Canonical Ref: KS 8.87
Metrical Form: रथोद्धता
Sanskrit (Devanāgarī)
ऊरुमूलनखमार्गराजिभिस्तत्क्षणं हृतविलोचनो हरः । वाससः प्रशिथिलस्य संयमं कुर्वतीं प्रियतमामवारयत् ॥
व्याख्या / Traditional Commentary & Notes
Classical Exegesis
सञ्जीविनीटीका (मल्लिनाथः):
ऊर्विति । तत्क्षणं मारुतवीजनसमय ऊरुमूले नखमार्गराजिभिर्नखपदपङ्क्तिभिः । मरुता प्रसारितवस्त्रतया प्रकाशिताभिरित्यर्थः । हृतविलोचन आकृष्टदृष्टिर्हरः प्रशिथिलस्य वाससः संयमं बन्धनं कुर्वतीं प्रियतमामवारयत्
अन्वयः:
तत्क्षणम् ऊरुमूलनखमार्गराजिभिः हृतविलोचनः हरः प्रशिथिलस्य वाससः संयमं कुर्वतीं प्रियतमाम् अवारयत् ।
Linguistic & Morphemic Analysis (Padaccheda)
Grammatical Parsing
ऊरुमूलनखमार्गराजिभिस्
Lemma: ऊरु
POS: mf
ऊरुमूलनखमार्गराजिभिस्
Lemma: मूल
POS: mn
ऊरुमूलनखमार्गराजिभिस्
Lemma: नख
POS: mn
ऊरुमूलनखमार्गराजिभिस्
Lemma: मार्ग
POS: m
ऊरुमूलनखमार्गराजिभिस्
Lemma: राजि
POS: f
तत्क्षणं
Lemma: तद्
POS: pron
तत्क्षणं
Lemma: क्षण
POS: m
हृतविलोचनो
Lemma: हृ
POS: 2. P.
हृतविलोचनो
Lemma: विलोचन
POS: n
हरः
Lemma: हर
POS: m
वाससः
Lemma: वासस्
POS: n
प्रशिथिलस्य
Lemma: प्रशिथिल
POS: adj
संयमं
Lemma: संयम
POS: m
कुर्वतीं
Lemma: कृ
POS: 2. Ā.
प्रियतमाम्
Lemma: प्रियतम
POS: adj
अवारयत्
Lemma: वारय्
POS: 10. Ā. • Verb: अवारयत्
Canonical CTS URN Reference
Kumārasambhavam, KS 8.87. Poorvam Open Research Engine (PORE) Corpus.