Ādiparva Adhyāya 107
आदिपर्व • अध्यायः 107
Ādiparva Adhyāya 107 of the classical Mahābhārata with 38 verses.
Total: 38 Verses
•
Citations: MBh 1.107.1–38
•
250 Lexicon Terms
ततः पुत्रशतं जज्ञे गान्धार्यां जनमेजय । धृतराष्ट्रस्य वैश्यायामेकश्चापि शतात्परः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
ततः
ततस् [ind]
पुत्रशतं
पुत्र [m]
पुत्रशतं
शत [mn]
जज्ञे
जन् [4. P.]
गान्धार्यां
गान्धारी [f]
जनमेजय
जनमेजय [m]
धृतराष्ट्रस्य
धृतराष्ट्र [m]
वैश्यायाम्
वैश्या [f]
एकश्चापि
एक [pron]
एकश्चापि
च [ind]
एकश्चापि
अपि [ind]
शतात्
शत [mn]
परः
पर [pron]
पाण्डोः कुन्त्यां च माद्र्यां च पञ्च पुत्रा महारथाः । देवेभ्यः समपद्यन्त संतानाय कुलस्य वै ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
पाण्डोः
पाण्डु [m]
कुन्त्यां
कुन्ती [f]
च
च [ind]
माद्र्यां
माद्री [f]
च
च [ind]
पञ्च
पञ्चन् [adj]
पुत्रा
पुत्र [m]
महारथाः
महत् [adj]
महारथाः
रथ [m]
देवेभ्यः
देव [m]
समपद्यन्त
सम्पद् [4. P.]
संतानाय
संतान [mn]
कुलस्य
कुल [n]
वै
वै [ind]
कथं पुत्रशतं जज्ञे गान्धार्यां द्विजसत्तम । कियता चैव कालेन तेषामायुश्च किं परम् ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
ततः
ततस् [ind]
पुत्रशतं
पुत्र [m]
पुत्रशतं
शत [mn]
जज्ञे
जन् [4. P.]
गान्धार्यां
गान्धारी [f]
जनमेजय
जनमेजय [m]
कियता
कियत् [adj]
चैव
च [ind]
चैव
एव [ind]
कालेन
काल [m]
तेषाम्
तद् [pron]
आयुश्च
आयुस् [n]
आयुश्च
च [ind]
किं
क [pron]
परम्
पर [pron]
कथं चैकः स वैश्यायां धृतराष्ट्रसुतोऽभवत् । कथं च सदृशीं भार्यां गान्धारीं धर्मचारिणीम् । आनुकूल्ये वर्तमानां धृतराष्ट्रोऽत्यवर्तत ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
कथं
कथम् [ind]
चैकः
च [ind]
चैकः
एक [pron]
स
तद् [pron]
वैश्यायां
वैश्या [f]
धृतराष्ट्रसुतो
धृतराष्ट्र [m]
धृतराष्ट्रसुतो
सुत [m]
ऽभवत्
भू [1. Ā.]
ददौ
दा [1. Ā.]
तां
तद् [pron]
धृतराष्ट्राय
धृतराष्ट्र [m]
गान्धारीं
गान्धारी [f]
धर्मचारिणीम्
धर्म [mn]
धर्मचारिणीम्
चारिन् [adj]
आनुकूल्ये
आनुकूल्य [n]
वर्तमानां
वृत् [3. P.]
धृतराष्ट्रो
धृतराष्ट्र [m]
ऽत्यवर्तत
अतिवृत् [1. Ā.]
कथं च शप्तस्य सतः पाण्डोस्तेन महात्मना । समुत्पन्ना दैवतेभ्यः पञ्च पुत्रा महारथाः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
कथं
कथम् [ind]
च
च [ind]
शप्तस्य
शप् [1. Ā.]
सतः
अस् [2. P.]
पाण्डोस्तेन
पाण्डु [m]
पाण्डोस्तेन
तद् [pron]
महात्मना
महात्मन् [adj]
समुत्पन्ना
समुत्पद् [4. P.]
दैवतेभ्यः
दैवत [n]
पञ्च
पञ्चन् [adj]
पुत्रा
पुत्र [m]
महारथाः
महत् [adj]
महारथाः
रथ [m]
एतद्विद्वन्यथावृत्तं विस्तरेण तपोधन । कथयस्व न मे तृप्तिः कथ्यमानेषु बन्धुषु ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
एतद्
एतद् [pron]
विद्वन्
विद्वस् [adj]
यथावृत्तं
यथावृत्त [n]
विस्तरेण
विस्तर [m]
तपोधन
तपोधन [adj]
कथयस्व
कथय् [10. Ā.]
न
न [ind]
मे
मद् [pron]
तृप्तिः
तृप्ति [f]
कथ्यमानेषु
कथय् [10. Ā.]
बन्धुषु
बन्धु [m]
क्षुच्छ्रमाभिपरिग्लानं द्वैपायनमुपस्थितम् । तोषयामास गान्धारी व्यासस्तस्यै वरं ददौ ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
क्षुच्छ्रमाभिपरिग्लानं
क्षुध् [f]
क्षुच्छ्रमाभिपरिग्लानं
श्रम [m]
क्षुच्छ्रमाभिपरिग्लानं
अभिपरिग्ला [4. Ā.]
द्वैपायनम्
द्वैपायन [m]
उपस्थितम्
उपस्था [1. Ā.]
तोषयामास
तोषय् [10. Ā.]
गान्धारी
गान्धारी [f]
व्यासस्तस्यै
व्यास [m]
व्यासस्तस्यै
तद् [pron]
वरं
वर [mn]
ददौ
दा [1. Ā.]
सा वव्रे सदृशं भर्तुः पुत्राणां शतमात्मनः । ततः कालेन सा गर्भं धृतराष्ट्रादथाग्रहीत् ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
सा
तद् [pron]
वव्रे
वृ [5. Ā.]
सदृशं
सदृश [adj]
भर्तुः
भर्तृ [m]
पुत्राणां
पुत्र [m]
शतम्
शत [mn]
आत्मनः
आत्मन् [m]
ततः
ततस् [ind]
कालेन
काल [m]
सा
तद् [pron]
गर्भं
गर्भ [m]
धृतराष्ट्राद्
धृतराष्ट्र [m]
अथाग्रहीत्
अथ [ind]
अथाग्रहीत्
ग्रह् [6. Ā.]
संवत्सरद्वयं तं तु गान्धारी गर्भमाहितम् । अप्रजा धारयामास ततस्तां दुःखमाविशत् ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
संवत्सरद्वयं
संवत्सर [mn]
संवत्सरद्वयं
द्वय [n]
तं
तद् [pron]
तु
तु [ind]
गान्धारी
गान्धारी [f]
गर्भम्
गर्भ [m]
आहितम्
आधा [3. Ā.]
अप्रजा
अप्रज [adj]
धारयामास
धारय् [10. Ā.]
ततस्तां
ततस् [ind]
ततस्तां
तद् [pron]
दुःखम्
दुःख [n]
आविशत्
आविश् [6. Ā.]
श्रुत्वा कुन्तीसुतं जातं बालार्कसमतेजसम् । उदरस्यात्मनः स्थैर्यमुपलभ्यान्वचिन्तयत् ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
श्रुत्वा
श्रु [4. P.]
कुन्तीसुतं
कुन्ती [f]
कुन्तीसुतं
सुत [m]
जातं
जन् [4. P.]
बालार्कसमतेजसम्
बाल [adj]
बालार्कसमतेजसम्
अर्क [m]
बालार्कसमतेजसम्
सम [pron]
बालार्कसमतेजसम्
तेजस् [n]
उदरस्यात्मनः
उदर [n]
उदरस्यात्मनः
आत्मन् [m]
स्थैर्यम्
स्थैर्य [n]
उपलभ्यान्वचिन्तयत्
उपलभ् [1. P.]
उपलभ्यान्वचिन्तयत्
अनुचिन्तय् [10. Ā.]
अज्ञातं धृतराष्ट्रस्य यत्नेन महता ततः । सोदरं पातयामास गान्धारी दुःखमूर्च्छिता ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
अज्ञातं
अज्ञात [adj]
धृतराष्ट्रस्य
धृतराष्ट्र [m]
यत्नेन
यत्न [m]
महता
महत् [adj]
ततः
ततस् [ind]
सोदरं
सोदर [m]
पातयामास
पातय् [10. Ā.]
गान्धारी
गान्धारी [f]
दुःखमूर्छिता
दुःख [n]
दुःखमूर्छिता
मूर्छय् [10. P.]
ततो जज्ञे मांसपेशी लोहाष्ठीलेव संहता । द्विवर्षसंभृतां कुक्षौ तामुत्स्रष्टुं प्रचक्रमे ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
ततो
ततस् [ind]
जज्ञे
जन् [4. P.]
मांसपेशी
मांस [n]
मांसपेशी
पेशी [f]
लोहाष्ठीलेव
लोह [mn]
लोहाष्ठीलेव
अष्ठीला [mf]
लोहाष्ठीलेव
इव [ind]
संहता
संहन् [2. P.]
द्विवर्षसंभृतां
द्वि [nr]
द्विवर्षसंभृतां
वर्ष [mn]
द्विवर्षसंभृतां
सम्भृ [3. Ā.]
कुक्षौ
कुक्षि [mf]
ताम्
तद् [pron]
उत्स्रष्टुं
उत्सृज् [6. Ā.]
प्रचक्रमे
प्रक्रम् [6. P.]
अथ द्वैपायनो ज्ञात्वा त्वरितः समुपागमत् । तां स मांसमयीं पेशीं ददर्श जपतां वरः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
अथ
अथ [ind]
द्वैपायनो
द्वैपायन [m]
ज्ञात्वा
ज्ञा [4. Ā.]
त्वरितः
त्वरित [adj]
समुपागमत्
समुपागम् [1. P.]
तां
तद् [pron]
स
तद् [pron]
मांसमयीं
मांस [n]
मांसमयीं
मय [adj]
पेशीं
पेशी [f]
ददर्श
दृश् [6. P.]
जपतां
जप् [4. Ā.]
वरः
वर [adj]
ततोऽब्रवीत्सौबलेयीं किमिदं ते चिकीर्षितम् । सा चात्मनो मतं सत्यं शशंस परमर्षये ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
ततो
ततस् [ind]
ऽब्रवीत्
ब्रू [2. Ā.]
सौबलेयीं
सौबलेयी [f]
किम्
क [pron]
इदं
इदम् [pron]
ते
त्वद् [pron]
चिकीर्षितम्
चिकीर्ष् [Desid. Ā.]
सा
तद् [pron]
चात्मनो
च [ind]
चात्मनो
आत्मन् [m]
मतं
मत [n]
सत्यं
सत्य [adj]
शशंस
शंस् [2. Ā.]
परमर्षये
परम [adj]
परमर्षये
ऋषि [m]
ज्येष्ठं कुन्तीसुतं जातं श्रुत्वा रविसमप्रभम् । दुःखेन परमेणेदमुदरं पातितं मया ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
ज्येष्ठं
ज्येष्ठ [adj]
कुन्तीसुतं
कुन्ती [f]
कुन्तीसुतं
सुत [m]
जातं
जन् [4. P.]
श्रुत्वा
श्रु [4. P.]
रविसमप्रभम्
रवि [m]
रविसमप्रभम्
सम [pron]
रविसमप्रभम्
प्रभा [f]
दुःखेन
दुःख [n]
परमेणेदम्
परम [adj]
परमेणेदम्
इदम् [pron]
उदरं
उदर [n]
पातितं
पातय् [10. Ā.]
मया
मद् [pron]
शतं च किल पुत्राणां वितीर्णं मे त्वया पुरा । इयं च मे मांसपेशी जाता पुत्रशताय वै ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
शतं
शत [mn]
च
च [ind]
किल
किल [ind]
पुत्राणां
पुत्र [m]
वितीर्णं
वितृ [1. Ā.]
मे
मद् [pron]
त्वया
त्वद् [pron]
पुरा
पुरा [ind]
इयं
इदम् [pron]
च
च [ind]
मे
मद् [pron]
मांसपेशी
मांस [n]
मांसपेशी
पेशी [f]
जाता
जन् [4. P.]
पुत्रशताय
पुत्र [m]
पुत्रशताय
शत [mn]
वै
वै [ind]
एवमेतत्सौबलेयि नैतज्जात्वन्यथा भवेत् । वितथं नोक्तपूर्वं मे स्वैरेष्वपि कुतोऽन्यथा ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
एवम्
एवम् [ind]
एतत्
एतद् [pron]
सौबलेयि
सौबलेयी [f]
नैतज्जात्वन्यथा
न [ind]
नैतज्जात्वन्यथा
एतद् [pron]
नैतज्जात्वन्यथा
जातु [ind]
नैतज्जात्वन्यथा
अन्यथा [ind]
भवेत्
भू [1. Ā.]
वितथं
वितथ [adj]
नोक्तपूर्वं
न [ind]
नोक्तपूर्वं
वच् [2. P.]
नोक्तपूर्वं
पूर्व [pron]
मे
मद् [pron]
स्वैरेष्वपि
स्वैर [n]
स्वैरेष्वपि
अपि [ind]
कुतो
कुतस् [ind]
ऽन्यथा
अन्यथा [ind]
घृतपूर्णं कुण्डशतं क्षिप्रमेव विधीयताम् । शीताभिरद्भिरष्ठीलामिमां च परिषिञ्चत ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
घृतपूर्णं
घृत [n]
घृतपूर्णं
पूर्ण [adj]
कुण्डशतं
कुण्ड [mn]
कुण्डशतं
शत [mn]
क्षिप्रम्
क्षिप्रम् [ind]
एव
एव [ind]
विधीयताम्
विधा [3. Ā.]
शीताभिर्
शीत [adj]
अद्भिर्
अप् [m]
अष्ठीलाम्
अष्ठीला [mf]
इमां
इदम् [pron]
च
च [ind]
परिषिञ्चत
परिषिच् [6. Ā.]
सा सिच्यमाना अष्ठीला अभवच्छतधा तदा । अङ्गुष्ठपर्वमात्राणां गर्भाणां पृथगेव तु ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
सा
तद् [pron]
सिच्यमाना
सिच् [4. Ā.]
अष्ठीला
अष्ठीला [mf]
अभवच्छतधा
भू [1. Ā.]
अभवच्छतधा
शतधा [ind]
तदा
तदा [ind]
अङ्गुष्ठपर्वमात्राणां
अङ्गुष्ठ [m]
अङ्गुष्ठपर्वमात्राणां
पर्वन् [n]
अङ्गुष्ठपर्वमात्राणां
मात्र [n]
गर्भाणां
गर्भ [m]
पृथग्
पृथक् [ind]
एव
एव [ind]
तु
तु [ind]
एकाधिकशतं पूर्णं यथायोगं विशां पते । मांसपेश्यास्तदा राजन्क्रमशः कालपर्ययात् ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
एकाधिकशतं
एक [pron]
एकाधिकशतं
अधिक [adj]
एकाधिकशतं
शत [mn]
पूर्णं
पूर्ण [adj]
यथायोगं
यथायोगम् [ind]
विशां
विश् [f]
पते
पति [m]
मांसपेश्यास्तदा
मांस [n]
मांसपेश्यास्तदा
पेशी [f]
मांसपेश्यास्तदा
तदा [ind]
राजन्
राजन् [m]
क्रमशः
क्रमशस् [ind]
कालपर्ययात्
काल [m]
कालपर्ययात्
पर्यय [m]
ततस्तांस्तेषु कुण्डेषु गर्भानवदधे तदा । स्वनुगुप्तेषु देशेषु रक्षां च व्यदधात्ततः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
ततस्तांस्तेषु
ततस् [ind]
ततस्तांस्तेषु
तद् [pron]
ततस्तांस्तेषु
तद् [pron]
कुण्डेषु
कुण्ड [mn]
गर्भान्
गर्भ [m]
अवदधे
अवधा [3. Ā.]
तदा
तदा [ind]
स्वनुगुप्तेषु
स्वनुगुप्त [adj]
देशेषु
देश [m]
रक्षा
रक्षा [f]
चैव
च [ind]
चैव
एव [ind]
विधीयताम्
विधा [3. Ā.]
शशास चैव भगवान्कालेनैतावता पुनः । विघट्टनीयान्येतानि कुण्डानीति स्म सौबलीम् ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
शशास
शास् [1. P.]
चैव
च [ind]
चैव
एव [ind]
भगवान्
भगवत् [adj]
कालेनैतावता
काल [m]
कालेनैतावता
एतावत् [adj]
पुनः
पुनर् [ind]
विघट्टनीयान्येतानि
विघट्ट् [1. Ā.]
विघट्टनीयान्येतानि
एतद् [pron]
कुण्डानीति
कुण्ड [mn]
कुण्डानीति
इति [ind]
स्म
स्म [ind]
सौबलीम्
सौबली [f]
इत्युक्त्वा भगवान्व्यासस्तथा प्रतिविधाय च । जगाम तपसे धीमान्हिमवन्तं शिलोच्चयम् ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
इत्युक्त्वा
इति [ind]
इत्युक्त्वा
वच् [2. P.]
भगवान्
भगवत् [adj]
व्यासस्तथा
व्यास [m]
व्यासस्तथा
तथा [ind]
प्रतिविधाय
प्रतिविधा [3. Ā.]
च
च [ind]
जगाम
गम् [6. Ā.]
तपसे
तपस् [n]
धीमान्
धीमत् [adj]
हिमवन्तं
हिमवन्त् [m]
शिलोच्चयम्
शिलोच्चय [m]
जज्ञे क्रमेण चैतेन तेषां दुर्योधनो नृपः । जन्मतस्तु प्रमाणेन ज्येष्ठो राजा युधिष्ठिरः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
जज्ञे
जन् [4. P.]
क्रमेण
क्रम [m]
चैतेन
च [ind]
चैतेन
एतद् [pron]
तेषां
तद् [pron]
दुर्योधनो
दुर्योधन [m]
नृपः
नृप [m]
जन्मतस्तु
जन्मन् [n]
जन्मतस्तु
तु [ind]
प्रमाणेन
प्रमाण [mn]
ज्येष्ठो
ज्येष्ठ [adj]
राजा
राजन् [m]
युधिष्ठिरः
युधिष्ठिर [m]
जातमात्रे सुते तस्मिन्धृतराष्ट्रोऽब्रवीदिदम् । समानीय बहून्विप्रान्भीष्मं विदुरमेव च ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
जातमात्रे
जन् [4. P.]
जातमात्रे
मात्र [n]
सुते
सुत [m]
तस्मिन्
तद् [pron]
धृतराष्ट्रो
धृतराष्ट्र [m]
ऽब्रवीद्
ब्रू [2. Ā.]
इदम्
इदम् [pron]
समानीय
समानी [1. Ā.]
बहून्
बहु [adj]
विप्रान्
विप्र [m]
भीष्मं
भीष्म [m]
विदुरम्
विदुर [m]
एव
एव [ind]
च
च [ind]
युधिष्ठिरो राजपुत्रो ज्येष्ठो नः कुलवर्धनः । प्राप्तः स्वगुणतो राज्यं न तस्मिन्वाच्यमस्ति नः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
युधिष्ठिरो
युधिष्ठिर [m]
राजपुत्रो
राजन् [m]
राजपुत्रो
पुत्र [m]
ज्येष्ठो
ज्येष्ठ [adj]
नः
मद् [pron]
कुलवर्धनः
कुल [n]
कुलवर्धनः
वर्धन [adj]
प्राप्तः
प्राप् [1. P.]
स्वगुणतो
स्व [adj]
स्वगुणतो
गुणतस् [ind]
राज्यं
राज्य [n]
न
न [ind]
तस्मिन्
तद् [pron]
वाच्यम्
वच् [2. P.]
अस्ति
अस् [2. P.]
नः
मद् [pron]
अयं त्वनन्तरस्तस्मादपि राजा भविष्यति । एतद्धि ब्रूत मे सत्यं यदत्र भविता ध्रुवम् ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
अयं
इदम् [pron]
त्वनन्तरस्तस्माद्
तु [ind]
त्वनन्तरस्तस्माद्
अनन्तर [adj]
त्वनन्तरस्तस्माद्
तद् [pron]
अपि
अपि [ind]
राजा
राजन् [m]
भविष्यति
भू [1. Ā.]
एतद्धि
एतद् [pron]
एतद्धि
हि [ind]
ब्रूत
ब्रू [2. Ā.]
मे
मद् [pron]
सत्यं
सत्य [n]
यद्
यत् [ind]
अत्र
अत्र [ind]
भविता
भू [1. Ā.]
ध्रुवम्
ध्रुवम् [ind]
वाक्यस्यैतस्य निधने दिक्षु सर्वासु भारत । क्रव्यादाः प्राणदन्घोराः शिवाश्चाशिवशंसिनः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
दुर्योधने
दुर्योधन [m]
जातमात्रे
जन् [4. P.]
जातमात्रे
मात्र [n]
दिक्षु
दिश् [f]
सर्वासु
सर्व [pron]
भारत
भारत [m]
क्रव्यादाः
क्रव्याद [m]
प्राणदन्
प्रणद् [1. P.]
घोराः
घोर [adj]
शिवाश्चाशिवनिस्वनाः
शिवा [f]
शिवाश्चाशिवनिस्वनाः
च [ind]
शिवाश्चाशिवनिस्वनाः
अशिव [adj]
शिवाश्चाशिवनिस्वनाः
निस्वन [m]
लक्षयित्वा निमित्तानि तानि घोराणि सर्वशः । तेऽब्रुवन्ब्राह्मणा राजन्विदुरश्च महामतिः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
लक्षयित्वा
लक्षय् [10. Ā.]
निमित्तानि
निमित्त [n]
तानि
तद् [pron]
घोराणि
घोर [adj]
सर्वशः
सर्वशस् [ind]
ते
तद् [pron]
ऽब्रुवन्
ब्रू [2. Ā.]
ब्राह्मणा
ब्राह्मण [m]
राजन्
राजन् [m]
विदुरश्च
विदुर [m]
विदुरश्च
च [ind]
महामतिः
महामति [adj]
व्यक्तं कुलान्तकरणो भवितैष सुतस्तव । तस्य शान्तिः परित्यागे पुष्ट्या त्वपनयो महान् ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
व्यक्तं
व्यक्त [adj]
कुलान्तकरणो
कुल [n]
कुलान्तकरणो
अन्त [m]
कुलान्तकरणो
करण [n]
भवितैष
भू [1. Ā.]
भवितैष
एतद् [pron]
सुतस्तव
सुत [m]
सुतस्तव
त्वद् [pron]
तस्य
तद् [pron]
शान्तिः
शान्ति [f]
परित्यागे
परित्याग [m]
पुष्ट्या
पुष्टि [f]
त्वपनयो
तु [ind]
त्वपनयो
अपनय [m]
महान्
महत् [adj]
शतमेकोनमप्यस्तु पुत्राणां ते महीपते । एकेन कुरु वै क्षेमं लोकस्य च कुलस्य च ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
शतम्
शत [mn]
एकोनम्
एकोन [adj]
अप्यस्तु
अपि [ind]
अप्यस्तु
अस् [2. P.]
पुत्राणां
पुत्र [m]
ते
त्वद् [pron]
महीपते
महीपति [m]
एकेन
एक [pron]
कुरु
कृ [2. Ā.]
वै
वै [ind]
क्षेमं
क्षेम [mn]
लोकस्य
लोक [m]
च
च [ind]
कुलस्य
कुल [n]
च
च [ind]
त्यजेदेकं कुलस्यार्थे ग्रामस्यार्थे कुलं त्यजेत् । ग्रामं जनपदस्यार्थे आत्मार्थे पृथिवीं त्यजेत् ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
त्यजेद्
त्यज् [1. Ā.]
एकं
एक [pron]
कुलस्यार्थे
कुल [n]
कुलस्यार्थे
अर्थ [mn]
ग्रामस्यार्थे
ग्राम [mn]
ग्रामस्यार्थे
अर्थ [mn]
कुलं
कुल [n]
त्यजेत्
त्यज् [1. Ā.]
ग्रामं
ग्राम [mn]
जनपदस्यार्थे
जनपद [m]
जनपदस्यार्थे
अर्थ [mn]
आत्मार्थे
आत्मन् [m]
आत्मार्थे
अर्थ [mn]
पृथिवीं
पृथिवी [f]
त्यजेत्
त्यज् [1. Ā.]
स तथा विदुरेणोक्तस्तैश्च सर्वैर्द्विजोत्तमैः । न चकार तथा राजा पुत्रस्नेहसमन्वितः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
स
तद् [pron]
तथा
तथा [ind]
विदुरेणोक्तस्तैश्च
विदुर [m]
विदुरेणोक्तस्तैश्च
वच् [2. P.]
विदुरेणोक्तस्तैश्च
तद् [pron]
विदुरेणोक्तस्तैश्च
च [ind]
सर्वैर्
सर्व [pron]
द्विजोत्तमैः
द्विजोत्तम [m]
न
न [ind]
चकार
कृ [2. Ā.]
तथा
तथा [ind]
राजा
राजन् [m]
पुत्रस्नेहसमन्वितः
पुत्र [m]
पुत्रस्नेहसमन्वितः
स्नेह [mn]
पुत्रस्नेहसमन्वितः
समन्वित [adj]
ततः पुत्रशतं सर्वं धृतराष्ट्रस्य पार्थिव । मासमात्रेण संजज्ञे कन्या चैका शताधिका ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
ततः
ततस् [ind]
कालेन
काल [m]
सा
तद् [pron]
गर्भं
गर्भ [m]
धृतराष्ट्राद्
धृतराष्ट्र [m]
अथाग्रहीत्
अथ [ind]
अथाग्रहीत्
ग्रह् [6. Ā.]
मासमात्रेण
मास [mn]
मासमात्रेण
मात्र [n]
संजज्ञे
संजन् [4. Ā.]
कन्या
कन्या [f]
चैका
च [ind]
चैका
एक [pron]
शताधिका
शत [mn]
शताधिका
अधिक [adj]
गान्धार्यां क्लिश्यमानायामुदरेण विवर्धता । धृतराष्ट्रं महाबाहुं वैश्या पर्यचरत्किल ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
गान्धार्यां
गान्धारी [f]
क्लिश्यमानायाम्
क्लिश् [9. Ā.]
उदरेण
उदर [n]
विवर्धता
विवृध् [1. Ā.]
धृतराष्ट्रं
धृतराष्ट्र [m]
महाबाहुं
महत् [adj]
महाबाहुं
बाहु [mf]
वैश्या
वैश्या [f]
पर्यचरत्
परिचर् [1. Ā.]
किल
किल [ind]
तस्मिन्संवत्सरे राजन्धृतराष्ट्रान्महायशाः । जज्ञे धीमांस्ततस्तस्यां युयुत्सुः करणो नृप ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
तस्मिन्
तद् [pron]
संवत्सरे
संवत्सर [mn]
राजन्
राजन् [m]
धृतराष्ट्रान्
धृतराष्ट्र [m]
महायशाः
महत् [adj]
महायशाः
यशस् [n]
जज्ञे
जन् [4. P.]
धीमांस्ततस्तस्यां
धीमत् [adj]
धीमांस्ततस्तस्यां
ततस् [ind]
धीमांस्ततस्तस्यां
तद् [pron]
युयुत्सुः
युयुत्सु [m]
करणो
करण [adj]
नृप
नृप [m]
एवं पुत्रशतं जज्ञे धृतराष्ट्रस्य धीमतः । महारथानां वीराणां कन्या चैकाथ दुःशला ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
ततः
ततस् [ind]
पुत्रशतं
पुत्र [m]
पुत्रशतं
शत [mn]
सर्वं
सर्व [pron]
धृतराष्ट्रस्य
धृतराष्ट्र [m]
पार्थिव
पार्थिव [m]
महारथानां
महत् [adj]
महारथानां
रथ [m]
वीराणां
वीर [m]
कन्या
कन्या [f]
चैकाथ
च [ind]
चैकाथ
एक [pron]
चैकाथ
अथ [ind]
दुःशला
दुःशला [f]