Ādiparva Adhyāya 213
आदिपर्व • अध्यायः 213
Ādiparva Adhyāya 213 of the classical Mahābhārata with 83 verses.
Total: 83 Verses
•
Citations: MBh 1.213.1–83
•
250 Lexicon Terms
•
Page 1 of 3 (Verses 30 shown)
उक्तवन्तो यदा वाक्यमसकृत्सर्ववृष्णयः । ततोऽब्रवीद्वासुदेवो वाक्यं धर्मार्थसंहितम् ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
उक्तवन्तो
वच् [2. P.]
यदा
यदा [ind]
वाक्यम्
वाक्य [n]
असकृत्
असकृत् [ind]
सर्ववृष्णयः
सर्व [pron]
सर्ववृष्णयः
वृष्णि [m]
ततो
ततस् [ind]
ऽब्रवीद्
ब्रू [2. Ā.]
वासुदेवो
वासुदेव [m]
ऽभिगम्य
अभिगम् [1. Ā.]
कुन्तीसुतं
कुन्ती [f]
कुन्तीसुतं
सुत [m]
धर्मभृतां
धर्म [mn]
धर्मभृतां
भृत् [adj]
वरिष्ठम्
वरिष्ठ [adj]
नावमानं कुलस्यास्य गुडाकेशः प्रयुक्तवान् । संमानोऽभ्यधिकस्तेन प्रयुक्तोऽयमसंशयम् ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
नावमानं
न [ind]
नावमानं
अवमान [m]
कुलस्यास्य
कुल [n]
कुलस्यास्य
इदम् [pron]
गुडाकेशः
गुडाकेश [m]
प्रयुक्तवान्
प्रयुज् [7. Ā.]
संमानो
सम्मान [mn]
ऽभ्यधिकस्तेन
अभ्यधिक [adj]
ऽभ्यधिकस्तेन
तद् [pron]
प्रयुक्तो
प्रयुज् [7. Ā.]
ऽयम्
इदम् [pron]
असंशयम्
असंशय [m]
अर्थलुब्धान्न वः पार्थो मन्यते सात्वतान्सदा । स्वयंवरमनाधृष्यं मन्यते चापि पाण्डवः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
अर्थलुब्धान्
अर्थ [mn]
अर्थलुब्धान्
लुभ् [4. Ā.]
न
न [ind]
वः
त्वद् [pron]
पार्थो
पार्थ [m]
मन्यते
मन् [8. P.]
सात्वतान्
सात्वत [m]
सदा
सदा [ind]
स्वयंवरम्
स्वयंवर [mn]
अनाधृष्यं
अनाधृष्य [adj]
मन्यते
मन् [8. P.]
चापि
च [ind]
चापि
अपि [ind]
पाण्डवः
पाण्डव [m]
प्रदानमपि कन्यायाः पशुवत्कोऽनुमंस्यते । विक्रयं चाप्यपत्यस्य कः कुर्यात्पुरुषो भुवि ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
प्रदानम्
प्रदान [n]
अपि
अपि [ind]
कन्यायाः
कन्या [f]
पशुवत्
पशु [m]
पशुवत्
वत् [ind]
को
क [pron]
ऽनुमंस्यते
अनुमन् [8. Ā.]
विक्रयं
विक्रय [m]
चाप्यपत्यस्य
च [ind]
चाप्यपत्यस्य
अपि [ind]
चाप्यपत्यस्य
अपत्य [n]
कः
क [pron]
कुर्यात्
कृ [2. Ā.]
पुरुषो
पुरुष [m]
भुवि
भू [f]
एतान्दोषांश्च कौन्तेयो दृष्टवानिति मे मतिः । अतः प्रसह्य हृतवान्कन्यां धर्मेण पाण्डवः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
एतान्
एतद् [pron]
दोषांश्च
दोष [mn]
दोषांश्च
च [ind]
कौन्तेयो
कौन्तेय [m]
दृष्टवान्
दृश् [6. P.]
इति
इति [ind]
मे
मद् [pron]
मतिः
मति [f]
अतः
अतस् [ind]
प्रसह्य
प्रसह् [1. P.]
हृतवान्
हृ [2. P.]
कन्यां
कन्या [f]
धर्मेण
धर्म [mn]
पाण्डवः
पाण्डु [m]
उचितश्चैव संबन्धः सुभद्रा च यशस्विनी । एष चापीदृशः पार्थः प्रसह्य हृतवानिति ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
उचितश्चैव
उचित [adj]
उचितश्चैव
च [ind]
उचितश्चैव
एव [ind]
संबन्धः
सम्बन्ध [m]
सुभद्रा
सुभद्रा [f]
च
च [ind]
यशस्विनी
यशस्विन् [adj]
एष
एतद् [pron]
चापीदृशः
च [ind]
चापीदृशः
अपि [ind]
चापीदृशः
ईदृश [adj]
पार्थः
पार्थ [m]
प्रसह्य
प्रसह् [1. P.]
हृतवान्
हृ [2. P.]
इति
इति [ind]
भरतस्यान्वये जातं शंतनोश्च महात्मनः । कुन्तिभोजात्मजापुत्रं को बुभूषेत नार्जुनम् ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
भरतस्यान्वये
भरत [m]
भरतस्यान्वये
अन्वय [m]
जातं
जन् [4. P.]
शंतनोश्च
शंतनु [m]
शंतनोश्च
च [ind]
महात्मनः
महात्मन् [adj]
कुन्तिभोजात्मजापुत्रं
कुन्तिभोज [m]
कुन्तिभोजात्मजापुत्रं
आत्मजा [f]
कुन्तिभोजात्मजापुत्रं
पुत्र [m]
को
क [pron]
बुभूषेत
बुभूष् [Desid. Ā.]
नार्जुनम्
न [ind]
नार्जुनम्
अर्जुन [m]
न च पश्यामि यः पार्थं विक्रमेण पराजयेत् । अपि सर्वेषु लोकेषु सेन्द्ररुद्रेषु मारिष ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
न
न [ind]
च
च [ind]
पश्यामि
दृश् [6. P.]
यः
यद् [pron]
पार्थं
पार्थ [m]
विक्रमेण
विक्रम [m]
पराजयेत्
पराजि [2. P.]
अपि
अपि [ind]
सर्वेषु
सर्व [pron]
लोकेषु
लोक [m]
सेन्द्ररुद्रेषु
स [ind]
सेन्द्ररुद्रेषु
इन्द्र [m]
सेन्द्ररुद्रेषु
रुद्र [m]
मारिष
मारिष [m]
स च नाम रथस्तादृङ्मदीयास्ते च वाजिनः । योद्धा पार्थश्च शीघ्रास्त्रः को नु तेन समो भवेत् ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
स
तद् [pron]
च
च [ind]
नाम
नाम [ind]
रथस्तादृङ्
रथ [m]
रथस्तादृङ्
तादृश् [adj]
मदीयास्ते
मदीय [adj]
मदीयास्ते
तद् [pron]
च
च [ind]
वाजिनः
वाजिन् [m]
योद्धा
योद्धृ [m]
पार्थश्च
पार्थ [m]
पार्थश्च
च [ind]
शीघ्रास्त्रः
शीघ्र [adj]
शीघ्रास्त्रः
अस्त्र [mn]
को
क [pron]
नु
नु [ind]
तेन
तद् [pron]
समो
सम [pron]
भवेत्
भू [1. Ā.]
तमनुद्रुत्य सान्त्वेन परमेण धनंजयम् । निवर्तयध्वं संहृष्टा ममैषा परमा मतिः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
तम्
तद् [pron]
अनुद्रुत्य
अनुद्रु [1. Ā.]
सान्त्वेन
सान्त्व [n]
परमेण
परम [adj]
धनंजयम्
धनंजय [m]
निवर्तयध्वं
निवर्तय् [10. Ā.]
संहृष्टा
संहृष् [1. Ā.]
ममैषा
मद् [pron]
ममैषा
एतद् [pron]
परमा
परम [adj]
मतिः
मति [f]
यदि निर्जित्य वः पार्थो बलाद्गच्छेत्स्वकं पुरम् । प्रणश्येद्वो यशः सद्यो न तु सान्त्वे पराजयः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
यदि
यदि [ind]
निर्जित्य
निर्जि [1. P.]
वः
त्वद् [pron]
पार्थो
पार्थ [m]
बलाद्
बल [mn]
गच्छेत्
गम् [6. Ā.]
स्वकं
स्वक [adj]
पुरम्
पुर [n]
प्रणश्येद्
प्रणश् [4. Ā.]
वो
त्वद् [pron]
यशः
यशस् [n]
सद्यो
सद्यस् [ind]
न
न [ind]
तु
तु [ind]
सान्त्वे
सान्त्व [n]
पराजयः
पराजय [m]
तच्छ्रुत्वा वासुदेवस्य तथा चक्रुर्जनाधिप । निवृत्तश्चार्जुनस्तत्र विवाहं कृतवांस्ततः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
तच्छ्रुत्वा
तद् [pron]
तच्छ्रुत्वा
श्रु [4. P.]
वासुदेवस्य
वासुदेव [m]
तथा
तथा [ind]
चक्रुर्
कृ [2. Ā.]
जनाधिप
जनाधिप [m]
निवृत्तश्चार्जुनस्तत्र
निवृत् [1. Ā.]
निवृत्तश्चार्जुनस्तत्र
च [ind]
निवृत्तश्चार्जुनस्तत्र
अर्जुन [m]
निवृत्तश्चार्जुनस्तत्र
तत्र [ind]
विवाहं
विवाह [m]
कृतवांस्ततः
कृ [2. Ā.]
कृतवांस्ततः
ततस् [ind]
उषित्वा तत्र कौन्तेयः संवत्सरपराः क्षपाः । पुष्करेषु ततः शिष्टं कालं वर्तितवान्प्रभुः । पूर्णे तु द्वादशे वर्षे खाण्डवप्रस्थमाविशत् ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
उषित्वा
वस् [2. P.]
तत्र
तत्र [ind]
कौन्तेयः
कौन्तेय [m]
संवत्सरपराः
संवत्सर [mn]
संवत्सरपराः
पर [pron]
क्षपाः
क्षपा [f]
पुष्करेषु
पुष्कर [mn]
ततः
ततस् [ind]
शिष्टं
शास् [1. P.]
कालं
काल [m]
वर्तितवान्
वर्तय् [10. Ā.]
प्रभुः
प्रभु [m]
पूर्णे
पूर्ण [adj]
तु
तु [ind]
द्वादशे
द्वादश [adj]
वर्षे
वर्ष [mn]
खाण्डवप्रस्थम्
खाण्डवप्रस्थ [m]
आविशत्
आविश् [6. Ā.]
अभिगम्य स राजानं विनयेन समाहितः । अभ्यर्च्य ब्राह्मणान्पार्थो द्रौपदीमभिजग्मिवान् ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
अभिगम्य
अभिगम् [1. Ā.]
स
तद् [pron]
राजानं
राजन् [m]
विनयेन
विनय [m]
समाहितः
समाहित [adj]
अभ्यर्च्य
अभ्यर्चय् [10. Ā.]
ब्राह्मणान्
ब्राह्मण [m]
पार्थो
पार्थ [m]
द्रौपदीम्
द्रौपदी [f]
अभिजग्मिवान्
अभिगम् [1. Ā.]
तं द्रौपदी प्रत्युवाच प्रणयात्कुरुनन्दनम् । तत्रैव गच्छ कौन्तेय यत्र सा सात्वतात्मजा । सुबद्धस्यापि भारस्य पूर्वबन्धः श्लथायते ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
तं
तद् [pron]
द्रौपदी
द्रौपदी [f]
प्रत्युवाच
प्रतिवच् [3. Ā.]
प्रणयात्
प्रणय [m]
कुरुनन्दनम्
कुरु [m]
कुरुनन्दनम्
नन्दन [m]
तत्रैव
तत्र [ind]
तत्रैव
एव [ind]
गच्छ
गम् [6. Ā.]
कौन्तेय
कौन्तेय [m]
यत्र
यत्र [ind]
सा
तद् [pron]
सात्वतात्मजा
सात्वत [m]
सात्वतात्मजा
आत्मजा [f]
सुबद्धस्यापि
सु [ind]
सुबद्धस्यापि
बन्ध् [4. P.]
सुबद्धस्यापि
अपि [ind]
भारस्य
भार [m]
पूर्वबन्धः
पूर्व [pron]
पूर्वबन्धः
बन्ध [m]
श्लथायते
श्लथाय् [Denom. Ā.]
तथा बहुविधं कृष्णां विलपन्तीं धनंजयः । सान्त्वयामास भूयश्च क्षमयामास चासकृत् ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
तथा
तथा [ind]
बहुविधं
बहुविध [adj]
कृष्णां
कृष्णा [f]
विलपन्तीं
विलप् [4. P.]
धनंजयः
धनंजय [m]
सान्त्वयामास
सान्त्वय् [Denom. Ā.]
भूयश्च
भूयस् [ind]
भूयश्च
च [ind]
क्षमयामास
क्षमय् [10. Ā.]
चासकृत्
च [ind]
चासकृत्
असकृत् [ind]
सुभद्रां त्वरमाणश्च रक्तकौशेयवाससम् । पार्थः प्रस्थापयामास कृत्वा गोपालिकावपुः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
सुभद्रां
सुभद्रा [f]
त्वरमाणश्च
त्वर् [1. P.]
त्वरमाणश्च
च [ind]
रक्तकौशेयवाससम्
रक्त [adj]
रक्तकौशेयवाससम्
कौशेय [n]
रक्तकौशेयवाससम्
वासस् [n]
पार्थः
पार्थ [m]
प्रस्थापयामास
प्रस्थापय् [10. P.]
कृत्वा
कृ [2. Ā.]
गोपालिकावपुः
गोपालिका [f]
गोपालिकावपुः
वपुस् [n]
साधिकं तेन रूपेण शोभमाना यशस्विनी । भवनं श्रेष्ठमासाद्य वीरपत्नी वराङ्गना । ववन्दे पृथुताम्राक्षी पृथां भद्रा यशस्विनी ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
साधिकं
तद् [pron]
साधिकं
अधिक [adj]
तेन
तद् [pron]
रूपेण
रूप [n]
शोभमाना
शुभ् [6. Ā.]
यशस्विनी
यशस्विन् [adj]
भवनं
भवन [n]
श्रेष्ठम्
श्रेष्ठ [adj]
आसाद्य
आसादय् [10. Ā.]
वीरपत्नी
वीर [m]
वीरपत्नी
पत्नी [f]
वराङ्गना
वर [adj]
वराङ्गना
अङ्गना [f]
ववन्दे
वन्द् [1. P.]
पृथुताम्राक्षी
पृथु [adj]
पृथुताम्राक्षी
ताम्र [adj]
पृथुताम्राक्षी
अक्ष [adj]
पृथां
पृथा [f]
भद्रा
भद्रा [f]
यशस्विनी
यशस्विन् [adj]
ततोऽभिगम्य त्वरिता पूर्णेन्दुसदृशानना । ववन्दे द्रौपदीं भद्रा प्रेष्याहमिति चाब्रवीत् ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
ततो
ततस् [ind]
ऽभिगम्य
अभिगम् [1. Ā.]
त्वरिता
त्वरित [adj]
पूर्णेन्दुसदृशानना
पूर्ण [adj]
पूर्णेन्दुसदृशानना
इन्दु [m]
पूर्णेन्दुसदृशानना
सदृश [adj]
पूर्णेन्दुसदृशानना
आनन [n]
ववन्दे
वन्द् [1. P.]
द्रौपदीं
द्रौपदी [f]
भद्रा
भद्रा [f]
प्रेष्याहम्
प्रेष्या [f]
प्रेष्याहम्
मद् [pron]
इति
इति [ind]
चाब्रवीत्
च [ind]
चाब्रवीत्
ब्रू [2. Ā.]
प्रत्युत्थाय च तां कृष्णा स्वसारं माधवस्य ताम् । सस्वजे चावदत्प्रीता निःसपत्नोऽस्तु ते पतिः । तथैव मुदिता भद्रा तामुवाचैवमस्त्विति ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
प्रत्युत्थाय
प्रत्युत्था [1. P.]
महात्मानं
महात्मन् [adj]
कृष्णं
कृष्ण [m]
दृष्ट्वाभ्यपूजयन्
दृश् [6. P.]
दृष्ट्वाभ्यपूजयन्
अभिपूजय् [10. P.]
सस्वजे
स्वज् [1. P.]
चावदत्
च [ind]
चावदत्
वद् [1. Ā.]
प्रीता
प्री [9. Ā.]
निःसपत्नो
निःसपत्न [adj]
ऽस्तु
अस् [2. P.]
ते
त्वद् [pron]
पतिः
पति [m]
तथैव
तथा [ind]
तथैव
एव [ind]
मुदिता
मुद् [1. P.]
भद्रा
भद्रा [f]
ताम्
तद् [pron]
उवाचैवम्
वच् [2. P.]
उवाचैवम्
एवम् [ind]
अस्त्विति
अस् [2. P.]
अस्त्विति
इति [ind]
ततस्ते हृष्टमनसः पाण्डवेया महारथाः । कुन्ती च परमप्रीता बभूव जनमेजय ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
ततस्ते
ततस् [ind]
ततस्ते
तद् [pron]
हृष्टमनसः
हृष् [1. P.]
हृष्टमनसः
मनस् [n]
पाण्डवेया
पाण्डवेय [m]
महारथाः
महत् [adj]
महारथाः
रथ [m]
कुन्ती
कुन्ती [f]
च
च [ind]
परमप्रीता
परम [adj]
परमप्रीता
प्री [9. Ā.]
बभूव
भू [1. Ā.]
जनमेजय
जनमेजय [m]
श्रुत्वा तु पुण्डरीकाक्षः संप्राप्तं स्वपुरोत्तमम् । अर्जुनं पाण्डवश्रेष्ठमिन्द्रप्रस्थगतं तदा ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
श्रुत्वा
श्रु [4. P.]
तु
तु [ind]
पुण्डरीकाक्षः
पुण्डरीकाक्ष [m]
सम्प्राप्तं
सम्प्राप् [5. Ā.]
स्वपुरोत्तमम्
स्व [adj]
स्वपुरोत्तमम्
पुर [n]
स्वपुरोत्तमम्
उत्तम [adj]
अब्रवीत्
ब्रू [2. Ā.]
पार्थिवश्रेष्ठम्
पार्थिव [m]
पार्थिवश्रेष्ठम्
श्रेष्ठ [adj]
ऋषिर्
ऋषि [m]
द्वैपायनस्तदा
द्वैपायन [m]
द्वैपायनस्तदा
तदा [ind]
आजगाम विशुद्धात्मा सह रामेण केशवः । वृष्ण्यन्धकमहामात्रैः सह वीरैर्महारथैः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
आजगाम
आगम् [6. P.]
विशुद्धात्मा
विशुध् [4. P.]
विशुद्धात्मा
आत्मन् [m]
वसिष्ठो
वसिष्ठ [m]
भगवान्
भगवत् [adj]
ऋषिः
ऋषि [m]
वृष्ण्यन्धकमहामात्रैः
वृष्णि [m]
वृष्ण्यन्धकमहामात्रैः
अन्धक [m]
वृष्ण्यन्धकमहामात्रैः
महामात्र [m]
सह
सह [ind]
वीरैर्
वीर [m]
महारथैः
महत् [adj]
महारथैः
रथ [m]
भ्रातृभिश्च कुमारैश्च योधैश्च शतशो वृतः । सैन्येन महता शौरिरभिगुप्तः परंतपः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
भ्रातृभिश्च
भ्रातृ [m]
भ्रातृभिश्च
च [ind]
कुमारैश्च
कुमार [m]
कुमारैश्च
च [ind]
योधैश्च
योध [m]
योधैश्च
च [ind]
शतशो
शतशस् [ind]
वृतः
वृ [1. Ā.]
सैन्येन
सैन्य [n]
महता
महत् [adj]
शौरिर्
शौरि [m]
अभिगुप्तः
अभिगुप् [1. P.]
परंतपः
परंतप [adj]
तत्र दानपतिर्धीमानाजगाम महायशाः । अक्रूरो वृष्णिवीराणां सेनापतिररिंदमः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
तत्र
तत्र [ind]
दानपतिर्
दानपति [m]
धीमान्
धीमत् [adj]
आजगाम
आगम् [6. P.]
महायशाः
महत् [adj]
महायशाः
यशस् [n]
अक्रूरो
अक्रूर [m]
वृष्णिवीराणां
वृष्णि [m]
वृष्णिवीराणां
वीर [m]
सेनापतिर्
सेनापति [m]
अरिंदमः
अरिंदम [adj]
अनाधृष्टिर्महातेजा उद्धवश्च महायशाः । साक्षाद्बृहस्पतेः शिष्यो महाबुद्धिर्महायशाः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
अनाधृष्टिर्
अनाधृष्टि [m]
महातेजा
महत् [adj]
महातेजा
तेजस् [n]
उद्धवश्च
उद्धव [m]
उद्धवश्च
च [ind]
महायशाः
महत् [adj]
महायशाः
यशस् [n]
साक्षाद्
साक्षात् [ind]
बृहस्पतेः
बृहस्पति [m]
शिष्यो
शिष्य [m]
महाबुद्धिर्
महत् [adj]
महाबुद्धिर्
बुद्धि [f]
महायशाः
महत् [adj]
महायशाः
यशस् [n]
सत्यकः सात्यकिश्चैव कृतवर्मा च सात्वतः । प्रद्युम्नश्चैव साम्बश्च निशठः शङ्कुरेव च ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
सत्यकः
सत्यक [m]
सात्यकिश्चैव
सात्यकि [m]
सात्यकिश्चैव
च [ind]
सात्यकिश्चैव
एव [ind]
प्रद्युम्नश्चैव
प्रद्युम्न [m]
प्रद्युम्नश्चैव
च [ind]
प्रद्युम्नश्चैव
एव [ind]
साम्बश्च
साम्ब [m]
साम्बश्च
च [ind]
निशठः
निशठ [m]
शङ्कुर्
शङ्कु [m]
एव
एव [ind]
च
च [ind]
चारुदेष्णश्च विक्रान्तो झिल्ली विपृथुरेव च । सारणश्च महाबाहुर्गदश्च विदुषां वरः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
निशठश्चारुदेष्णश्च
निशठ [m]
निशठश्चारुदेष्णश्च
चारुदेष्ण [m]
निशठश्चारुदेष्णश्च
च [ind]
पृथुर्
पृथु [m]
विपृथुर्
विपृथु [m]
एव
एव [ind]
च
च [ind]
सारणश्च
सारण [m]
सारणश्च
च [ind]
महाबाहुर्
महत् [adj]
महाबाहुर्
बाहु [mf]
गदश्च
गद [m]
गदश्च
च [ind]
विदुषां
विद्वस् [adj]
वरः
वर [adj]
एते चान्ये च बहवो वृष्णिभोजान्धकास्तथा । आजग्मुः खाण्डवप्रस्थमादाय हरणं बहु ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
एते
एतद् [pron]
चान्ये
च [ind]
चान्ये
अन्य [pron]
च
च [ind]
बहवो
बहु [adj]
नानाजनपदेश्वराः
नाना [ind]
नानाजनपदेश्वराः
जनपद [m]
नानाजनपदेश्वराः
ईश्वर [m]
आजग्मुः
आगम् [6. P.]
खाण्डवप्रस्थम्
खाण्डवप्रस्थ [m]
आदाय
आदा [4. Ā.]
हरणं
हरण [n]
बहु
बहु [adj]