Canonical Ref: KS 7.88
Metrical Form: इन्द्रवज्रा
Sanskrit (Devanāgarī)
कॢप्तोपचारां चतुरस्रवेदीं तावेत्य पश्चाट्कनकासनस्थौ । जायापती लौकिकमेषितव्यमार्द्राक्षतारोपणमन्वभूताम् ॥
व्याख्या / Traditional Commentary & Notes
Classical Exegesis
सञ्जीविनीटीका (मल्लिनाथः):
क्लृप्तेति । तौ जायापती वधूवरौ पश्चान्नमस्कारानन्तरं क्लृप्ता रचिता उपचारा पुष्परचनादयो यस्यां तां चतुरस्त्रवेदीमेत्य प्राप्य कनकासनस्थौ सन्तौ लौकिकं लोके विदितम् । आचारप्राप्तमित्यर्थः । अतएवैषणीयमाशास्यम् । `तथाहि लौकिकाचारं मनसापि न लङ्घयेत्` इति शास्त्रादवश्यकर्तव्यमित्यर्थः । इषेरिच्छार्थादनीयप्रत्ययः । आर्द्राक्षतारोपणमन्वभूताम्
अन्वयः:
तौ जायापती पश्चात् क्लृप्तोपचारां चतुरस्रवेदीम् एत्य कनकासनस्थौ (सन्तौ) लौकिकम् एषणीयम् आर्द्राक्षतारोपणम् अन्वभूताम् ।
Linguistic & Morphemic Analysis (Padaccheda)
Grammatical Parsing
क्ﾱप्तोपचारां
Lemma: क्ﾱप्
POS: 1. P.
क्ﾱप्तोपचारां
Lemma: उपचार
POS: m
चतुरस्रवेदीं
Lemma: चतुर्
POS: nr
चतुरस्रवेदीं
Lemma: अस्र
POS: n
चतुरस्रवेदीं
Lemma: वेदि
POS: f
ताव्
Lemma: तद्
POS: pron
एत्य
Lemma: ए
POS: 2. P.
पश्चात्
Lemma: पश्चात्
POS: ind
कनकासनस्थौ
Lemma: कनक
POS: n
कनकासनस्थौ
Lemma: आसन
POS: n
कनकासनस्थौ
Lemma: स्थ
POS: adj
जायापती
Lemma: जाया
POS: f
जायापती
Lemma: पति
POS: m
लौकिकम्
Lemma: लौकिक
POS: adj
एषितव्यम्
Lemma: इष्
POS: 6. P.
आर्द्राक्षतारोपणम्
Lemma: आर्द्र
POS: adj
आर्द्राक्षतारोपणम्
Lemma: अक्षत
POS: mn
आर्द्राक्षतारोपणम्
Lemma: आरोपण
POS: n
अन्वभूताम्
Lemma: अनुभू
POS: 1. Ā. • Verb: अन्वभूताम्
Canonical CTS URN Reference
Kumārasambhavam, KS 7.88. Poorvam Open Research Engine (PORE) Corpus.