Canonical Ref: KS 7.86
Metrical Form: उपजातिः
Sanskrit (Devanāgarī)
इत्थं विधिज्ञेन पुरोहितेन प्रयुक्तपाणिग्रहणोपचारौ । प्रणेमतुस्तौ पितरौ प्रजानां पद्मासनस्थाय पितामहाय ॥
व्याख्या / Traditional Commentary & Notes
Classical Exegesis
सञ्जीविनीटीका (मल्लिनाथः):
इत्थमित । इत्थमनेन प्रकारेण । `इदमस्थमुः` (पा.5|3|24) इति थमुप्रत्ययः । विधिज्ञेन विवाहप्रयोगज्ञेन । शास्त्रज्ञेनेत्यर्थः । पुरोहितेन हैमवतेन प्रयुक्तपाणिग्रहणोपचारौ कृतविवाहकर्माणौ प्रजानां पितरौ तावुमामहेश्वरौ पद्मासनस्थाय पद्मासनोपविष्टाय पितॄणां पित्रे `पितामहो विरिञ्चौ स्यात्तातस्य जनकेऽपि च` इति विश्वः । `पितृव्यमातुलमातामहपितामहाः` (पा.4|2|36) इति निपातनात्साधुः । प्रणेमतुर्नमश्चक्रतुः । पितामहस्य पित्रोरपि पूज्यत्वादिति भावः
अन्वयः:
इत्थं विधिज्ञेन पुरोहितेन प्रयुक्तपाणिग्रहणोपचारौ प्रजानां पितरौ तौ पद्मासनस्थाय पितामहाय प्रणेमतुः ।
Linguistic & Morphemic Analysis (Padaccheda)
Grammatical Parsing
इत्थं
Lemma: इत्थम्
POS: ind
विधिज्ञेन
Lemma: विधि
POS: m
विधिज्ञेन
Lemma: ज्ञ
POS: adj
पुरोहितेन
Lemma: पुरोहित
POS: m
प्रयुक्तपाणिग्रहणोपचारौ
Lemma: प्रयुज्
POS: 7. Ā.
प्रयुक्तपाणिग्रहणोपचारौ
Lemma: पाणिग्रहण
POS: n
प्रयुक्तपाणिग्रहणोपचारौ
Lemma: उपचार
POS: m
प्रणेमतुस्
Lemma: प्रणम्
POS: 1. Ā. • Verb: प्रणेमतुः
तौ
Lemma: तद्
POS: pron
पितरौ
Lemma: पितृ
POS: m
प्रजानां
Lemma: प्रजा
POS: f
पद्मासनस्थाय
Lemma: पद्मासन
POS: n
पद्मासनस्थाय
Lemma: स्थ
POS: adj
पितामहाय
Lemma: पितामह
POS: m
Canonical CTS URN Reference
Kumārasambhavam, KS 7.86. Poorvam Open Research Engine (PORE) Corpus.