Ādiparva Adhyāya 121
आदिपर्व • अध्यायः 121
Ādiparva Adhyāya 121 of the classical Mahābhārata with 24 verses.
Total: 24 Verses
•
Citations: MBh 1.121.1–24
•
250 Lexicon Terms
विशेषार्थी ततो भीष्मः पौत्राणां विनयेप्सया । इष्वस्त्रज्ञान्पर्यपृच्छदाचार्यान्वीर्यसंमतान् ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
विशेषार्थी
विशेष [m]
विशेषार्थी
अर्थिन् [adj]
ततो
ततस् [ind]
भीष्मः
भीष्म [m]
पौत्राणां
पौत्र [m]
विनयेप्सया
विनय [m]
विनयेप्सया
ईप्सा [f]
इष्वस्त्रज्ञान्
इषु [mf]
इष्वस्त्रज्ञान्
अस्त्र [mn]
इष्वस्त्रज्ञान्
ज्ञ [adj]
पर्यपृच्छद्
परिप्रच्छ् [6. Ā.]
आचार्यान्
आचार्य [m]
वीर्यसंमतान्
वीर्य [n]
वीर्यसंमतान्
सम्मन् [8. Ā.]
नाल्पधीर्नामहाभागस्तथानानास्त्रकोविदः । नादेवसत्त्वो विनयेत्कुरूनस्त्रे महाबलान् ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
नाल्पधीर्
न [ind]
नाल्पधीर्
अल्प [adj]
नाल्पधीर्
धी [f]
नामहाभागस्
न [ind]
नामहाभागस्
अमहाभाग [adj]
तथानानास्त्रकोविदः
तथा [ind]
तथानानास्त्रकोविदः
नाना [ind]
तथानानास्त्रकोविदः
अस्त्र [mn]
तथानानास्त्रकोविदः
कोविद [adj]
नादेवसत्त्वो
न [ind]
नादेवसत्त्वो
अदेव [m]
नादेवसत्त्वो
सत्त्व [n]
विनयेत्
विनी [1. Ā.]
कुरून्
कुरु [m]
अस्त्रे
अस्त्र [mn]
महाबलान्
महत् [adj]
महाबलान्
बल [mn]
महर्षिस्तु भरद्वाजो हविर्धाने चरन्पुरा । ददर्शाप्सरसं साक्षाद्घृताचीमाप्लुतामृषिः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
महर्षिस्तु
महत् [adj]
महर्षिस्तु
ऋषि [m]
महर्षिस्तु
तु [ind]
भरद्वाजो
भरद्वाज [m]
हविर्धाने
हविर्धान [n]
चरन्
चर् [1. Ā.]
पुरा
पुरा [ind]
ददर्शाप्सरसं
दृश् [6. P.]
ददर्शाप्सरसं
अप्सरस् [f]
साक्षाद्
साक्षात् [ind]
घृताचीम्
घृताची [f]
आप्लुताम्
आप्लु [1. P.]
ऋषिः
ऋषि [m]
तस्या वायुः समुद्धूतो वसनं व्यपकर्षत । ततोऽस्य रेतश्चस्कन्द तदृषिर्द्रोण आदधे ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
तस्या
तद् [pron]
वासः
वासस् [n]
समुद्धूतं
समुद्धू [5. P.]
मारुतेन
मारुत [m]
शशिप्रभम्
शशिन् [m]
शशिप्रभम्
प्रभा [f]
ततो
ततस् [ind]
ऽस्य
इदम् [pron]
रेतश्चस्कन्द
रेतस् [n]
रेतश्चस्कन्द
स्कन्द् [1. Ā.]
तद्
तद् [pron]
ऋषिर्
ऋषि [m]
द्रोण
द्रोण [m]
आदधे
आधा [3. Ā.]
तस्मिन्समभवद्द्रोणः कलशे तस्य धीमतः । अध्यगीष्ट स वेदांश्च वेदाङ्गानि च सर्वशः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
तस्मिन्
तद् [pron]
समभवद्
सम्भू [1. Ā.]
द्रोणः
द्रोण [m]
कलशे
कलश [mn]
तस्य
तद् [pron]
धीमतः
धीमत् [adj]
अध्यगीष्ट
अधिगा [3. Ā.]
स
तद् [pron]
वेदांश्च
वेद [m]
वेदांश्च
च [ind]
वेदाङ्गानि
वेदाङ्ग [n]
च
च [ind]
सर्वशः
सर्वशस् [ind]
अग्निवेश्यं महाभागं भरद्वाजः प्रतापवान् । प्रत्यपादयदाग्नेयमस्त्रं धर्मभृतां वरः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
अग्निवेश्यं
अग्निवेश्य [m]
महाभागं
महाभाग [adj]
भरद्वाजः
भरद्वाज [m]
प्रतापवान्
प्रतापवत् [adj]
प्रत्यपादयद्
प्रतिपादय् [10. Ā.]
आग्नेयम्
आग्नेय [adj]
अस्त्रं
अस्त्र [mn]
धर्मभृतां
धर्म [mn]
धर्मभृतां
भृत् [adj]
वरः
वर [adj]
अग्निष्टुज्जातः स मुनिस्ततो भरतसत्तम । भारद्वाजं तदाग्नेयं महास्त्रं प्रत्यपादयत् ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
अग्निष्टुज्जातः
अग्निष्टुत् [m]
अग्निष्टुज्जातः
जन् [4. P.]
स
तद् [pron]
मुनिस्ततो
मुनि [m]
मुनिस्ततो
ततस् [ind]
भरतसत्तम
भरत [m]
भरतसत्तम
सत्तम [adj]
भारद्वाजं
भारद्वाज [m]
तदाग्नेयं
तद् [pron]
तदाग्नेयं
आग्नेय [adj]
महास्त्रं
महत् [adj]
महास्त्रं
अस्त्र [mn]
प्रत्यपादयत्
प्रतिपादय् [10. Ā.]
भरद्वाजसखा चासीत्पृषतो नाम पार्थिवः । तस्यापि द्रुपदो नाम तदा समभवत्सुतः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
भरद्वाजसखा
भरद्वाज [m]
भरद्वाजसखा
सखि [m]
चासीत्
च [ind]
चासीत्
अस् [2. P.]
पृषतो
पृषत [m]
नाम
नाम [ind]
पार्थिवः
पार्थिव [m]
तस्यापि
तद् [pron]
तस्यापि
अपि [ind]
द्रुपदो
द्रुपद [m]
नाम
नाम [ind]
तदा
तदा [ind]
समभवत्
सम्भू [1. Ā.]
सुतः
सुत [m]
स नित्यमाश्रमं गत्वा द्रोणेन सह पार्षतः । चिक्रीडाध्ययनं चैव चकार क्षत्रियर्षभः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
स
तद् [pron]
नित्यम्
नित्यम् [ind]
आश्रमं
आश्रम [mn]
गत्वा
गम् [6. Ā.]
द्रोणेन
द्रोण [m]
सह
सह [ind]
पार्षतः
पार्षत [m]
चिक्रीडाध्ययनं
क्रीड् [1. Ā.]
चिक्रीडाध्ययनं
अध्ययन [n]
चैव
च [ind]
चैव
एव [ind]
चकार
कृ [2. Ā.]
क्षत्रियर्षभः
क्षत्रिय [m]
क्षत्रियर्षभः
ऋषभ [m]
ततो व्यतीते पृषते स राजा द्रुपदोऽभवत् । पाञ्चालेषु महाबाहुरुत्तरेषु नरेश्वरः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
ततो
ततस् [ind]
व्यतीते
व्यती [2. P.]
पृषते
पृषत [m]
स
तद् [pron]
राजा
राजन् [m]
द्रुपदो
द्रुपद [m]
ऽभवत्
भू [1. Ā.]
पाञ्चालेषु
पाञ्चाल [m]
महाबाहुर्
महत् [adj]
महाबाहुर्
बाहु [mf]
उत्तरेषु
उत्तर [adj]
नरेश्वरः
नरेश्वर [m]
भरद्वाजोऽपि भगवानारुरोह दिवं तदा । ततः पितृनियुक्तात्मा पुत्रलोभान्महायशाः । शारद्वतीं ततो द्रोणः कृपीं भार्यामविन्दत ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
भरद्वाजो
भरद्वाज [m]
ऽपि
अपि [ind]
भगवान्
भगवत् [adj]
आरुरोह
आरुह् [6. Ā.]
दिवं
दिव् [m]
तदा
तदा [ind]
पाण्डुस्तु
पाण्डु [m]
पाण्डुस्तु
तु [ind]
पुनर्
पुनर् [ind]
एवैनां
एव [ind]
एवैनां
एनद् [pron]
पुत्रलोभान्
पुत्र [m]
पुत्रलोभान्
लोभ [m]
महायशाः
महत् [adj]
महायशाः
यशस् [n]
शारद्वतीं
शारद्वती [f]
ततो
ततस् [ind]
द्रोणः
द्रोण [m]
कृपीं
कृप [mf]
भार्याम्
भार्या [f]
अविन्दत
विद् [2. Ā.]
अग्निहोत्रे च धर्मे च दमे च सततं रता । अलभद्गौतमी पुत्रमश्वत्थामानमेव च ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
अग्निहोत्रे
अग्निहोत्र [n]
च
च [ind]
धर्मे
धर्म [mn]
च
च [ind]
दमे
दम [m]
च
च [ind]
सततं
सततम् [ind]
रता
रम् [4. Ā.]
अलभद्
लभ् [1. P.]
गौतमी
गौतमी [f]
पुत्रम्
पुत्र [m]
अश्वत्थामानम्
अश्वत्थामन् [m]
एव
एव [ind]
च
च [ind]
स जातमात्रो व्यनदद्यथैवोच्चैःश्रवा हयः । तच्छ्रुत्वान्तर्हितं भूतमन्तरिक्षस्थमब्रवीत् ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
स
तद् [pron]
जातमात्रो
जन् [4. P.]
जातमात्रो
मात्र [n]
व्यनदद्
विनद् [1. Ā.]
यथैवोच्चैःश्रवा
यथा [ind]
यथैवोच्चैःश्रवा
एव [ind]
यथैवोच्चैःश्रवा
उच्चैःश्रवस् [m]
हयः
हय [m]
तच्छ्रुत्वान्तर्हितं
तद् [pron]
तच्छ्रुत्वान्तर्हितं
श्रु [4. P.]
तच्छ्रुत्वान्तर्हितं
अन्तर्धा [3. Ā.]
भूतम्
भूत [mn]
अन्तरिक्षस्थम्
अन्तरिक्ष [n]
अन्तरिक्षस्थम्
स्थ [adj]
अब्रवीत्
ब्रू [2. Ā.]
अश्वस्येवास्य यत्स्थाम नदतः प्रदिशो गतम् । अश्वत्थामैव बालोऽयं तस्मान्नाम्ना भविष्यति ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
अश्वस्येवास्य
अश्व [m]
अश्वस्येवास्य
इव [ind]
अश्वस्येवास्य
इदम् [pron]
यत्
यत् [ind]
स्थाम
स्थामन् [n]
नदतः
नद् [1. Ā.]
प्रदिशो
प्रदिश् [f]
गतम्
गम् [6. Ā.]
अश्वत्थामैव
अश्वत्थामन् [m]
अश्वत्थामैव
एव [ind]
बालो
बाल [m]
ऽयं
इदम् [pron]
तस्मान्
तद् [pron]
नाम्ना
नामन् [n]
भविष्यति
भू [1. Ā.]
सुतेन तेन सुप्रीतो भारद्वाजस्ततोऽभवत् । तत्रैव च वसन्धीमान्धनुर्वेदपरोऽभवत् ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
सुतेन
सुत [m]
तेन
तद् [pron]
सुप्रीतो
सु [ind]
सुप्रीतो
प्री [9. Ā.]
भारद्वाजस्ततो
भारद्वाज [m]
भारद्वाजस्ततो
ततस् [ind]
ऽभवत्
भू [1. Ā.]
गौतमो
गौतम [m]
ऽपि
अपि [ind]
तदापेत्य
तदा [ind]
तदापेत्य
अपे [2. Ā.]
धनुर्वेदपरो
धनुर्वेद [m]
धनुर्वेदपरो
पर [pron]
ऽभवत्
भू [1. Ā.]
स शुश्राव महात्मानं जामदग्न्यं परंतपम् । ब्राह्मणेभ्यस्तदा राजन्दित्सन्तं वसु सर्वशः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
स
तद् [pron]
शुश्राव
श्रु [4. P.]
महात्मानं
महात्मन् [adj]
जामदग्न्यं
जामदग्न्य [m]
परंतपम्
परंतप [adj]
ब्राह्मणेभ्यस्तदा
ब्राह्मण [m]
ब्राह्मणेभ्यस्तदा
तदा [ind]
राजन्
राजन् [m]
दित्सन्तं
दित्स् [Desid. Ā.]
वसु
वसु [n]
सर्वशः
सर्वशस् [ind]
वनं तु प्रस्थितं रामं भारद्वाजस्तदाब्रवीत् । आगतं वित्तकामं मां विद्धि द्रोणं द्विजर्षभम् ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
वनं
वन [n]
तु
तु [ind]
प्रस्थितं
प्रस्था [1. Ā.]
रामं
राम [m]
भारद्वाजस्तदाब्रवीत्
भारद्वाज [m]
भारद्वाजस्तदाब्रवीत्
तदा [ind]
भारद्वाजस्तदाब्रवीत्
ब्रू [2. Ā.]
आगतं
आगम् [6. P.]
वित्तकामं
वित्त [n]
वित्तकामं
काम [m]
मां
मद् [pron]
विद्धि
विद् [6. Ā.]
द्रोणं
द्रोण [m]
द्विजर्षभम्
द्विजर्षभ [m]
हिरण्यं मम यच्चान्यद्वसु किंचन विद्यते । ब्राह्मणेभ्यो मया दत्तं सर्वमेव तपोधन ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
हिरण्यं
हिरण्य [n]
मम
मद् [pron]
यच्चान्यद्
यद् [pron]
यच्चान्यद्
च [ind]
यच्चान्यद्
अन्य [pron]
वसु
वसु [n]
किंचन
कश्चन [pron]
विद्यते
विद् [6. Ā.]
ब्राह्मणेभ्यो
ब्राह्मण [m]
मया
मद् [pron]
दत्तं
दा [1. Ā.]
सर्वम्
सर्व [pron]
एव
एव [ind]
तपोधन
तपोधन [adj]
तथैवेयं धरा देवी सागरान्ता सपत्तना । कश्यपाय मया दत्ता कृत्स्ना नगरमालिनी ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
तथैवेयं
तथा [ind]
तथैवेयं
एव [ind]
तथैवेयं
इदम् [pron]
धरा
धरा [f]
देवी
देवी [f]
सागरान्ता
सागर [m]
सागरान्ता
अन्त [m]
सपत्तना
स [ind]
सपत्तना
पत्तन [n]
कश्यपाय
कश्यप [m]
मया
मद् [pron]
दत्ता
दा [1. Ā.]
कृत्स्ना
कृत्स्न [adj]
नगरमालिनी
नगर [mn]
नगरमालिनी
मालिन् [adj]
शरीरमात्रमेवाद्य मयेदमवशेषितम् । अस्त्राणि च महार्हाणि शस्त्राणि विविधानि च । वृणीष्व किं प्रयच्छामि तुभ्यं द्रोण वदाशु तत् ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
शरीरमात्रम्
शरीर [n]
शरीरमात्रम्
मात्र [n]
एवाद्य
एव [ind]
एवाद्य
अद्य [ind]
मयेदम्
मद् [pron]
मयेदम्
इदम् [pron]
अवशेषितम्
अवशेषय् [10. P.]
वासांसि
वासस् [n]
च
च [ind]
महार्हाणि
महार्ह [adj]
स्त्रीणाम्
स्त्री [f]
आभरणानि
आभरण [n]
च
च [ind]
वृणीष्व
वृ [5. Ā.]
किं
क [pron]
प्रयच्छामि
प्रयम् [1. Ā.]
तुभ्यं
त्वद् [pron]
द्रोण
द्रोण [m]
वदाशु
वद् [1. Ā.]
वदाशु
आशु [adj]
तत्
तद् [pron]
अस्त्राणि मे समग्राणि ससंहाराणि भार्गव । सप्रयोगरहस्यानि दातुमर्हस्यशेषतः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
अस्त्राणि
अस्त्र [mn]
मे
मद् [pron]
समग्राणि
समग्र [adj]
ससंहाराणि
स [ind]
ससंहाराणि
संहार [m]
भार्गव
भार्गव [m]
सप्रयोगरहस्यानि
सप्रयोगरहस्य [adj]
दातुम्
दा [1. Ā.]
अर्हस्यशेषतः
अर्ह् [1. Ā.]
अर्हस्यशेषतः
अशेषतस् [ind]
तथेत्युक्त्वा ततस्तस्मै प्रादादस्त्राणि भार्गवः । सरहस्यव्रतं चैव धनुर्वेदमशेषतः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
तथेत्युक्त्वा
तथा [ind]
तथेत्युक्त्वा
इति [ind]
तथेत्युक्त्वा
वच् [2. P.]
ततस्तस्मै
ततस् [ind]
ततस्तस्मै
तद् [pron]
प्रादाद्
प्रदा [3. Ā.]
अस्त्राणि
अस्त्र [mn]
भार्गवः
भार्गव [m]
सरहस्यव्रतं
स [ind]
सरहस्यव्रतं
रहस्यव्रत [n]
चैव
च [ind]
चैव
एव [ind]
धनुर्वेदम्
धनुर्वेद [m]
अशेषतः
अशेषतस् [ind]
प्रतिगृह्य तु तत्सर्वं कृतास्त्रो द्विजसत्तमः । प्रियं सखायं सुप्रीतो जगाम द्रुपदं प्रति ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
प्रतिगृह्य
प्रतिग्रह् [9. Ā.]
तु
तु [ind]
तत्
तद् [pron]
सर्वं
सर्व [pron]
कृतास्त्रो
कृतास्त्र [adj]
द्विजसत्तमः
द्विजसत्तम [m]
प्रियं
प्रिय [adj]
सखायं
सखि [m]
सुप्रीतो
सु [ind]
सुप्रीतो
प्री [9. Ā.]
जगाम
गम् [6. Ā.]
द्रुपदं
द्रुपद [m]
प्रति
प्रति [ind]