Canonical Ref: MBh 12.65.3
Sanskrit (Devanāgarī)
भुवः संस्कारं राजसंस्कारयोग;मभैक्षचर्यां पालनं च प्रजानाम् । विद्याद्राजा सर्वभूतानुकम्पां; देहत्यागं चाहवे धर्ममग्र्यम् ॥
English Scholarly Translation
The king, cherishing mercy for all creatures, should consider these as the highest of his duties, viz., reclaiming the land for cultivation and fertilizing it, celebration of great sacrifices for purifying himself, aversion for begging, and protection of subjects.
Linguistic & Morphemic Analysis (Padaccheda)
Grammatical Parsing
भुवः
Lemma: भू
POS: f
संस्कारं
Lemma: संस्कार
POS: m
राजसंस्कारयोगम्
Lemma: राजन्
POS: m
राजसंस्कारयोगम्
Lemma: संस्कार
POS: m
राजसंस्कारयोगम्
Lemma: योग
POS: m
अभैक्षचर्यां
Lemma: अ
POS: ind
अभैक्षचर्यां
Lemma: भैक्ष
POS: n
अभैक्षचर्यां
Lemma: चर्या
POS: f
पालनं
Lemma: पालन
POS: n
च
Lemma: च
POS: ind
प्रजानाम्
Lemma: प्रजा
POS: f
विद्याद्
Lemma: विद्
POS: 6. Ā. • Verb: विद्यात्
राजा
Lemma: राजन्
POS: m
सर्वभूतानुकम्पां
Lemma: सर्व
POS: pron
सर्वभूतानुकम्पां
Lemma: भूत
POS: mn
सर्वभूतानुकम्पां
Lemma: अनुकम्पा
POS: fn
देहत्यागं
Lemma: देह
POS: mn
देहत्यागं
Lemma: त्याग
POS: m
चाहवे
Lemma: च
POS: ind
चाहवे
Lemma: आहव
POS: m
धर्मम्
Lemma: धर्म
POS: mn
अग्र्यम्
Lemma: अग्र्य
POS: adj
Canonical CTS URN Reference
Mahābhārata, MBh 12.65.3. Poorvam Open Research Engine (PORE) Corpus.