Canonical Ref: MBh 12.228.5
Sanskrit (Devanāgarī)
चक्षुराचारवित्प्राज्ञो मनसा दर्शनेन च । यच्छेद्वाङ्मनसी बुद्ध्या य इच्छेज्ज्ञानमुत्तमम् । ज्ञानेन यच्छेदात्मानं य इच्छेच्छान्तिमात्मनः ॥
English Scholarly Translation
He who wishes to acquire superior Knowledge, should, by the help of his understanding, restrain both speech and mind. He who wishes to have tranquillity, should, by the help of his knowledge, govern his soul.
Linguistic & Morphemic Analysis (Padaccheda)
Grammatical Parsing
चक्षुर्
Lemma: चक्षुस्
POS: n
आचारवित्
Lemma: आचार
POS: m
आचारवित्
Lemma: विद्
POS: adj
प्राज्ञो
Lemma: प्राज्ञ
POS: adj
मनसा
Lemma: मनस्
POS: n
दर्शनेन
Lemma: दर्शन
POS: n
च
Lemma: च
POS: ind
यच्छेद्
Lemma: यम्
POS: 6. P. • Verb: यच्छेत्
वाङ्मनसी
Lemma: वाच्
POS: f
वाङ्मनसी
Lemma: मनस्
POS: n
बुद्ध्या
Lemma: बुद्धि
POS: f
य
Lemma: यद्
POS: pron
इच्छेज्ज्ञानम्
Lemma: इष्
POS: 1. P. • Verb: इच्छेत्
इच्छेज्ज्ञानम्
Lemma: ज्ञान
POS: n
उत्तमम्
Lemma: उत्तम
POS: adj
ज्ञानेन
Lemma: ज्ञान
POS: n
यच्छेद्
Lemma: यम्
POS: 6. P. • Verb: यच्छेत्
आत्मानं
Lemma: आत्मन्
POS: m
य
Lemma: यद्
POS: pron
इच्छेच्छान्तिम्
Lemma: इष्
POS: 1. P. • Verb: इच्छेत्
इच्छेच्छान्तिम्
Lemma: शान्ति
POS: f
आत्मनः
Lemma: आत्मन्
POS: m
Canonical CTS URN Reference
Mahābhārata, MBh 12.228.5. Poorvam Open Research Engine (PORE) Corpus.