Canonical Ref: KS 8.89
Metrical Form: रथोद्धता
Sanskrit (Devanāgarī)
तेन भङ्गिविषमोत्तरच्छदं मध्यपिण्डितविसूत्रमेखलम् । निर्मलेऽपि शयनं निशात्यये नोज्झितं चरणरागलाञ्छितम् ॥
व्याख्या / Traditional Commentary & Notes
Classical Exegesis
सञ्जीविनीटीका (मल्लिनाथः):
तेनेति । निशात्यये प्रभाते निर्मलेऽपि तेन हरेण भङ्गिभिर्भङ्गैर्विषमो निम्नोन्नत उत्तरच्छदः प्रच्छदपटो यस्मिंस्तत् । मध्ये पिण्डिता पुञ्जीकृता विसूत्रमेखला छिन्नरसना यस्मिंस्तत्तथोक्तं चरणयो रागेण लाक्षारागेण लाञ्छितं चिह्नितं शयनं नोज्झितं न त्यक्तम् । अत्र देव्याः सकलसुरतोपचारसंपन्नत्वं पुरुषायितं सूच्यते
अन्वयः:
निशात्यये अपि तेन भिन्नविषमोत्तरच्छदं मध्यपिण्डितविसूत्रमेखलं (तथा) चरणरागलाञ्छितं शयनं न उज्झितम् ।
Linguistic & Morphemic Analysis (Padaccheda)
Grammatical Parsing
तेन
Lemma: तद्
POS: pron
भङ्गिविषमोत्तरच्छदं
Lemma: भङ्गिन्
POS: adj
भङ्गिविषमोत्तरच्छदं
Lemma: विषम
POS: adj
भङ्गिविषमोत्तरच्छदं
Lemma: उत्तरच्छद
POS: m
मध्यपिण्डितविसूत्रमेखलम्
Lemma: मध्य
POS: n
मध्यपिण्डितविसूत्रमेखलम्
Lemma: पिण्डय्
POS: Denom. P.
मध्यपिण्डितविसूत्रमेखलम्
Lemma: विसूत्र
POS: adj
मध्यपिण्डितविसूत्रमेखलम्
Lemma: मेखला
POS: f
निर्मले
Lemma: निर्मल
POS: adj
ऽपि
Lemma: अपि
POS: ind
शयनं
Lemma: शयन
POS: n
निशात्यये
Lemma: निशा
POS: f
निशात्यये
Lemma: अत्यय
POS: m
नोज्झितं
Lemma: न
POS: ind
नोज्झितं
Lemma: उज्झित
POS: adj
चरणरागलाञ्छितम्
Lemma: चरण
POS: n
चरणरागलाञ्छितम्
Lemma: राग
POS: m
चरणरागलाञ्छितम्
Lemma: लाञ्छित
POS: adj
Canonical CTS URN Reference
Kumārasambhavam, KS 8.89. Poorvam Open Research Engine (PORE) Corpus.