Canonical Ref: KS 7.43
Metrical Form: उपजातिः
Sanskrit (Devanāgarī)
तमन्वगच्छत्प्रथमो विधाता श्रीवत्सलक्ष्मा पुरुषश्च साक्षात् । जयेति वाचा महिमानमस्य संवर्धयन्त्या हविषेव वह्निम् ॥
व्याख्या / Traditional Commentary & Notes
Classical Exegesis
सञ्जीविनीटीका (मल्लिनाथः):
तमिति । प्रथम आद्यो विधाता चतुर्मुखस्तथा श्रीवत्सलक्ष्मा श्रीवत्साङ्कः पुरुषो विष्णुश्च साक्षात्तं देवमभ्यगच्छत्संमुखमाययौ । किं कुर्वन्ती । जयेति वाचा जयशब्देनास्येश्वरस्य महिमानं महत्वं हविषा वह्निमिव संवर्धयन्तौ वृद्धिं गमयन्तौ
अन्वयः:
प्रथमो विधाता श्रीवत्सलक्ष्मा पुरुषश्च साक्षात् तम् अभ्यगच्छत्, `जय` इति वाचा अस्य महिमानं हविषा वह्निम् इव संवर्धयन्तौ तम् अभ्यगच्छत् (अभ्यगच्छताम्) ।
Linguistic & Morphemic Analysis (Padaccheda)
Grammatical Parsing
तम्
Lemma: तद्
POS: pron
अन्वगच्छत्
Lemma: अनुगम्
POS: 1. Ā. • Verb: अन्वगच्छत्
प्रथमो
Lemma: प्रथम
POS: adj
विधाता
Lemma: विधातृ
POS: m
श्रीवत्सलक्ष्मा
Lemma: श्रीवत्स
POS: m
श्रीवत्सलक्ष्मा
Lemma: लक्ष्मन्
POS: n
पुरुषश्
Lemma: पुरुष
POS: m
च
Lemma: च
POS: ind
साक्षात्
Lemma: साक्षात्
POS: ind
जयेति
Lemma: जि
POS: 9. P. • Verb: जय
जयेति
Lemma: इति
POS: ind
वाचा
Lemma: वाच्
POS: f
महिमानम्
Lemma: महिमन्
POS: m
अस्य
Lemma: इदम्
POS: pron
संवर्धयन्त्या
Lemma: संवर्धय्
POS: 10. P.
हविषेव
Lemma: हविस्
POS: n
हविषेव
Lemma: इव
POS: ind
वह्निम्
Lemma: वह्नि
POS: m
Canonical CTS URN Reference
Kumārasambhavam, KS 7.43. Poorvam Open Research Engine (PORE) Corpus.