Canonical Ref: KS 8.61
Metrical Form: रथोद्धता
Sanskrit (Devanāgarī)
पश्य पक्वफलिनीफलत्विषा बिम्बलाञ्छितवियत्सरोऽम्भसा । विप्रकृष्टविवरं हिमांशुना चक्रवाकमिथुनं विडम्ब्यते ॥
व्याख्या / Traditional Commentary & Notes
Classical Exegesis
सञ्जीविनीटीका (मल्लिनाथः):
पश्येति । पक्वफलिनीफलत्विषोदयरागाद्विम्बाभ्यां प्रतिबिम्बाभ्यां लाञ्छिते चिह्निते वियत्सरोम्भश्च येन तथोक्तेन हिमांशुना विप्रकृष्टं विवरमन्तरालं यस्य तत्तथोक्तम् । अतिदूरस्थमित्यर्थः । चक्रवाकमिथुनं विडम्ब्यतेऽनुक्रियते पश्य । रात्रौ वियति सरोजले चेन्दोर्बिम्बप्रतिबिम्बौ विरहाद् दूरवर्तिनौ चक्रवाकाविव दृश्येते इत्यर्थः
अन्वयः:
पक्वफलिनीफलत्विषा बिम्बलाञ्छितवियत्सरोम्भसा हिमांऽशुना विप्रकृष्टविवरं चक्रवाकमिथुनं विडम्ब्यते, पश्य ।
Linguistic & Morphemic Analysis (Padaccheda)
Grammatical Parsing
पश्य
Lemma: पश्
POS: 4. Ā. • Verb: पश्य
पक्वफलिनीफलत्विषा
Lemma: पक्व
POS: adj
पक्वफलिनीफलत्विषा
Lemma: फलिनी
POS: f
पक्वफलिनीफलत्विषा
Lemma: फल
POS: n
पक्वफलिनीफलत्विषा
Lemma: त्विष्
POS: f
बिम्बलाञ्छितवियत्सरोऽम्भसा
Lemma: बिम्ब
POS: mn
बिम्बलाञ्छितवियत्सरोऽम्भसा
Lemma: लाञ्छित
POS: adj
बिम्बलाञ्छितवियत्सरोऽम्भसा
Lemma: वियन्त्
POS: n
बिम्बलाञ्छितवियत्सरोऽम्भसा
Lemma: सरस्
POS: n
बिम्बलाञ्छितवियत्सरोऽम्भसा
Lemma: अम्भस्
POS: n
विप्रकृष्टविवरं
Lemma: विप्रकृष्ट
POS: adj
विप्रकृष्टविवरं
Lemma: विवर
POS: mn
हिमांशुना
Lemma: हिमांशु
POS: m
चक्रवाकमिथुनं
Lemma: चक्रवाक
POS: m
चक्रवाकमिथुनं
Lemma: मिथुन
POS: mn
विडम्ब्यते
Lemma: विडम्बय्
POS: 10. P. • Verb: विडम्ब्यते
Canonical CTS URN Reference
Kumārasambhavam, KS 8.61. Poorvam Open Research Engine (PORE) Corpus.