Anuśāsanaparva Adhyāya 39
अनुशासनपर्व • अध्यायः 39
Anuśāsanaparva Adhyāya 39 of the classical Mahābhārata with 13 verses.
Total: 13 Verses
•
Citations: MBh 13.39.1–13
•
250 Lexicon Terms
इमे वै मानवा लोके स्त्रीषु सज्जन्त्यभीक्ष्णशः । मोहेन परमाविष्टा दैवादिष्टेन पार्थिव । स्त्रियश्च पुरुषेष्वेव प्रत्यक्षं लोकसाक्षिकम् ॥
English Translation
Yudhishthira said Overcome by the illusion of the divine Being, all men, O king in this world, are seen to attach themselves to women.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
इमे
इदम् [pron]
वै
वै [ind]
मानवा
मानव [m]
लोके
लोक [m]
स्त्रीषु
स्त्री [f]
सजन्त्यभीक्ष्णशः
सञ्ज् [1. Ā.]
सजन्त्यभीक्ष्णशः
अभीक्ष्णशस् [ind]
मोहेन
मोह [m]
परम्
परम् [ind]
आविष्टा
आविश् [6. Ā.]
दैवादिष्टेन
दैव [n]
दैवादिष्टेन
आदिश् [6. Ā.]
पार्थिव
पार्थिव [m]
स्त्रियश्च
स्त्री [f]
स्त्रियश्च
च [ind]
पुरुषेष्वेव
पुरुष [m]
पुरुषेष्वेव
एव [ind]
प्रत्यक्षं
प्रत्यक्ष [adj]
लोकसाक्षिकम्
लोक [m]
लोकसाक्षिकम्
साक्षिक [n]
अत्र मे संशयस्तीव्रो हृदि संपरिवर्तते । कथमासां नराः सङ्गं कुर्वते कुरुनन्दन । स्त्रियो वा तेषु रज्यन्ते विरज्यन्तेऽथ वा पुनः ॥
English Translation
Why, O delighter of the Kurus, do men still attach themselves to women? Who, again, are those men with whom are women highly pleased, and who are they with whom they are displeased.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
अत्र
अत्र [ind]
मे
मद् [pron]
संशयस्तीव्रो
संशय [m]
संशयस्तीव्रो
तीव्र [adj]
हृदि
हृद् [n]
सम्परिवर्तते
सम्परिवृत् [1. Ā.]
कथम्
कथम् [ind]
आसां
इदम् [pron]
नराः
नर [m]
सङ्गं
सङ्ग [m]
कुर्वते
कृ [2. Ā.]
कुरुनन्दन
कुरु [m]
कुरुनन्दन
नन्दन [m]
स्त्रियो
स्त्री [f]
वा
वा [ind]
तेषु
तद् [pron]
रज्यन्ते
रञ्ज् [6. Ā.]
विरज्यन्ते
विरञ्ज् [4. Ā.]
ऽथवा
अथवा [ind]
पुनः
पुनर् [ind]
इति ताः पुरुषव्याघ्र कथं शक्याः स्म रक्षितुम् । प्रमदाः पुरुषेणेह तन्मे व्याख्यातुमर्हसि ॥
English Translation
You should, O chief of men, explain to me how men are capable of protecting women?
Morphemic Decomposition & Padaccheda
इति
इति [ind]
ताः
तद् [pron]
पुरुषव्याघ्र
पुरुष [m]
पुरुषव्याघ्र
व्याघ्र [m]
कथं
कथम् [ind]
शक्याः
शक् [4. P.]
स्म
स्म [ind]
रक्षितुम्
रक्ष् [4. P.]
ब्राह्मण्यं
ब्राह्मण्य [n]
प्राप्नुयात्
प्राप् [1. P.]
केन
केन [ind]
तन्मे
तद् [pron]
तन्मे
मद् [pron]
व्याख्यातुम्
व्याख्या [2. Ā.]
अर्हसि
अर्ह् [1. Ā.]
एता हि मयमायाभिर्वञ्चयन्तीह मानवान् । न चासां मुच्यते कश्चित्पुरुषो हस्तमागतः । गावो नवतृणानीव गृह्णन्त्येव नवान्नवान् ॥
English Translation
While men take pleasure in women and sport with them, women, it seems, are engaged in imposing upon men. Then, again, if a man once falls into their hands, it is difficult for him to escape from them. Like kine ever liking pastures new, women like new men one after another.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
एता
एतद् [pron]
हि
हि [ind]
मयमायाभिर्
मय [m]
मयमायाभिर्
माया [f]
वञ्चयन्तीह
वञ्चय् [10. Ā.]
वञ्चयन्तीह
इह [ind]
मानवान्
मानव [m]
न
न [ind]
चासां
च [ind]
चासां
इदम् [pron]
मुच्यते
मुच् [6. Ā.]
कश्चित्
कश्चित् [pron]
पुरुषो
पुरुष [m]
हस्तम्
हस्त [mn]
आगतः
आगम् [6. P.]
गावो
गो [mf]
नवतृणानीव
नव [adj]
नवतृणानीव
तृण [n]
नवतृणानीव
इव [ind]
गृह्णन्त्येव
ग्रह् [6. Ā.]
गृह्णन्त्येव
एव [ind]
नवान्नवान्
नव [adj]
नवान्नवान्
नव [adj]
शम्बरस्य च या माया या माया नमुचेरपि । बलेः कुम्भीनसेश्चैव सर्वास्ता योषितो विदुः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
शम्बरस्य
शम्बर [m]
च
च [ind]
या
यद् [pron]
माया
माया [f]
या
यद् [pron]
माया
माया [f]
नमुचेर्
नमुचि [m]
अपि
अपि [ind]
बलेः
बलि [m]
कुम्भीनसेश्चैव
कुम्भीनसि [m]
कुम्भीनसेश्चैव
च [ind]
कुम्भीनसेश्चैव
एव [ind]
सर्वास्ता
सर्व [pron]
सर्वास्ता
तद् [pron]
योषितो
योषित् [f]
विदुः
विद् [6. Ā.]
हसन्तं प्रहसन्त्येता रुदन्तं प्ररुदन्ति च । अप्रियं प्रियवाक्यैश्च गृह्णते कालयोगतः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
हसन्तं
हस् [1. Ā.]
प्रहसन्त्येता
प्रहस् [1. Ā.]
प्रहसन्त्येता
एतद् [pron]
रुदन्तं
रुद् [1. P.]
प्ररुदन्ति
प्ररुद् [2. P.]
च
च [ind]
अप्रियं
अप्रिय [adj]
प्रियवाक्यैश्च
प्रिय [adj]
प्रियवाक्यैश्च
वाक्य [n]
प्रियवाक्यैश्च
च [ind]
गृह्णते
ग्रह् [6. Ā.]
कालयोगतः
काल [m]
कालयोगतः
योग [m]
उशना वेद यच्छास्त्रं यच्च वेद बृहस्पतिः । स्त्रीबुद्ध्या न विशिष्येते ताः स्म रक्ष्याः कथं नरैः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
उशना
उशनस् [m]
वेद
विद् [6. Ā.]
यच्छास्त्रं
यद् [pron]
यच्छास्त्रं
शास्त्र [n]
यच्च
यद् [pron]
यच्च
च [ind]
वेद
विद् [6. Ā.]
बृहस्पतिः
बृहस्पति [m]
स्त्रीबुद्ध्या
स्त्री [f]
स्त्रीबुद्ध्या
बुद्धि [f]
न
न [ind]
विशिष्येते
विशिष् [7. P.]
ताः
तद् [pron]
स्म
स्म [ind]
रक्ष्याः
रक्ष् [4. P.]
कथं
कथम् [ind]
नरैः
नर [m]
अनृतं सत्यमित्याहुः सत्यं चापि तथानृतम् । इति यास्ताः कथं वीर संरक्ष्याः पुरुषैरिह ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
अनृतं
अनृत [n]
सत्यम्
सत्य [n]
इत्याहुः
इति [ind]
इत्याहुः
अह् [1. P.]
सत्यं
सत्य [n]
चापि
च [ind]
चापि
अपि [ind]
तथानृतम्
तथा [ind]
तथानृतम्
अनृत [n]
इति
इति [ind]
यास्ताः
यद् [pron]
यास्ताः
तद् [pron]
कथं
कथम् [ind]
वीर
वीर [m]
संरक्ष्याः
संरक्ष् [1. Ā.]
पुरुषैर्
पुरुष [m]
इह
इह [ind]
स्त्रीणां बुद्ध्युपनिष्कर्षादर्थशास्त्राणि शत्रुहन् । बृहस्पतिप्रभृतिभिर्मन्ये सद्भिः कृतानि वै ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
स्त्रीणां
स्त्री [f]
बुद्ध्युपनिष्कर्षाद्
बुद्धि [f]
बुद्ध्युपनिष्कर्षाद्
उपनिष्कर्ष [m]
अर्थशास्त्राणि
अर्थशास्त्र [n]
शत्रुहन्
शत्रु [m]
शत्रुहन्
हन् [adj]
बृहस्पतिप्रभृतिभिर्
बृहस्पति [m]
बृहस्पतिप्रभृतिभिर्
प्रभृति [f]
मन्ये
मन् [8. P.]
सद्भिः
सत् [adj]
कृतानि
कृ [2. Ā.]
वै
वै [ind]
संपूज्यमानाः पुरुषैर्विकुर्वन्ति मनो नृषु । अपास्ताश्च तथा राजन्विकुर्वन्ति मनः स्त्रियः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
सम्पूज्यमानाः
सम्पूजय् [10. Ā.]
पुरुषैर्
पुरुष [m]
विकुर्वन्ति
विकृ [5. P.]
मनो
मनस् [n]
नृषु
नृ [m]
अपास्ताश्च
अपास् [2. P.]
अपास्ताश्च
च [ind]
तथा
तथा [ind]
राजन्
राजन् [m]
विकुर्वन्ति
विकृ [5. P.]
मनः
मनस् [n]
स्त्रियः
स्त्री [f]
कस्ताः शक्तो रक्षितुं स्यादिति मे संशयो महान् । तन्मे ब्रूहि महाबाहो कुरूणां वंशवर्धन ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
कस्ताः
क [pron]
कस्ताः
तद् [pron]
शक्तो
शक् [4. P.]
रक्षितुं
रक्ष् [4. P.]
स्याद्
अस् [2. P.]
इति
इति [ind]
मे
मद् [pron]
संशयो
संशय [m]
महान्
महत् [adj]
तन्मे
तद् [pron]
तन्मे
मद् [pron]
ब्रूहि
ब्रू [2. Ā.]
महाबाहो
महत् [adj]
महाबाहो
बाहु [mf]
कुरूणां
कुरु [m]
वंशवर्धन
वंश [m]
वंशवर्धन
वर्धन [adj]
यदि शक्या कुरुश्रेष्ठ रक्षा तासां कथंचन । कर्तुं वा कृतपूर्वा वा तन्मे व्याख्यातुमर्हसि ॥
English Translation
You should tell me, O chief of Kuru's race, whether women are truly capable of being governed within the limits prescribed by the scriptures or whether any one before our time did really succeeded in so controlling them.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
यदि
यदि [ind]
शक्या
शक्य [adj]
कुरुश्रेष्ठ
कुरु [m]
कुरुश्रेष्ठ
श्रेष्ठ [adj]
रक्षा
रक्षा [f]
तासां
तद् [pron]
कथंचन
कथंचन [ind]
वरेण
वर [mn]
तपसा
तपस् [n]
वापि
वा [ind]
वापि
अपि [ind]
तन्मे
तद् [pron]
तन्मे
मद् [pron]
व्याख्यातुम्
व्याख्या [2. Ā.]
अर्हति
अर्ह् [1. Ā.]