Canonical Ref: KS 8.24
Metrical Form: रथोद्धता
Sanskrit (Devanāgarī)
वारणध्वनितभीतया तया कण्ठसक्तघनबाहुबन्धनः । एकपिङ्गलगिरौ जगद्गुरुर्निर्विवेश विशदाः शशिप्रभाः ॥
व्याख्या / Traditional Commentary & Notes
Classical Exegesis
सञ्जीविनीटीका (मल्लिनाथः):
रावणेति । जगद्गुरुः । विश्रवसोऽपत्यं रावणो दशकण्ठः । `तस्यापत्य्म्` इत्यण्प्रत्ययः । वृत्तिविषये विश्रवस् शब्दस्य रवणादेशः । रावणस्य ध्वनितात्कैलासोत्पाटनसमयक्ष्वेडिताद्भीतया तया पार्वत्या कण्ठसक्ताभ्यां दृढबाहुभ्यां बन्धनं यस्य स तथाभूतः । एकनेत्रत्वादेकपिङ्गलः कुबेरस्तस्य गिरौ कैलासे विशदा निर्मलाः शशिप्रभाश्चन्द्रिका बुभुजे । `निर्वेशो भृतिभोगयोः` इत्यमरः
अन्वयः:
जगद्गुरुः रावणध्वनितभीतया तया कण्ठसक्तदृढबाहुबन्धनः (सन्) एकपिङ्गलगिरौ विशदाः शशिप्रभाः निर्विवेश ।
Linguistic & Morphemic Analysis (Padaccheda)
Grammatical Parsing
वारणध्वनितभीतया
Lemma: वारण
POS: m
वारणध्वनितभीतया
Lemma: ध्वनित
POS: n
वारणध्वनितभीतया
Lemma: भी
POS: 1. Ā.
तया
Lemma: तद्
POS: pron
कण्ठसक्तघनबाहुबन्धनः
Lemma: कण्ठ
POS: m
कण्ठसक्तघनबाहुबन्धनः
Lemma: सञ्ज्
POS: 1. Ā.
कण्ठसक्तघनबाहुबन्धनः
Lemma: घन
POS: adj
कण्ठसक्तघनबाहुबन्धनः
Lemma: बाहु
POS: mf
कण्ठसक्तघनबाहुबन्धनः
Lemma: बन्धन
POS: n
एकपिङ्गलगिरौ
Lemma: एकपिङ्गल
POS: m
एकपिङ्गलगिरौ
Lemma: गिरि
POS: m
जगद्गुरुर्
Lemma: जगद्गुरु
POS: m
निर्विवेश
Lemma: निर्विश्
POS: 6. Ā. • Verb: निर्विवेश
विशदाः
Lemma: विशद
POS: adj
शशिप्रभाः
Lemma: शशिन्
POS: m
शशिप्रभाः
Lemma: प्रभा
POS: f
Canonical CTS URN Reference
Kumārasambhavam, KS 8.24. Poorvam Open Research Engine (PORE) Corpus.