एष
एतद् [pron]
परमो
परम [adj]
धर्मो
धर्म [mn]
यन्
यद् [pron]
मां
मद् [pron]
पृच्छसि
प्रच्छ् [1. P.]
भारत
भारत [m]
असन्नधीर्
अ [ind]
असन्नधीर्
सद् [6. P.]
असन्नधीर्
धी [f]
अनाकाङ्क्षी
अनाकाङ्क्षिन् [adj]
धर्मार्थकरणे
धर्म [mn]
धर्मार्थकरणे
अर्थ [mn]
धर्मार्थकरणे
करण [n]
नृप
नृप [m]
स च किल कृतनिश्चयो द्विजाग्र्यो; भुजगपतिप्रतिदेशितार्थकृत्यः । यमनियमसमाहितो वनान्तं; परिगणितोञ्छशिलाशनः प्रविष्टः ॥
English Translation
Firmly resolved, that Brahmana, instructed by the king of Nagas in this way about his duty, followed the practice of restraint and self control, an living upon such food as the allowed the Uccha vow, proceeded to another forest.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
स
तद् [pron]
च
च [ind]
किल
किल [ind]
कृतनिश्चयो
कृ [2. Ā.]
कृतनिश्चयो
निश्चय [m]
द्विजाग्र्यो
द्विजाग्र्य [m]
भुजगपतिप्रतिदेशितार्थकृत्यः
भुजग [m]
भुजगपतिप्रतिदेशितार्थकृत्यः
पति [m]
भुजगपतिप्रतिदेशितार्थकृत्यः
प्रतिदेशय् [10. P.]
भुजगपतिप्रतिदेशितार्थकृत्यः
अर्थ [mn]
भुजगपतिप्रतिदेशितार्थकृत्यः
कृत्य [n]
यमनियमसमाहितो
यम [m]
यमनियमसमाहितो
नियम [m]
यमनियमसमाहितो
समाहित [adj]
वनान्तं
वनान्त [m]
परिगणितोञ्छशिलाशनः
परिगणय् [10. P.]
परिगणितोञ्छशिलाशनः
उञ्छ [m]
परिगणितोञ्छशिलाशनः
शिल [mn]
परिगणितोञ्छशिलाशनः
अशन [n]
प्रविष्टः
प्रविश् [4. P.]