Canonical Ref: MBh 12.60.36
Sanskrit (Devanāgarī)
शूद्रेण च न हातव्यो भर्ता कस्यांचिदापदि । अतिरेकेण भर्तव्यो भर्ता द्रव्यपरिक्षये । न हि स्वमस्ति शूद्रस्य भर्तृहार्यधनो ह्यसौ ॥
English Scholarly Translation
If the master loses his wealth, he should with greatest care be maintained by the Shudra servant. A Shudra cannot enjoy wealth even if it be his own. Whatever he possesses belongs lawfully to his master.
Linguistic & Morphemic Analysis (Padaccheda)
Grammatical Parsing
शूद्रेण
Lemma: शूद्र
POS: m
च
Lemma: च
POS: ind
न
Lemma: न
POS: ind
हातव्यो
Lemma: हा
POS: 1. P.
भर्ता
Lemma: भर्तृ
POS: m
कस्यांचिद्
Lemma: कश्चित्
POS: pron
आपदि
Lemma: आपद्
POS: f
अतिरेकेण
Lemma: अतिरेक
POS: m
भर्तव्यो
Lemma: भृ
POS: 1. Ā.
भर्ता
Lemma: भर्तृ
POS: m
द्रव्यपरिक्षये
Lemma: द्रव्य
POS: n
द्रव्यपरिक्षये
Lemma: परिक्षय
POS: m
न
Lemma: न
POS: ind
हि
Lemma: हि
POS: ind
स्वम्
Lemma: स्व
POS: n
अस्ति
Lemma: अस्
POS: 2. P. • Verb: अस्ति
शूद्रस्य
Lemma: शूद्र
POS: m
भर्तृहार्यधनो
Lemma: भर्तृ
POS: m
भर्तृहार्यधनो
Lemma: हृ
POS: 2. P.
भर्तृहार्यधनो
Lemma: धन
POS: n
ह्यसौ
Lemma: हि
POS: ind
ह्यसौ
Lemma: अदस्
POS: pron
Canonical CTS URN Reference
Mahābhārata, MBh 12.60.36. Poorvam Open Research Engine (PORE) Corpus.